Phương pháp tối ưu cho điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hiệu quả nhất hiện nay U phổi là bệnh lý ác tính có tác động sâu...

Phương pháp tối ưu cho điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hiệu quả nhất hiện nay

U phổi là bệnh lý ác tính có tác động sâu sắc đến chất lượng sống của người bệnh. Về mặt sinh lý, khối u phát triển gây chèn ép, dẫn đến các triệu chứng suy hô hấp, ho ra máu và đau đớn thể xác kéo dài. Về mặt tâm lý và xã hội, áp lực từ việc điều trị và gánh nặng kinh phí khiến người bệnh dễ rơi vào trạng thái cô độc, lo âu và giảm sút khả năng tái hòa nhập cộng đồng. Việc lựa chọn giải pháp điều trị tối ưu, đặc biệt là sự kết hợp giữa phẫu thuật và các phương pháp tân tiến như liệu pháp miễn dịch, đóng vai trò quyết định trong việc kéo dài thời gian sống và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Nghiên cứu y khoa về liệu pháp miễn dịch trong điều trị u phổi

Các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn đã chứng minh hiệu quả vượt trội của việc ứng dụng thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) tiến triển hoặc giai đoạn muộn:

• Thử nghiệm lâm sàng có đối chứng dựa trên dữ liệu của 158 bệnh nhân tại Morocco cho thấy việc sử dụng thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch mang lại tỷ lệ sống còn toàn bộ sau 12 tháng đạt 71.1%, thời gian sống còn toàn bộ trung vị đạt 17 tháng. Đối với nhóm có tỷ lệ biểu hiện tỷ lệ phần trăm khối u (TPS) của PD-L1 từ 50% trở lên, thời gian sống còn trung vị kéo dài lên tới 24 tháng so với mức 14 tháng ở nhóm có kết quả PD-L1 âm tính (PMID: 41588368).
• Thử nghiệm pha I TRIDENT trên 29 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ tiến triển, chưa từng điều trị và có PD-L1 dương tính, sử dụng phác đồ phối hợp xạ trị liều thấp, xạ trị liều cao và thuốc kháng PD-1. Kết quả ghi nhận thời gian sống còn toàn bộ trung vị đạt mức ấn tượng là 51.3 tháng. Số liệu này được xác thực lại ở một nghiên cứu thuần tập thực tế trên 97 bệnh nhân với thời gian sống còn trung vị đạt 41.5 tháng (PMID: 42091852).
• Trong điều trị củng cố cho ung thư phổi giai đoạn III không thể phẫu thuật, nghiên cứu dựa trên thử nghiệm PACIFIC và GEMSTONE-301 chứng minh thuốc Durvalumab giúp kéo dài thời gian sống còn không tiến triển bệnh trung vị từ 5.6 tháng lên 16.9 tháng, đồng thời tăng tỷ lệ sống còn sau 5 năm thêm khoảng 10% (PMID: 41358269).

So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Việc chọn lựa phương pháp phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, phân loại mô bệnh học và thể trạng của bệnh nhân. Dưới đây là bảng so sánh ưu nhược điểm giữa hai hướng tiếp cận:

Tiêu chí	Điều trị không phẫu thuật (Liệu pháp miễn dịch, hóa xạ trị)	Điều trị phẫu thuật (Cắt thùy phổi, nạo hạch)
Ưu điểm	▪ Ít xâm lấn, không đau do vết mổ. ▪ Áp dụng được cho giai đoạn muộn hoặc di căn. ▪ Giúp kích hoạt hệ miễn dịch toàn thân chống u.	▪ Loại bỏ triệt để khối u nguyên phát tận gốc. ▪ Mang lại cơ hội chữa khỏi hoàn toàn ở giai đoạn sớm. ▪ Cung cấp bệnh phẩm chính xác để làm xét nghiệm gen.
Nhược điểm	▪ Tỷ lệ đáp ứng không đồng đều ở mọi bệnh nhân. ▪ Nguy cơ kháng thuốc hoặc gặp tác dụng phụ miễn dịch. ▪ Cần duy trì điều trị kéo dài, chi phí cao.	▪ Là phương pháp xâm lấn, đau sau mổ. ▪ Nguy cơ tai biến phẫu thuật và gây mê. ▪ Không phù hợp cho bệnh nhân có thể trạng quá yếu.

Khi nào nên phẫu thuật

Phẫu thuật vẫn là tiêu chuẩn vàng mang lại cơ hội chữa khỏi bệnh cao nhất khi u phổi được phát hiện ở giai đoạn khu trú. Các trường hợp cụ thể bao gồm:

• Ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn IIIA (sau khi đã điều trị hóa chất hoặc miễn dịch tân bổ trợ để thu nhỏ khối u) (PMID: 41690815, PMID: 41260727).
• Khối u khu trú ở một thùy phổi, chưa có di căn xa đến các cơ quan khác như gan, não, xương (PMID: 41273991, PMID: 40124372).
• Bệnh nhân có chức năng hô hấp và dự trữ tim mạch tốt, đủ điều kiện trải qua cuộc mê và cuộc mổ cắt phần phổi chứa u (PMID: 41133003).

