Cập nhật mới nhất 2024 về phương pháp xạ trị kết hợp hóa trị u phổi hiệu quả nhất hiện nay U phổi hay ung thư phổi là một trong ...

Cập nhật mới nhất 2024 về phương pháp xạ trị kết hợp hóa trị u phổi hiệu quả nhất hiện nay

U phổi hay ung thư phổi là một trong những bệnh lý ác tính có tốc độ tiến triển nhanh và tác động nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh. Khi khối u phát triển, bệnh nhân phải đối mặt với các triệu chứng suy giảm chức năng hô hấp rõ rệt như ho kéo dài, ho ra máu, khó thở, đau tức ngực và sụt cân nhanh chóng. Về mặt tâm lý, chẩn đoán mắc u phổi ác tính thường tạo ra áp lực tinh thần rất lớn, dẫn đến lo âu, trầm cảm và suy giảm sâu sắc chất lượng sống của cả người bệnh lẫn gia đình. Nếu không có các giải pháp can thiệp kịp thời và đúng phác đồ, khối u sẽ nhanh chóng xâm lấn các tổ chức xung quanh hoặc di căn xa, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Hiện nay, việc điều trị u phổi đã đạt được nhiều bước tiến lớn nhờ sự phối hợp đa mô thức. Tùy thuộc vào loại tế bào, giai đoạn bệnh và thể trạng của bệnh nhân, các bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn giữa các phương pháp điều trị không phẫu thuật hoặc can thiệp bằng điều trị phẫu thuật nhằm mang lại kết quả tối ưu nhất.

Nghiên cứu y khoa nổi bật về phương pháp hóa xạ trị kết hợp

Các thử nghiệm lâm sàng và nghiên cứu quy mô lớn được công bố gần đây đã cung cấp nhiều bằng chứng khoa học giá trị về hiệu quả của các phác đồ kết hợp giữa hóa trị, xạ trị và miễn dịch:

• Nghiên cứu của Zhai và các đồng nghiệp công bố trên dữ liệu đa trung tâm từ năm 2017 đến 2024 (PMID: 41980306) đã tiến hành phân tích trên 196 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn cN3. Kết quả cho thấy nhóm bệnh nhân được điều trị bằng hóa trị kết hợp miễn dịch tân bổ trợ sau đó tiến hành phẫu thuật đạt được lợi ích vượt trội về thời gian sống còn toàn bộ so với nhóm chỉ điều trị bằng hóa xạ trị kết hợp đơn thuần, với thời gian sống còn trung vị của nhóm hóa xạ trị là 71.3 tháng trong khi nhóm phẫu thuật chưa chạm tới trung vị. Đặc biệt, những bệnh nhân đạt được đáp ứng hoàn toàn về mặt bệnh học hoặc sạch hạch vùng sau mổ có tiên lượng sống tốt hơn hẳn.
• Nghiên cứu của Celikarslan và các cộng sự (PMID: 42036274) thực hiện từ năm 2010 đến 2024 trên 66 bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ giai đoạn khu trú được điều trị bằng hóa xạ trị đồng thời tăng liều (54 Gy trong 30 phân liều, sử dụng kỹ thuật xạ trị điều biến thể tích tích hợp - SIB). Kết quả ghi nhận thời gian sống còn toàn bộ trung vị đạt tới 53 tháng và thời gian sống không tiến triển bệnh trung vị là 18 tháng. Tỷ lệ gặp biến chứng viêm thực quản cấp tính độ 3 là 7.6% và viêm phổi do xạ trị độ 3 là 3%, chứng minh phác đồ tăng liều bằng công nghệ hiện đại đem lại hiệu quả kiểm soát tại chỗ rất tốt và an toàn.
• Thử nghiệm lâm sàng pha 2 của Song và các cộng sự (PMID: 41832629) tiến hành từ năm 2021 đến 2024 trên 51 bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ giai đoạn khu trú sử dụng thuốc miễn dịch durvalumab kết hợp đồng thời với hóa xạ trị, sau đó điều trị duy trì bằng durvalumab trong ít nhất 1 năm. Kết quả cho thấy tỷ lệ sống còn toàn bộ sau 1, 2 và 3 năm lần lượt đạt mức rất cao là 88.1%, 68.6% và 49.6%, thời gian sống còn toàn bộ trung vị đạt 32.0 mớitháng. Tỷ lệ bệnh nhân gặp tác dụng phụ nghiêm trọng độ 3 hoặc 4 là 33.4%, khẳng định việc tích hợp sớm liệu pháp miễn dịch vào phác đồ hóa xạ trị là hướng đi an toàn và triển vọng.

