Lưu ý quan trọng khi tầm soát u phổi bằng CT liều thấp được bác sĩ khuyên dùng U phổi và ung thư phổi là những căn bệnh gây suy ...

Lưu ý quan trọng khi tầm soát u phổi bằng CT liều thấp được bác sĩ khuyên dùng

U phổi và ung thư phổi là những căn bệnh gây suy giảm nghiêm trọng đến chất lượng sống của người bệnh. Về mặt sinh lý, các tổn thương ở phổi làm suy giảm chức năng hô hấp, dẫn đến tình trạng khó thở mạn tính và kiệt sức khi vận động. Về mặt tâm lý và xã hội, người bệnh luôn phải đối diện với cảm giác lo âu bế tắc và dần cô lập bản thân do không thể tham gia các hoạt động thường ngày. Phương pháp chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT) hiện nay là công cụ hàng đầu giúp phát hiện sớm các nốt mờ và u phổi khi chưa có triệu chứng rõ rệt.

Nghiên cứu y khoa về hiệu quả của chụp cắt lớp vi tính liều thấp

Nhiều nghiên cứu quy mô lớn trên thế giới đã chứng minh rõ ràng lợi ích vượt trội của phương pháp chụp cắt lớp vi tính liều thấp đối với việc giảm tỷ lệ tử vong do ung thư phổi:

• Nghiên cứu của Wang và các cộng sự từ năm 2016 đến 2021 trên 5.234 bệnh nhân tại Trung Quốc (PMID: 38085543) cho thấy, việc chủ động thực hiện tầm soát bằng phương pháp này giúp giảm đến 49% nguy cơ tử vong do ung thư phổi và giảm 46% tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân.
• Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên NELSON tại châu Âu (PMID: 32599792) đã ghi nhận hiệu quả giảm tỷ lệ tử vong do ung thư phổi một cách ấn tượng là 26% ở nam giới và từ 39% đến 61% ở nhóm đối tượng nữ giới.
• Một nghiên cứu dựa trên dữ liệu từ Thử nghiệm Tầm soát Phổi Quốc gia Mỹ (NLST) và ITALUNG (PMID: 39267479) cảnh báo về vùng lõm azygos thực quản ở thùy dưới phổi phải là nơi dễ bị bỏ sót tổn thương. Nghiên cứu chỉ ra thời gian chẩn đoán muộn ở khu vực này kéo dài trung bình đến 14 tháng so với 7,3 tháng ở các vị trí khác, khiến toàn bộ bệnh nhân có u phổi tại vùng lõm này đều tử vong sau 12 năm theo dõi.

So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Khi phát hiện u phổi thông qua tầm soát, bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên tính chất khối u để đưa ra giải pháp điều trị không phẫu thuật hoặc điều trị phẫu thuật.

Đối với điều trị không phẫu thuật:

• Ưu điểm: phương pháp này không xâm lấn cơ thể, không gây đau đớn do dao kéo và tránh được các rủi ro liên quan đến gây mê hồi sức.
• Nhược điểm: đây chỉ là giải pháp mang tính chất theo dõi hoặc trì hoãn đối với u phổi lành tính hoặc u nhỏ. Phương pháp này hoàn toàn không thể loại bỏ tận gốc tế bào ác tính, làm tăng nguy cơ u phát triển tiến triển sang giai đoạn muộn và làm mất đi cơ hội chữa khỏi bệnh dứt điểm.

Đối với điều trị phẫu thuật:

• Ưu điểm: đây là giải pháp triệt căn tối ưu nhất giúp cắt bỏ toàn bộ khối u cùng các hạch bạch huyết xung quanh khi bệnh còn ở giai đoạn sớm. Phẫu thuật giúp ngăn chặn tối đa nguy cơ tế bào ung thư di căn và mang lại cơ hội sống khỏe mạnh lâu dài cho người bệnh.
• Nhược điểm: cơ thể người bệnh phải chịu một cuộc can thiệp xâm lấn, cần thời gian để phục hồi vết mổ và có tỷ lệ nhỏ đối mặt với các biến chứng hậu phẫu.

