Ứu điểm của phẫu thuật robot trong điều trị u phổi hiện nay

U phổi là một tổn thương có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng hô hấp, sức khỏe toàn thân và trạng thái tâm lý của người bệnh. Việc phát hiện sớm và lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp đóng vai trò quyết định giúp nâng cao chất lượng cuộc sống, giải tỏa áp lực tinh thần cho bệnh nhân. Đối với u phổi, các giải pháp điều trị rất đa dạng, bao gồm cả các biện pháp không phẫu thuật và phẫu thuật. Trong đó, phẫu thuật robot nổi lên như một bước tiến lớn, mang lại hiệu quả điều trị vượt trội.

So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Phương pháp điều trị không phẫu thuật: bao gồm việc theo dõi định kỳ đối với u lành tính nhỏ hoặc sử dụng hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch và đốt u bằng sóng vô tuyến đối với các trường hợp có u ác tính nhưng không thể chịu đựng cuộc mổ.

• Ưu điểm: phương pháp này giúp người bệnh tránh được một cuộc can thiệp xâm lấn, không phải chịu các rủi ro liên quan đến gây mê hay vết mổ, phù hợp cho những bệnh nhân có thể trạng quá yếu hoặc có nhiều bệnh nền nặng kèm theo.
• Nhược điểm: điều trị không phẫu thuật thường không thể loại bỏ hoàn toàn khối u một cách triệt để nếu đó là u ác tính. Người bệnh phải đối mặt với nguy cơ u tiếp tục phát triển, di căn, đòi hỏi thời gian theo dõi kéo dài và có thể gặp nhiều tác dụng phụ do hóa - xạ trị gây ra.

Phương pháp điều trị phẫu thuật: bao gồm phẫu thuật mở ngực truyền thống, phẫu thuật nội soi video (VATS) và phẫu thuật nội soi có sự hỗ trợ của robot (RATS).

• Ưu điểm: đây là giải pháp triệt để nhất để loại bỏ toàn bộ khối u và các hạch bạch huyết xung quanh, giúp chẩn đoán chính xác giai đoạn bệnh và mang lại cơ hội khỏi bệnh lâu dài cho bệnh nhân u phổi khu trú. Với sự phát triển của công nghệ phẫu thuật robot ít xâm lấn, người bệnh ít đau hơn, mất máu ít hơn và phục hồi nhanh chóng hơn.
• Nhược điểm: người bệnh cần chuẩn bị thể trạng tốt để trải qua quá trình gây mê và cuộc mổ, có thời gian nằm viện nhất định và phải đối mặt với một số rủi ro tai biến hậu phẫu như mọi loại phẫu thuật lồng ngực khác.

Các nghiên cứu y khoa về hiệu quả của phẫu thuật robot

Hiệu quả và tính an toàn của phẫu thuật robot trong điều trị u phổi đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu khoa học quy mô lớn trên thế giới:

Một nghiên cứu tổng quan hệ thống và phân tích gộp mạng lưới tiến hành bởi Chen Wang và các cộng sự trên 776 bệnh nhân đòi hỏi phải cắt thùy phổi tạo hình phế quản (sleeve lobectomy) cho thấy nhóm phẫu thuật robot có thời gian mổ ngắn hơn, lượng máu mất trong mổ giảm đáng kể và thời gian đặt ống dẫn lưu sau mổ ngắn hơn so với nhóm phẫu thuật nội soi truyền thống và mổ mở, trong khi không làm tăng tỷ lệ biến chứng hậu phẫu và giữ nguyên tỷ lệ sống còn dài hạn (PMID: 42140880).

Khi đánh giá trên đối tượng bệnh nhân lớn tuổi, nghiên cứu của Liuchun Huang và các cộng sự trên 594 bệnh nhân từ 65 tuổi trở lên trải qua phẫu thuật cắt phổi thùy hoặc phân thùy cho thấy nhóm phẫu thuật robot giúp rút ngắn thời gian phẫu thuật (156 phút so với 214,3 phút ở nhóm nội soi truyền thống), giảm lượng máu mất (44,96 mL so với 149,44 mL), giảm lượng dịch dẫn lưu và hạ thấp điểm số đau vào ngày thứ 3 sau mổ (PMID: 42061191). Nghiên cứu này cũng ghi nhận tỷ lệ phải chuyển sang mổ mở ở nhóm robot thấp hơn đáng kể (0,9% so với 7,7%).