So sánh ưu nhược điểm giữa điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn bệnh và khả năng dung nạp của cơ thể người bệnh:

Điều trị không phẫu thuật (Hóa trị kết hợp xạ trị đồng thời)

• Ưu điểm: phương pháp này là lựa chọn nền tảng cho các trường hợp khối u ở giai đoạn tiến triển tại chỗ, không thể cắt bỏ hoặc khi bệnh nhân có thể trạng yếu không đủ điều kiện chịu đựng cuộc mổ. Phương pháp giúp tác động toàn thân thông qua hóa chất đồng thời tăng cường tiêu diệt tế bào u tại chỗ bằng tia xạ.
• Nhược điểm: tỷ lệ tái phát tại chỗ hoặc di căn xa vẫn còn tương đối cao. Người bệnh phải trải qua nhiều đợt điều trị kéo dài, dễ gặp các tác dụng phụ ảnh hưởng đến cơ thể như suy tủy, viêm phổi do xạ trị hoặc viêm thực quản.

Điều trị phẫu thuật

• Ưu điểm: phẫu thuật cắt bỏ thùy phổi mang khối u và nạo vét hạch triệt căn là giải pháp triệt để nhất, đem lại cơ hội chữa khỏi hoàn toàn hoặc kéo dài đáng kể thời gian sống cho bệnh nhân. Các dữ liệu lâm sàng cho thấy phẫu thuật sau khi điều trị tân bổ trợ giúp kiểm soát tốt các tổn thương tại chỗ và hạn chế tối đa nguy cơ tái phát tại chính vị trí u nguyên phát.
• Nhược điểm: đây là cuộc đại phẫu xâm lấn, đòi hỏi bệnh nhân phải có chức năng hô hấp và tim mạch tốt. Phẫu thuật có thể đi kèm các rủi ro trong và sau mổ, đòi hỏi thời gian phục hồi lâu hơn so với các biện pháp can thiệp ít xâm lấn.

Khi nào nên phẫu thuật u phổi và quy trình điều trị

Chỉ định phẫu thuật

Phẫu thuật được ưu tiên đặt ra trong các trường hợp sau:

• Khối u phổi giai đoạn sớm (giai đoạn I, II) và một số trường hợp giai đoạn III sau khi đã có đáp ứng tốt với điều trị hóa chất hoặc miễn dịch trước mổ (PMID: 41980306).
• Người bệnh có đủ chức năng dự trữ phổi, không có các bệnh lý tim mạch giai đoạn nặng hoặc các chống chỉ định ngoại khoa khác.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Trước khi bước vào phòng mổ, bệnh nhân sẽ được chuẩn bị kỹ lưỡng:

• Thực hiện các xét nghiệm đánh giá toàn diện bao gồm chụp cắt lớp vi tính (CT), cộng hưởng từ (MRI), đo chức năng hô hấp và làm điện tâm đồ để kiểm tra khả năng chịu đựng cuộc gây mê nội khí quản.
• Bác sĩ sẽ tư vấn chi tiết về phương pháp mổ (mổ nội soi lồng ngực ít xâm lấn hoặc mổ mở), các nguy cơ tai biến có thể xảy ra và hướng dẫn người bệnh tập thở bằng dụng cụ chuyên dụng nhằm chủ động giãn nở phổi sau mổ.
• Bệnh nhân cần nhịn ăn uống hoàn toàn trước phẫu thuật ít nhất 6 đến 8 tiếng theo đúng hướng dẫn của ê-kíp gây mê.