Quy trình phẫu thuật u phổi và những điều cần biết

Khi nào nên phẫu thuật

Phẫu thuật được chỉ định cụ thể khi khối u phổi được xác định hoặc nghi ngờ cao là ác tính qua hình ảnh học và sinh thiết. Đối với các nốt đặc có đường kính từ 10 mm trở lên hoặc nốt mờ kích thước từ 6 mm trở lên nhưng có xu hướng tiến triển nhanh về kích thước, kèm theo các dấu hiệu ác tính như bờ tua gai, phẫu thuật cắt bỏ là bắt buộc (PMID: 31656641). Người bệnh cũng cần đảm bảo có thể trạng tốt, đủ chức năng hô hấp và tim mạch để trải qua cuộc mổ.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Người bệnh sẽ được bác sĩ tư vấn kỹ lưỡng về mục tiêu của cuộc mổ là cắt thùy phổi hay cắt nêm tùy thuộc vào vị trí và kích thước u. Bác sĩ cũng sẽ giải thích chi tiết về kỹ thuật phẫu thuật nội soi lồng ngực ít xâm lấn giúp giảm đau và phục hồi nhanh. Người bệnh cần thực hiện đầy đủ các xét nghiệm chuyên sâu, dừng một số loại thuốc chống đông theo hướng dẫn và giữ tâm lý thoải mái.

Thời gian nằm viện

Thông thường, sau một cuộc phẫu thuật u phổi bằng kỹ thuật ít xâm lấn, thời gian nằm viện của người bệnh dao động khoảng 3 đến 5 đêm. Thời gian này là cần thiết để bác sĩ theo dõi hoạt động của ống dẫn lưu lồng ngực, kiểm tra tốc độ giãn nở của phổi và kiểm soát cơn đau sau mổ ổn định trước khi cho người bệnh xuất viện.

Các biến chứng có thể gặp phải

Mọi cuộc can thiệp vào khoang lồng ngực đều tiềm ẩn những rủi ro nhất định từ nhẹ đến nặng:

• Rò khí kéo dài: rò rỉ không khí từ bề mặt phổi sau cắt mổ. Nguyên tắc xử trí cơ bản là tiếp tục lưu ống dẫn lưu lồng ngực phối hợp hút áp lực âm nhẹ để phổi nở áp sát vào thành ngực cho đến khi diện cắt tự lành.
• Xẹp phổi hoặc viêm phổi hậu phẫu: do người bệnh đau nên không dám ho khạc gây ứ đọng đờm nhớt. Nguyên tắc xử trí cơ bản bao gồm kiểm soát đau tối ưu, hướng dẫn tập thở với dụng cụ và thực hiện vật lý trị liệu hô hấp tích cực.
• Chảy máu trong lồng ngực: biến chứng nặng có thể xảy ra do bục mạch máu hoặc rỉ máu từ diện cắt. Nguyên tắc xử trí cơ bản là theo dõi sát lượng máu qua ống dẫn lưu, truyền máu kịp thời và tiến hành mổ lại khẩn cấp để cầm máu nếu có chỉ định.

Kết luận

Tầm soát u phổi bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp là giải pháp khoa học giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, mang lại hiệu quả đảo ngược tiên lượng điều trị một cách rõ rệt. Việc lựa chọn đúng phương pháp điều trị, đặc biệt là can thiệp phẫu thuật kịp thời khi có chỉ định, đóng vai trò quyết định đến sự sống còn của người bệnh. Người bệnh không nên tự ý hoãn việc kiểm tra mà cần đến khám trực tiếp tại các cơ sở y tế chuyên khoa sâu để được các bác sĩ khám, tư vấn phác đồ điều trị chính xác, an toàn và cá thể hóa.

Để bảo vệ sức khỏe hô hấp và chủ động phát hiện sớm các tổn thương phổi ngay từ giai đoạn không triệu chứng, quý khách có thể đặt lịch hẹn khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Việc khám và tầm soát trực tiếp cùng chuyên gia sẽ giúp quý khách có được những tư vấn y khoa chính xác, an toàn và phù hợp nhất với thể trạng của bản thân.

Tài liệu tham khảo

1. Wang L, Qi Y, Liu A, et al. Opportunistic Screening With Low-Dose Computed Tomography and Lung Cancer Mortality in China. JAMA Netw Open. 2023;6(12):e2347123. PMID: 38085543.
2. Veronesi G, Baldwin DR, Henschke CI, et al. Recommendations for Implementing Lung Cancer Screening with Low-Dose Computed Tomography in Europe. Eur J Cancer. 2020;134:111-120. PMID: 32599792.
3. Mascalchi M, Cavigli E, Picozzi G, et al. The Azygos Esophageal Recess Is Not to Be Missed in Screening Lung Cancer With LDCT. J Comput Assist Tomogr. 2024;48(5):713-718. PMID: 39267479.
4. Koegelenberg CFN, Dorfman S, Schewitz I, et al. Recommendations for lung cancer screening in Southern Africa. Afr J Thorac Crit Care Med. 2019;25(4):141-146. PMID: 31656641.