Về chất lượng nạo vét hạch trong phẫu thuật ung thư phổi, nghiên cứu thuần tập của Adrien Deceuninck và cộng sự chỉ ra rằng phẫu thuật robot cho phép phẫu thuật viên thám sát số lượng nhóm hạch (trung vị 5 nhóm so với 4 nhóm) và cắt bỏ được nhiều hạch bạch huyết hơn so với phẫu thuật nội soi thông thường (trung vị 8 hạch so với 6 hạch), giúp nâng cao độ chính xác trong việc xác định giai đoạn bệnh (PMID: 41076542). Đồng thời, tổng quan hệ thống từ 4 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng của Wajahat Mirza và cộng sự trên 548 bệnh nhân khẳng định phẫu thuật robot có tỷ lệ biến chứng chung, tỷ lệ chuyển mổ mở và tỷ lệ tử vong chu phẫu tương đương với nội soi truyền thống, đồng thời đảm bảo kết quả sống còn dài hạn tương đương (PMID: 41032184).

Khi nào nên phẫu thuật

Chỉ định phẫu thuật u phổi được đưa ra dựa trên tính chất khối u, giai đoạn bệnh và thể trạng của bệnh nhân:

• Các trường hợp u phổi lành tính có kích thước lớn gây chèn ép mạch máu, phế quản, dẫn đến các triệu chứng như ho ra máu, ho khan kéo dài, khó thở hoặc nhiễm trùng viêm phổi tái phát nhiều lần.
• Các trường hợp u phổi ác tính (ung thư phổi) ở giai đoạn khu trú (giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn IIIa sau khi đã điều trị hóa chất hoặc miễn dịch bổ trợ) mà chưa có di căn xa, chức năng hô hấp và tim mạch của bệnh nhân đáp ứng được cuộc mổ.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Trước khi tiến hành phẫu thuật robot u phổi, người bệnh sẽ được thực hiện các bước chuẩn bị và tư vấn kỹ lưỡng:

• Đánh giá chức năng hô hấp thông qua hô hấp ký, đo khả năng khuếch tán khí để đảm bảo phần phổi còn lại đủ duy trì hoạt động sống sau khi cắt bỏ u.
• Khám tim mạch, xét nghiệm máu tổng thể, chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) lồng ngực để định vị chính xác mạch máu và đường thở xung quanh u.
• Phẫu thuật viên và bác sĩ gây mê sẽ tư vấn rõ ràng cho người bệnh về đích đến của cuộc mổ (cắt phân thùy, cắt thùy phổi hay cắt toàn bộ một bên phổi), các nguy cơ tai biến có thể xảy ra, phương pháp giảm đau sau mổ và hướng dẫn tập vật lý trị liệu hô hấp trước mổ để hạn chế xẹp phổi sau khi tỉnh dậy.

Thời gian nằm viện

Nhờ vào đặc tính ít xâm lấn của các cánh tay robot, các đường rạch ngực rất nhỏ giúp hạn chế tổn thương cơ và xương sườn. Do đó thời gian nằm viện của bệnh nhân được rút ngắn đáng kể:

• Thông thường, người bệnh cần nằm lại viện ít nhất 1 đêm tại phòng hồi sức sau mổ để theo dõi sát các chỉ số sinh hiệu và hoạt động của ống dẫn lưu ngực.
• Phần lớn bệnh nhân có thể rút ống dẫn lưu và xuất viện sau khoảng 3 đến 6 ngày tùy thuộc vào tốc độ lành vết thương và mức độ tràn khí màng phổi.

Các biến chứng có thể gặp phải

Mặc dù có độ chính xác cao nhờ hệ thống camera phóng đại 3D và các dụng cụ phẫu thuật linh hoạt, phẫu thuật robot u phổi vẫn tiềm ẩn một số biến chứng từ nhẹ đến nặng:

• Rò khí kéo dài từ nhu mô phổi: xử trí bằng cách theo dõi ống dẫn lưu áp lực âm, sử dụng keo dính sinh học trong mổ hoặc lưu ống dẫn lưu về nhà cho đến khi diện cắt tự b bịt kín.
• Xẹp phổi hoặc viêm phổi hậu phẫu do ứ đọng đờm rãi: xử trí bằng cách khuyến khích bệnh nhân vận động sớm, thực hiện giảm đau tốt để người bệnh tự tin ho khạc, kết hợp vật lý trị liệu hô hấp và dùng kháng sinh điều trị nếu có nhiễm trùng.
• Chảy máu trong ngực: xử trí bằng cách theo dõi lượng máu qua ống dẫn lưu, nếu chảy máu lượng nhiều hoặc có dấu hiệu chèn ép tim phổi, bệnh nhân sẽ được đưa trở lại phòng mổ để cầm máu kịp thời.
• Tổn thương các cấu trúc lân cận như dây thần kinh thanh quản quặt ngược gây khàn tiếng, hoặc tổn thương ống ngực gây tràn dịch dưỡng chấp màng phổi: xử trí bằng điều trị nội khoa bảo tồn, thay đổi chế độ ăn hoặc can thiệp thắt ống ngực nếu lượng dịch chảy ra quá nhiều.