Thời gian nằm viện

• Đối với các ca phẫu thuật cắt thùy phổi hoặc cắt bỏ khối u bằng nội soi lồng ngực ít xâm lấn, thời gian nằm viện trung bình thường kéo dài từ 3 đến 5 đêm.
• Trong trường hợp phải mổ mở hoặc diện cắt rộng, thời gian nằm viện có thể lâu hơn, dao động từ 7 đến 10 ngày tùy thuộc vào tốc độ hồi phục dịch dẫn lưu màng phổi và khả năng tự vận động của bệnh nhân. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp phù hợp, người bệnh đều phải nằm lại theo dõi ít nhất 1 đêm tại phòng hồi sức tích cực để đảm bảo an toàn tuyệt đối trước khi chuyển về phòng bệnh thông thường.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

Phẫu thuật u phổi là kỹ thuật chuyên sâu nên có thể tiềm ẩn một số rủi ro từ nhẹ đến nặng:

• Rò khí kéo dài qua ống dẫn lưu màng phổi: đây là biến chứng thường gặp do diện cắt nhu mô phổi chưa liền tốt. Nguyên tắc xử trí cơ bản: tiếp tục duy trì hút áp lực âm nhẹ hoặc theo dõi hệ thống bình dẫn lưu, khuyến khích bệnh nhân ho khạc và vận động sớm để phổi nở ra ép sát vào thành ngực; nếu rò khí không giảm sau 1-2 tuần, bác sĩ có thể cân nhắc bơm dính màng phổi hoặc can thiệp nội soi lại.
• Chảy máu sau mổ: máu chảy từ các mạch máu thành ngực hoặc mạch máu phổi. Nguyên tắc xử trí cơ bản: theo dõi sát lượng máu qua ống dẫn lưu và các dấu hiệu sinh tồn; nếu chảy máu số lượng nhiều (>200ml/giờ trong 3 giờ liên tiếp) hoặc có biểu hiện sốc mất máu, bệnh nhân sẽ được chỉ định mổ lại ngay lập tức để cầm máu.
• Nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm phổi sau mổ: do ứ đọng đờm rãi hoặc suy giảm miễn dịch. Nguyên tắc xử trí cơ bản: sử dụng kháng sinh phổ rộng theo kháng sinh đồ, kết hợp thực hiện các biện pháp vật lý trị liệu hô hấp, vỗ rung và hỗ trợ bệnh nhân ho khạc tích cực để làm sạch đường thở.
• Suy hô hấp cấp hoặc xẹp phổi: phổi không nở tốt sau khi rút ống nội khí quản. Nguyên tắc xử trí cơ bản: cho bệnh nhân thở oxy mũi hoặc thở máy không xâm lấn, tiến hành nội soi phế quản hút đờm dãi bít tắc nếu có xẹp phổi do nút đờm.

Kết luận

Việc điều trị u phổi hiện nay đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ của nhiều phương pháp khác nhau, từ hóa trị, xạ trị, miễn dịch cho đến phẫu thuật ngoại khoa. Mỗi phương pháp đều có những ưu thế và phạm vi áp dụng riêng biệt dựa trên bằng chứng khoa học cụ thể. Để đạt được kết quả điều trị tốt nhất và hạn chế tối đa các biến chứng, người bệnh không nên tự ý áp dụng các phác đồ truyền miệng mà cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa lớn để được thăm khám trực tiếp. Việc chẩn đoán chính xác giai đoạn bệnh và xây dựng kế hoạch điều trị cá thể hóa sẽ giúp người bệnh nâng cao cơ hội chiến thắng căn bệnh này một cách an toàn và hiệu quả nhất.

Nếu có các triệu chứng nghi ngờ hoặc cần tư vấn sâu hơn về phương pháp phẫu thuật u phổi, quý bệnh nhân nên đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Bác sĩ sẽ trực tiếp đánh giá tình trạng tổn thương, đo chức năng hô hấp và đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp nhất cho từng trường hợp. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng hướng ngay từ đầu là chìa khóa quyết định sự thành công của cuộc phẫu thuật.

Tài liệu tham khảo

1. Zhai W, Liang D, Yu X, et al. Surgery after neoadjuvant immunochemotherapy versus immuno-chemoradiotherapy in patients with cN3 non-small cell lung cancer: A cohort study in two academic centers. Lung Cancer. 2024. PMID: 41980306.
2. Celikarslan S, Sezen D, Duman M, et al. Real-World Clinical Outcomes of Concurrent Chemotherapy and Dose-Escalated Twice-Daily Radiotherapy With Simultaneous Integrated Boost (SIB) for Limited-Stage Small Cell Lung Cancer. Clinical Lung Cancer. 2024. PMID: 42036274.
3. Song C, Zhao X, Li S, et al. Durvalumab combined with concurrent chemoradiotherapy in patients with limited-stage small cell lung cancer: A prospective, single-arm, phase 2 clinical trial. International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics. 2024. PMID: 41832629.