Cập nhật mới nhất 2024 về sử dụng thuốc nhắm trúng đích chữa u phổi hiệu quả nhất hiện nay Ung thư phổi là nguyên nhân hàng đầu ...

Cập nhật mới nhất 2024 về sử dụng thuốc nhắm trúng đích chữa u phổi hiệu quả nhất hiện nay

Ung thư phổi là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư trên toàn thế giới, trong đó ung thư phổi không tế bào nhỏ chiếm tỷ lệ lớn nhất (PMID: 42104536, PMID: 41529383). Sự xuất hiện của các liệu pháp nhắm trúng đích đã mang lại những bước tiến đột phá, giúp kéo dài thời gian sống và cải thiện đáng kể chất lượng sống cho người bệnh (PMID: 41981524, PMID: 40893689). Bài viết này cập nhật các thông tin y khoa mới nhất năm 2024 về việc tối ưu hóa hiệu quả điều trị u phổi bằng thuốc nhắm trúng đích và vai trò quan trọng của can thiệp phẫu thuật.

Tác động của bệnh lý u phổi lên đời chất lượng sống của người bệnh

Mắc phải căn bệnh u phổi ác tính gây ra những ảnh hưởng sâu sắc và toàn diện đến mọi khía cạnh trong đời sống của người bệnh:

• Ảnh hưởng sinh lý: các triệu chứng thực thể như ho kéo dài, ho ra máu, đau ngực và khó thở tăng dần làm suy giảm trực tiếp chức năng hô hấp. Khi bệnh tiến triển sang giai đoạn nặng hoặc di căn, cơ thể bệnh nhân suy kiệt nhanh chóng, hạn chế khả năng vận động và thực hiện các sinh hoạt cơ bản hằng ngày.
• Ảnh hưởng tâm lý: việc đối diện với chẩn đoán mắc bệnh ác tính thường đẩy người bệnh vào trạng thái lo âu, trầm cảm và khủng hoảng tinh thần kéo dài. Sự căng thẳng tâm lý này không chỉ làm giảm ý chí kiên trì điều trị mà còn gián tiếp làm suy giảm hệ miễn dịch của cơ thể.
• Ảnh hưởng xã hội: người bệnh thường có xu hướng tự cô lập, giảm giao tiếp xã hội do mặc cảm bệnh tật hoặc do thể trạng không cho phép. Bên cạnh đó, gánh nặng tài chính từ việc điều trị dài ngày cũng tạo áp lực rất lớn lên kinh tế gia đình và các mối quan hệ xung quanh.

Các nghiên cứu y khoa nổi bật về liệu pháp nhắm trúng đích năm 2024

Sự phát triển của y học cá thể hóa giúp tối ưu hóa việc quản lý và điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ:

• Nghiên cứu của Vinh Hung Pham và cộng sự tại Việt Nam trên 3.087 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ cho thấy, nhờ tăng tỷ lệ xét nghiệm đột biến gen lên khoảng 60% và nâng tỷ lệ dùng thuốc nhắm trúng đích bước một từ 7,7% lên 20,8%, thời gian sống còn toàn bộ trung vị của người bệnh đã cải thiện rõ rệt từ 12,0 tháng lên 21,7 tháng (PMID: 41981524).
• Nghiên cứu của Duc Linh Tran và cộng sự trên các bệnh nhân có đột biến gen EGFR kèm theo 1-10 ổ di căn não đồng thì được điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích TKI kết hợp xạ phẫu Gamma Knife ghi nhận kết quả khả quan (PMID: 42120296). Cụ thể, thời gian sống còn không tiến triển nội sọ trung vị ở nhóm có 5-10 ổ di căn đạt đến 19 tháng và thời gian sống còn toàn bộ trung vị đạt 23 tháng, tương đương với nhóm chỉ có 1-4 ổ di căn (PMID: 42120296).
• Trong điều trị bổ trợ sau phẫu thuật cho bệnh nhân có đột biến gen ALK giai đoạn từ IB đến IIIA, thuốc nhắm trúng đích alectinib đã được phê duyệt rộng rãi vào năm 2024 nhờ khả năng làm giảm đến 76% nguy cơ tái phát bệnh hoặc tử vong so với phương pháp hóa trị chuẩn trước đây (PMID: 41726776).

