Giải đáp thắc mắc về điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hiệu quả nhất hiện nay U phổi, đặc biệt là ung thư phổi không tế b...

Giải đáp thắc mắc về điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hiệu quả nhất hiện nay

U phổi, đặc biệt là ung thư phổi không tế bào nhỏ, là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới và ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi mặt đời sống của người bệnh. Khi đối mặt với căn bệnh này, chức năng hô hấp suy giảm nghiêm trọng khiến cơ thể luôn trong trạng thái thiếu oxy, mệt mỏi kéo dài và suy nhược thể chất. Về mặt tâm lý, cảm giác lo âu, trầm cảm và áp lực tài chính đè nặng lên cả bệnh nhân lẫn gia đình, làm giảm sút đáng kể chất lượng sống toàn diện. Việc tìm kiếm một phương pháp điều trị vừa mang lại hiệu quả kiểm soát khối u cao, vừa duy trì được thể trạng ổn định cho bệnh nhân luôn là bài toán lớn của ngành y học hiện đại.

So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Phương pháp điều trị không phẫu thuật bằng thuốc, cụ thể là liệu pháp miễn dịch đơn thuần hoặc kết hợp hóa trị, thường được áp dụng cho các giai đoạn tiến triển, di căn hoặc khi bệnh nhân không đủ điều kiện thể trạng để trải qua một cuộc mổ lớn. Ưu điểm của phương pháp này là tác động toàn thân, giúp kiểm soát tốt các tế bào ác tính đã di căn xa. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất là không thể loại bỏ hoàn toàn gốc rễ khối u nguyên phát, thời gian điều trị kéo dài và có thể gây ra các tác dụng phụ toàn thân như viêm phổi miễn dịch, thiếu máu, mệt mỏi.

Ngược lại, điều trị phẫu thuật là phương pháp can thiệp ngoại khoa nhằm cắt bỏ triệt căn khối u và nạo vét hạch vùng. Ưu điểm tối cao của phẫu thuật là đem lại cơ hội chữa khỏi hoàn toàn cho người bệnh nếu phát hiện ở giai đoạn sớm, đồng thời giải phóng nhanh chóng sự chèn ép của khối u lên các cơ quan lân cận trong lồng ngực. Nhược điểm của phương pháp này là tính chất xâm lấn trực tiếp, đi kèm một số rủi ro trong và sau mổ, đòi hỏi bệnh nhân phải có chức năng hô hấp và tim mạch đủ tốt để đáp ứng với cuộc phẫu thuật.

Các nghiên cứu y khoa về hiệu quả điều trị u phổi

Y học chứng cứ đã ghi nhận nhiều tiến bộ vượt bậc trong việc ứng dụng liệu pháp miễn dịch đơn thuần hoặc kết hợp trước khi phẫu thuật nhằm tối ưu hóa kết quả điều trị cho bệnh nhân u phổi ác tính:

• Nghiên cứu hồi cứu của tác giả Chen và các cộng sự thực hiện trên 265 bệnh nhân mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III không thể phẫu thuật cắt bỏ (PMID: 42141789). Kết quả cho thấy việc sử dụng liệu pháp miễn dịch tuần tự theo phác đồ điều trị bổ trợ trước kết hợp hóa xạ trị đồng thời, sau đó điều trị duy trì mang lại tỷ lệ sống sót không tiến triển bệnh sau 2 năm đạt 62,2%, chứng minh hiệu quả kiểm soát khối u ở giai đoạn tiến triển tại chỗ rất khả quan.
• Một nghiên cứu đa trung tâm của tác giả Sun và các cộng sự trên các bệnh nhân mắc biểu mô lympho ở phổi giai đoạn từ IB đến III (PMID: 42141753). Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của liệu pháp hóa-miễn dịch bổ trợ trước (neoadjuvant immunochemotherapy) kết hợp với phẫu thuật triệt căn. Kết quả ghi nhận tỷ lệ đáp ứng mô bệnh học lớn đạt 45,0% và tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn trên mô bệnh học đạt 20,0%. Tỷ lệ sống sót không gặp sự kiện sau 1 năm đạt tới 92,3%, cho thấy sự phối hợp giữa miễn dịch và phẫu thuật mang lại lợi ích sinh tồn rõ rệt.
• Trong một thử nghiệm lâm sàng pha I đánh giá việc phối hợp thuốc miễn dịch pembrolizumab với liệu pháp sinh học điều hòa vi khuẩn đường ruột trên bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ di căn chưa từng điều trị miễn dịch trước đó (PMID: 42140743). Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ đáp ứng khách quan đạt 58% và tỷ lệ kiểm soát bệnh đạt 75%, với thời gian sống sót không tiến triển bệnh trung vị là 9 tháng, mở ra hướng đi mới trong việc tăng cường hoạt lực cho hệ thống miễn dịch chống lại tế bào u.