Kết luận

Phẫu thuật robot là một giải pháp tiên tiến, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho bệnh nhân u phổi nhờ khả năng can thiệp chính xác, ít xâm lấn, giảm đau đớn và đẩy nhanh tốc độ phục hồi. Tuy nhiên, việc quyết định điều trị bằng phương pháp nào cần phải dựa trên đặc điểm bệnh lý cụ thể của từng cá nhân. Người bệnh nên đến trực tiếp bệnh viện để được thăm khám, thực hiện đầy đủ các cận lâm sàng cần thiết và nhận sự tư vấn chuyên sâu từ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị an toàn và tối ưu nhất.

Để có hướng dẫn điều trị chính xác, an toàn và phù hợp với tình trạng sức khỏe cụ thể, người bệnh nên đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Việc thăm khám trực tiếp giúp bác sĩ đánh giá toàn diện tổn thương và đưa ra phác đồ cá thể hóa tốt nhất. Mọi thắc mắc cần giải đáp hoặc đặt lịch hẹn khám, xin vui lòng liên hệ số tổng đài chính thức của bệnh viện để được nhân viên y tế hỗ trợ nhanh chóng.

Cảnh báo hình thức mạo danh lừa đảo: Hiện nay xuất hiện một số tài khoản mạng xã hội và cá nhân mạo danh bác sĩ nhằm trục lợi. Người bệnh cần lưu ý:

• Bác sĩ Trần Quốc Hoài không tư vấn phẫu thuật qua điện thoại hoặc tin nhắn cá nhân, không yêu cầu chuyển khoản trước, không hứa "cam kết khỏi 100%", và sẽ chỉ tư vấn phẫu thuật sau khi đã khám và hội chẩn đầy đủ tại bệnh viện với bằng chứng y khoa rõ ràng.
• Bệnh nhân cần cảnh giác với các tài khoản mạo danh, và chỉ nên liên hệ qua số tổng đài chính thức của bệnh viện hoặc đến khám trực tiếp để được tư vấn chính xác và an toàn.
• Bác sĩ Hoài không làm việc một mình mà luôn có sự hỗ trợ của một đội ngũ chuyên gia y tế và nhân viên bệnh viện, mọi quyết định về điều trị đều dựa trên bằng chứng y khoa và lợi ích tốt nhất cho bệnh nhân.

Tài liệu tham khảo

1. Wang C, Qiao L, Xu Y, Li X, Qiu L. Robotic Surgery for Bronchial Sleeve Lobectomy: A Systematic Review and Bayesian Network Meta-Analysis. Pubmed, 2025. PMID: 42140880.
2. Huang L, Huang X, Zhou Y, He J, Huang J, Ma Y, Pan C, Peng S, Qin J, Chen X, Wei J, Zhong Y. Robotic-assisted versus video-assisted thoracoscopic anatomical pulmonary resection in elderly patients with lung cancer: A propensity score-matched comparison of short-term outcomes. Pubmed, 2025. PMID: 42061191.
3. Deceuninck A, Thiebaut PA, Bubenheim M, Aguir S, Bottet B, Dujon A, Couralet M, Melki J, Sarsam M, Sabourin JC, Guisier F, Baste JM, Piton N. Quality of Lymph Node Dissection in Lung Cancer Surgery: A Comparative Analysis of Robotic-Assisted Versus Video-Assisted Thoracic Surgery Using Novel Pathological Criteria. Pubmed, 2025. PMID: 41076542.
4. Mirza W, Javid A, Khan ME, Uneeb M, Khan A, Khan HM, Dadan S, Yasmin S, Hanif H. Robotic-assisted vs video-assisted thoracoscopic lobectomy for non-small cell lung cancer: a GRADE-assessed systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials on surgical quality, perioperative, and oncologic outcomes. Pubmed, 2025. PMID: 41032184.