So sánh ưu nhược điểm giữa điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc chặt chẽ vào giai đoạn bệnh, bản chất khối u và thể trạng của bệnh nhân:

• Điều trị không phẫu thuật (Sử dụng thuốc nhắm trúng đích, hóa trị, xạ trị):
  • Ưu điểm: phương pháp này có tính hệ thống, tác động được đến các tế bào ung thư đã di căn xa trong cơ thể mà phẫu thuật không tiếp cận được, đồng thời giúp tránh được các nguy cơ tai biến liên quan đến gây mê và cuộc mổ đại phẫu.
  • Nhược điểm: thuốc không thể loại bỏ hoàn toàn khối u nguyên phát ở giai đoạn khu trú, người bệnh phải đối mặt với nguy cơ tế bào ung thư tiến triển kháng thuốc theo thời gian và gặp phải các tác dụng phụ của thuốc (PMID: 40688312, PMID: 40893689).
• Điều trị phẫu thuật:
  • Ưu điểm: đây là phương pháp điều trị triệt căn mang lại hiệu quả cao nhất ở giai đoạn sớm, giúp loại bỏ trực tiếp và hoàn toàn khối u phổi cùng hệ thống hạch bạch huyết liên quan, mở ra cơ hội chữa khỏi bệnh lâu dài cho bệnh nhân.
  • Nhược điểm: đây là can thiệp xâm lấn đòi hỏi người bệnh phải có thể trạng tốt, chức năng hô hấp và tim mạch bảo đảm, đồng thời ẩn chứa một số rủi ro tai biến trong và sau phẫu thuật.

Vai trò của can thiệp phẫu thuật và quy trình điều trị ngoại khoa

Khi bệnh lý u phổi được phát hiện ở giai đoạn còn khả năng can thiệp, phẫu thuật đóng vai trò tiên quyết trong việc thay đổi tiên lượng bệnh.

Khi nào nên phẫu thuật

Phẫu thuật được chỉ định tuyệt đối cho các trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn sớm (giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn IIIA đã qua đánh giá kỹ lưỡng), khối u khu trú tại một thùy phổi và chưa có dấu hiệu di căn xa. Người bệnh cần có điểm thể trạng tốt (chỉ số ECOG từ 0-1) và chức năng thông khí phổi nằm trong giới hạn an toàn cho phép cắt bỏ một phần nhu mô phổi (PMID: 41981524, PMID: 41921504).

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Trước khi bước vào phòng mổ, người bệnh sẽ được thực hiện quy trình chuẩn bị và tư vấn toàn diện:

• Đánh giá chuyên sâu: thực hiện các xét nghiệm máu, đo chức năng hô hấp, chụp cắt lớp vi tính (CT) ngực cản quang hoặc chụp PET/CT để đánh giá chính xác mức độ lan rộng của u và hạch.
• Tư vấn y khoa: bác sĩ sẽ giải thích chi tiết về phương pháp phẫu thuật (mổ nội soi lồng ngực ít xâm lấn hoặc mổ mở tùy tổn thương), thời gian phẫu thuật dự kiến, các rủi ro có thể xảy ra và đích cải thiện sau mổ.
• Chuẩn bị thể trạng: hướng dẫn người bệnh tập thở bằng dụng cụ (bóng tập thở), ngưng hút thuốc lá tuyệt đối ít nhất 2-4 tuần trước mổ, và điều chỉnh các bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường về mức ổn định.

Thời gian nằm viện

Đối với các ca phẫu thuật cắt thùy phổi hoặc cắt phổi hình chêm bằng phương pháp nội soi ít xâm lấn, thời gian nằm viện trung bình thường dao động từ 3 đến 5 đêm. Bệnh nhân bắt buộc phải lưu viện theo dõi ít nhất 1 đêm tại phòng hồi sức tích cực sau mổ để kiểm soát huyết động, chức năng hô hấp và dẫn lưu mổ trước khi chuyển về phòng bệnh thông thường.