Khi nào nên phẫu thuật

Can thiệp phẫu thuật cắt bỏ u phổi được ưu tiên đặt ra khi tổn thương được xác định ở giai đoạn khu trú, thông thường từ giai đoạn I đến giai đoạn IIIA, và khối u chưa xâm lấn vào các mạch máu lớn hay cấu trúc không thể cắt bỏ trong lồng ngực (PMID: 42102450). Đối với các trường hợp giai đoạn II hoặc IIIA, việc ứng dụng liệu pháp hóa-miễn dịch bổ trợ trước nhằm làm giảm kích thước khối u, hạ giai đoạn bệnh để tạo điều kiện cho một cuộc phẫu thuật triệt căn diễn ra thuận lợi hơn (PMID: 42141753).

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật:

• Bệnh nhân sẽ được thực hiện các thăm dò chức năng hô hấp chuyên sâu, đo dung tích sống và khả năng khuếch tán khí qua màng phế nang mao mạch để đảm bảo phần phổi còn lại sau mổ đủ đáp ứng nhu cầu oxy của cơ thể.
• Đánh giá toàn diện chức năng tim mạch, chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ sọ não để loại trừ các tổn thương di căn xa tiềm ẩn.
• Bệnh nhân cần được tư vấn kỹ lưỡng về các bước tập thở bằng dụng cụ chuyên dụng trước mổ để hạn chế tối đa nguy cơ xẹp phổi sau khi can thiệp.

Thời gian nằm viện sau khi thực hiện phẫu thuật cắt u phổi thường kéo dài ít nhất 1 đêm đối với các phẫu thuật nội soi lồng ngực ít xâm lấn, và có thể từ 3 đến 5 ngày đối với các trường hợp mổ mở hoặc có kèm theo nạo vét hạch phức tạp, nhằm đảm bảo ống dẫn lưu màng phổi hoạt động tốt và không có hiện tượng rò khí kéo dài.

Các biến chứng có thể gặp phải

Quy trình phẫu thuật loại bỏ u phổi và việc sử dụng các liệu pháp toàn thân đi kèm luôn tiềm ẩn những rủi ro nhất định từ nhẹ đến nặng:

• Rò khí kéo dài qua ống dẫn lưu màng phổi: đây là biến chứng từ nhẹ đến trung bình thường gặp do nhu mô phổi chưa liền tốt sau khi cắt. Nguyên tắc xử trí cơ bản là tiếp tục lưu ống dẫn lưu, hút áp lực âm nhẹ hoặc sử dụng keo sinh học dán màng phổi nếu tình trạng kéo dài.
• Đau vết mổ và xẹp phổi sau mổ: đau làm bệnh nhân ngại ho khạc, dẫn đến ứ đọng đờm rãi gây xẹp phế nang. Xử trí bằng cách kiểm soát đau tối ưu bằng giảm đau truyền cứng hoặc giảm đau đa mô thức, kết hợp vỗ rung và khuyến khích bệnh nhân vận động sớm.
• Nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm phổi hậu phẫu: biến chứng mức độ trung bình đến nặng. Nguyên tắc xử trí bao gồm sử dụng kháng sinh phổ rộng theo kháng sinh đồ, tăng cường dinh dưỡng và hỗ trợ hô hấp kịp thời.
• Chảy máu trong lồng ngực hoặc suy hô hấp cấp: đây là các biến chứng nặng, đe dọa tính mạng người bệnh. Nguyên tắc xử trí là phải theo dõi sát lượng máu qua ống dẫn lưu, tiến hành phẫu thuật lại ngay để cầm máu nếu có chỉ định, hoặc đặt ống nội khí quản hỗ trợ thở máy áp lực dương trong trường hợp suy hô hấp nặng.
• Viêm phổi do miễn dịch hoặc suy đa cơ quan do phản ứng quá mẫn: biến chứng nặng liên quan đến liệu pháp miễn dịch toàn thân (PMID: 42139517). Nguyên tắc xử trí là lập tức ngưng thuốc miễn dịch, sử dụng corticosteroid liều cao và phối hợp điều trị hồi sức tích cực để kiểm soát phản ứng viêm của cơ thể.

Kết luận

Việc lựa chọn điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hay can thiệp phẫu thuật phụ thuộc hoàn toàn vào giai đoạn bệnh, bản chất mô bệnh học của khối u và thể trạng thực tế của từng bệnh nhân. Sự kết hợp hài hòa giữa các tiến bộ của y khoa nội khoa như thuốc miễn dịch bổ trợ trước và kỹ thuật phẫu thuật lồng ngực ít xâm lấn giúp mang lại cơ hội sống khỏe mạnh lâu dài cho người bệnh. Người bệnh không nên tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng mà cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa sâu để được thăm khám, hội chẩn đa chuyên khoa và cá thể hóa phác đồ điều trị một cách an toàn, chính xác nhất.

Để đạt được hiệu quả điều trị u phổi tối ưu và an toàn, người bệnh cần được thăm khám trực tiếp và tư vấn kỹ lưỡng bởi các chuyên gia giàu kinh nghiệm. Quý bệnh nhân và gia đình có thể đăng ký lịch khám với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM để được xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa phù hợp nhất. Việc chẩn đoán sớm và can thiệp đúng phương pháp vào thời điểm vàng chính là chìa khóa nâng cao cơ hội chữa khỏi bệnh.

Tài liệu tham khảo

1. Chen W, Zhao A, Liang Y, et al. Reshaping immunotherapy sequencing strategy: equivalent survival with induction plus consolidation vs. consolidation-only strategy in unresectable stage III NSCLC. J Cancer Res Clin Oncol. 2026. PMID: 42141789.
2. Sun W, Lin Y, Zhou Y, et al. Efficacy of Neoadjuvant Immunochemotherapy in Pulmonary Lymphoepithelioma Carcinoma Compared With Lung Squamous Cell Carcinoma and Adenocarcinoma: A Retrospective Cohort Study. Clin Lung Cancer. 2026. PMID: 42141753.
3. Lee JB, Baek S, Kim DK, et al. Phase I trial of CJRB-101 plus pembrolizumab in patients with metastatic non-small cell lung cancer, head and neck squamous cell carcinoma and melanoma. J Immunother Cancer. 2026. PMID: 42140743.
4. Liu X, Song J, Zuo F, et al. Distinct Inflammatory Cytotoxic T Lymphocyte Populations Mediate PD-1 Blockade Induced Immune-Related Adverse Events in Multiple Organs. Nat Cell Biol. 2026. PMID: 42139517.
5. Sharma A, Pandey P, Upadhya S, et al. Advancements and perspectives of neoadjuvant immunotherapy in resectable non-small cell lung cancer. Cancer Treat Rev. 2026. PMID: 42102450.