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Trước khi bước vào phòng mổ, người bệnh cần được chuẩn bị kỹ lưỡng về cả thể chất lẫn tinh thần thông qua các bước tư vấn và lượng giá chuyên sâu:

• Đánh giá chức năng hô hấp và tim mạch: thực hiện đo hô hấp ký, làm khí máu động mạch và siêu âm tim để bảo đảm phần phổi còn lại sau mổ đủ duy trì hoạt động sống cho bệnh nhân (PMID: 41133003).
• Tư vấn về cuộc mổ: bác sĩ giải thích rõ về phương pháp mổ (mổ nội soi ít xâm lấn hoặc mổ mở), các nguy cơ tai biến và kế hoạch giảm đau sau mổ.
• Nhịn ăn uống: bệnh nhân cần tuân thủ tuyệt đối quy định nhịn ăn uống trước mổ ít nhất 6 giờ để phòng tránh nguy cơ trào ngược dạ dày vào đường thở khi gây mê.
• Tập thở: người bệnh được hướng dẫn tập sử dụng dụng cụ tập thở (incentive spirometer) trước mổ để tăng cường dung tích phổi, giúp ích cho quá trình phục hồi sau mổ.

Thời gian nằm viện và các biến chứng có thể gặp phải

Thời gian nằm viện trung bình sau phẫu thuật cắt u phổi thường kéo dài ít nhất từ 3 đến 5 đêm đối với mổ nội soi, và từ 5 đến 7 đêm đối với mổ mở để theo dõi ống dẫn lưu ngực.

Quá trình hậu phẫu có thể tiềm ẩn một số biến chứng từ nhẹ đến nặng, đòi hỏi sự theo dõi sát sao và xử trí kịp thời:

• Rò khí kéo dài: rò rỉ khí từ nhu mô phổi qua diện cắt vào khoang màng phổi sau mổ. Xử trí bằng cách tiếp tục lưu ống dẫn lưu ngực dưới áp lực hút liên tục hoặc sử dụng keo sinh học áp bám diện cắt (PMID: 40114945).
• Xẹp phổi và viêm phổi hậu phẫu: do bệnh nhân đau không dám thở sâu hoặc ho khạc đờm kém gây ứ đọng dịch tiết. Xử trí bằng cách giảm đau tối ưu, thực hiện vật lý trị liệu hô hấp tích cực, khuyến khích vận động sớm và dùng kháng sinh nếu có nhiễm trùng (PMID: 40114945).
• Chảy máu trong lồng ngực: biến chứng cấp tính do tuột clip hoặc tổn thương mạch máu hậu phẫu. Xử trí bằng cách theo dõi lượng dịch qua ống dẫn lưu, truyền máu truyền dịch duy trì huyết động, nếu chảy máu hoạt động cần chỉ định mổ lại ngay để cầm máu.
• Nhiễm trùng vết mổ hoặc nhiễm trùng khoang màng phổi (empyema): nhiễm trùng tại đường rạch da hoặc trong khoang ngực. Xử trí bằng cách làm sạch vết mổ, mở thông dẫn lưu mủ nếu có và dùng kháng sinh phổ rộng theo kháng sinh đồ.

Kết luận

Điều trị u phổi hiện nay không còn đơn độc một phương pháp mà là sự phối hợp đa mô thức cá thể hóa. Việc kết hợp giữa phẫu thuật triệt căn ở giai đoạn phù hợp và liệu pháp miễn dịch tân tiến giúp tối ưu hóa khả năng kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống còn và bảo tồn tối đa chất lượng sống cho người bệnh. Bệnh nhân cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa sâu để được thăm khám trực tiếp, làm đầy đủ xét nghiệm marker sinh học và nhận tư vấn phác đồ điều trị chính xác, an toàn nhất.

Để có phác đồ điều trị u phổi tối ưu và cập nhật các liệu pháp miễn dịch hiệu quả, quý bệnh nhân nên đến khám trực tiếp tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Bạn sẽ được tư vấn toàn diện bởi Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu, giúp đánh giá chính xác giai đoạn bệnh và lựa chọn phương pháp can thiệp an toàn nhất. Việc thăm khám sớm đóng vai trò quyết định đến thành công và giảm thiểu biến chứng trong suốt hành trình điều trị.

Tài liệu tham khảo

1. Benbrahim Z, Siyouri O, Fetohi M, et al. Brief report: immune checkpoint inhibitors use in lung cancer: a real-world outcome study in a middle-income country. BMC Cancer. 2026. PMID: 41588368.
2. Zhou L, Liu Y, Xing Z, et al. Low-dose radiotherapy synergizes with PD-1 blockade to achieve durable survival in advanced NSCLC through antitumor neutrophil programming. Cancer Cell. 2026. PMID: 42091852.
3. Ma J, Jiang J. Exploration of immunotherapy modalities in stage III unresectable non-small cell lung cancer (Review). Int J Oncol. 2025. PMID: 41358269.
4. Fu W, Zou X, He T, et al. The 2025 lung cancer landscape: advances in screening, molecular taxonomy and therapeutic strategy: a narrative review. J Thorac Dis. 2025. PMID: 41982682.
5. Zhang H, Mao X, Xu J, et al. Risk factors for postoperative pulmonary complications in non-adenocarcinoma non-small cell lung cancer patients undergoing surgery after neoadjuvant therapy. BMC Pulm Med. 2024. PMID: 40114945.
6. Chen YX, Sebio-Garcia R, Arguis MJ, et al. Multimodal prehabilitation to prevent loss of cardiorespiratory fitness in patients with locally advanced lung cancer undergoing chemoimmunotherapy: protocol for a non-randomized multicentre study. BMJ Open. 2025. PMID: 41133003.