Các biến chứng có thể gặp phải

Mặc dù quy trình phẫu thuật hiện nay rất hiện đại, người bệnh vẫn có thể gặp một số biến chứng từ nhẹ đến nặng:

• Rò khí kéo dài từ nhu mô phổi: xử trí bằng cách theo dõi sát ống dẫn lưu ngực, hút áp lực âm liên tục hoặc sử dụng các chất b bịt kín sinh học qua nội soi nếu rò khí không tự bít sau 5-7 ngày.
• Xẹp phổi hoặc viêm phổi sau mổ do ứ đọng đàm nhớt: xử trí bằng cách cho bệnh nhân giảm đau tốt, khuyến khích vận động sớm, thực hiện vật lý trị liệu hô hấp, vỗ rung bài tiết đờm và cho thở oxy hỗ trợ.
• Chảy máu trong lồng ngực sau mổ: xử trí bằng cách theo dõi sát lượng máu qua ống dẫn lưu; nếu chảy máu số lượng lớn và liên tục, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật lại ngay lập tức để cầm máu.
• Nhiễm trùng vết mổ hoặc nhiễm trùng khoang màng phổi: xử trí bằng cách sử dụng kháng sinh phổ rộng theo kháng sinh đồ, chăm sóc vết thương định kỳ và bơm rửa khoang màng phổi nếu có chỉ định.

Kết luận

Liệu pháp nhắm trúng đích đã mở ra một kỷ nguyên mới, tối ưu hóa đáng kể thời gian sống cho bệnh nhân u phổi có đột biến gen (PMID: 41981524). Tuy nhiên, việc điều trị ung thư phổi thành công không thể tách rời chiến lược đa mô thức, trong đó phẫu thuật vẫn là chì quan trọng giúp giải quyết triệt căn khối u ở giai đoạn phù hợp. Lựa chọn phương pháp điều trị đòi hỏi sự đánh giá chính xác từ các chuyên gia y tế dựa trên đặc điểm sinh học phân tử và thể trạng của từng người. Bệnh nhân nên đến khám trực tiếp tại các cơ sở y tế chuyên khoa sâu để được tư vấn phác đồ điều trị cá thể hóa chính xác và an toàn nhất.

Để được tư vấn cụ thể về tình trạng u phổi cũng như các phương pháp điều trị tiên tiến bằng thuốc nhắm trúng đích hoặc can thiệp phẫu thuật ít xâm lấn, người bệnh có thể đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Việc thăm khám sớm và thực hiện đầy đủ các xét nghiệm sinh học phân tử sẽ giúp xây dựng một phác đồ điều trị cá thể hóa, mang lại hiệu quả tối ưu và an toàn nhất cho người bệnh.

Tài liệu tham khảo

1. Mansoorian S, Lehmann J, Käsmann L, et al. Exploring Thoracic Radiotherapy in Metastatic NSCLC: A Retrospective Review in the Era of Immunotherapy and Targeted Therapies. Tumori. 2024. PMID: 42104536.
2. Pham VH, Duong DC, Nguyen VB, et al. Real-world trends in diagnosis, treatment, and survival of non-small cell lung cancer in Vietnam. J Cancer Res Clin Oncol. 2024. PMID: 41981524.
3. Tran DL, Nguyen DL, Nguyen VB, et al. Survival Outcomes of Gamma Knife Radiosurgery in EGFR-Mutant Non-Small Cell Lung Cancer Patients With 1-4 Versus 5-10 Brain Metastases: A Vietnamese Study. Laryngoscope. 2024. PMID: 42120296.
4. Yan XX, Zhou SJ, Hu JH, et al. The long-term avoided recurrences and recurrence-related cost of alectinib for postoperative adjuvant therapy in Chinese patients with early-stage ALK-positive non-small cell lung cancer. Lung Cancer. 2024. PMID: 41726776.
5. Bruges Maya R, Lombana M, Carvajal-Fierro CA, et al. National Delphi consensus on perioperative and locally advanced NSCLC management in Colombia. Biomedica. 2024. PMID: 41921504.
6. Tian T, Li W. Advances on drug therapy for KRAS-mutant non-small-cell lung cancer. J Chemother. 2024. PMID: 41529383.
7. Rijmers J, Lebre MC, Beijnen JH, Schinkel AH. Resistance mutations and the blood-brain barrier: Key challenges in targeted treatment of brain metastatic non-small cell lung cancer. Cancer Treat Rev. 2024. PMID: 40893689.
8. Xiao Y, Wang Z, Yang X, et al. Impact of platinum-based adjuvant chemotherapy on the effectiveness of IB-IIIA non-small cell lung adenocarcinoma with varying EGFR mutation statuses: a propensity score matching analysis. J Thorac Dis. 2024. PMID: 40688312.