Giải đáp thắc mắc về quản lý cơn đau trong chăm sóc giảm nhẹ u phổi theo chuẩn Bộ Y tế Đau đớn là một trong những triệu chứng ph...

Giải đáp thắc mắc về quản lý cơn đau trong chăm sóc giảm nhẹ u phổi theo chuẩn Bộ Y tế

Đau đớn là một trong những triệu chứng phổ biến nhất ở bệnh nhân u phổi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi khía cạnh của đời sống. Cơn đau không chỉ tàn phá thể chất thông qua việc làm suy giảm chức năng hô hấp, hạn chế vận động mà còn gây áp lực nặng nề lên tâm lý, dẫn đến lo âu, trầm cảm kéo dài. Về mặt xã hội, người bệnh dễ rơi vào trạng thái cô lập, giảm khả năng giao tiếp và trở thành gánh nặng cho gia đình. Do đó, việc tối ưu hóa quản lý đau trong chăm sóc giảm nhẹ là chìa khóa vàng giúp cải thiện đáng kể chất lượng sống cho người bệnh u phổi.

Nghiên cứu y khoa về hiệu quả của các phương pháp kiểm soát đau

Các dữ liệu lâm sàng quy mô lớn đã chứng minh vai trò quan trọng của việc cá thể hóa phác đồ điều trị để nâng cao hiệu quả giảm đau.

• Nghiên cứu của Fan và các cộng sự từ dữ liệu của 798 bệnh nhân ung thư giai đoạn tiến triển, trong đó u phổi là loại phổ biến nhất chiếm 29,95%, cho thấy có đến 93% người bệnh phải chịu đựng triệu chứng đau và 53,6% bệnh nhân gặp phải các cơn đau bùng phát dữ dội (PMID: 35463627). Việc kiểm soát tốt cơn đau nền và đánh giá toàn diện các triệu chứng đi kèm là vô cùng thiết yếu để cải thiện tiên lượng cho nhóm đối tượng này (PMID: 35463627).
• Nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng của Chen và các cộng sự trên 280 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ mới chẩn đoán cho thấy, việc kết hợp sớm chăm sóc giảm nhẹ liên chuyên khoa giúp kiểm soát đau tốt hơn đáng kể so với chăm sóc ung thư tiêu chuẩn (PMID: 37781179). Kết quả ghi nhận nhóm được chăm sóc giảm nhẹ sớm có thời gian sống còn toàn bộ kéo dài hơn rõ rệt, đạt mức 24,6 tháng so với 20.4 tháng ở nhóm chứng (PMID: 37781179).
• Một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên khác của Prisutkul và các cộng sự trên các bệnh nhân ung thư di căn (bao gồm ung thư phổi) dùng opioid cho thấy chương trình quản lý đau chuyên biệt giúp hạ thấp điểm số đau trung bình xuống còn 3,3 so với mức 4,7 ở nhóm chăm sóc thông thường, đồng thời nâng điểm chất lượng sống lên đáng kể (PMID: 36151980).
• Nghiên cứu của Cilla và các cộng sự trên 560 bệnh nhân thực hiện xạ trị giảm nhẹ cho thấy tỷ lệ quản lý đau đạt hiệu quả cao hơn ở bệnh nhân u phổi với mức 89,2% so với các loại u nguyên phát khác (PMID: 40144780). Tuy nhiên, vẫn còn 19% bệnh nhân nói chung chưa được quản lý đau đầy đủ, đòi hỏi phải tăng cường các biện pháp can thiệp tích cực (PMID: 40144780).

So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Trong quản lý đau do u phổi, việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, vị trí tổn thương và giai đoạn bệnh nhằm tối ưu hóa lợi ích cho bệnh nhân.

Điều trị không phẫu thuật

• Ưu điểm: phương pháp này sử dụng các thuốc giảm đau theo thang bậc của Tổ chức Y tế Thế giới (như opioid, morphine, methadone) kết hợp với các kỹ thuật hỗ trợ không xâm lấn. Phương pháp có tính tiện lợi cao, dễ áp dụng cho cả bệnh nhân ngoại viện và không đòi hỏi quá trình hồi sức phức tạp (PMID: 38812782, PMID: 29855773).
• Nhược điểm: việc dùng thuốc kéo dài thường gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng như táo bón nặng, buồn nôn, suy hô hấp hoặc tình trạng kháng thuốc, độc tính opioid khiến hiệu quả giảm đau bị giới hạn đối với các cơn đau do u xâm lấn xương hoặc thần kinh (PMID: 32421843, PMID: 38812782).

Điều trị phẫu thuật và can thiệp ít xâm lấn

• Ưu điểm: các biện pháp can thiệp giải ép u, cắt thần kinh cảm giác hoặc kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn giúp giải quyết trực tiếp nguồn gốc gây đau một cách nhanh chóng. Phương pháp này giúp giảm thiểu tối đa lượng thuốc giảm đau toàn thân cần tiêu thụ, từ đó hạn chế các tác dụng phụ do thuốc gây ra và nâng cao đáng kể chất lượng sống (PMID: 38735690, PMID: 33302633).
• Nhược điểm: đòi hỏi người bệnh phải đáp ứng đủ điều kiện sức khỏe để thực hiện thủ thuật, đồng thời có tỷ lệ rủi ro nhất định liên quan đến các tai biến trong và sau quá trình can thiệp.

Những điều cần biết về can thiệp phẫu thuật và ít xâm lấn giảm đau

Can thiệp phẫu thuật giải ép hoặc các thủ thuật ít xâm lấn như đốt u bằng sóng vô tuyến dưới hướng dẫn của cắt lớp vi tính được chỉ định khi người bệnh có tình trạng u phổi xâm lấn thành ngực, chèn ép màng phổi hoặc di căn xương gây đau đớn dữ dội mà không đáp ứng với các thuốc giảm đau bậc cao (PMID: 33302633, PMID: 38735690).

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

• Bệnh nhân sẽ được đánh giá toàn diện về chức năng hô hấp, chức năng tim mạch và các xét nghiệm đông máu để đảm bảo an toàn.
• Bác sĩ sẽ giải thích chi tiết về mục tiêu giảm đau của cuộc mổ, quy trình thực hiện và thảo luận về các phương án kiểm soát đau sau mổ.
• Người bệnh cần nhịn ăn uống theo đúng thời gian quy định trước khi tiến hành can thiệp để phòng ngừa nguy cơ hít sặc.

Thời gian nằm viện

• Đối với các kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn như đốt sóng vô tuyến hoặc phong bế thần kinh, thời gian nằm viện thường rất ngắn, người bệnh có thể chỉ cần theo dõi và nằm lại ít nhất 1 đêm để kiểm tra các biến chứng cấp tính trước khi xuất viện an toàn.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

Các can thiệp phẫu thuật hoặc thủ thuật ít xâm lấn vùng lồng ngực luôn tiềm ẩn một số rủi ro nguy hiểm cần được theo dõi chặt chẽ.

• Tràn khí hoặc tràn máu màng phổi: đây là biến chứng thường gặp sau các can thiệp chọc kim hoặc cắt bỏ mô vùng ngực. Nguyên tắc xử trí cơ bản là tiến hành hút áp lực âm hoặc đặt ống dẫn lưu màng phổi kịp thời để giải phóng khoang màng phổi, giúp phổi nở tốt.
• Nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm màng phổi: tình trạng này biểu hiện qua sốt cao, tăng bạch cầu và dịch dẫn lưu đục. Nguyên tắc xử trí cơ bản bao gồm việc sử dụng kháng sinh phổ rộng theo kháng sinh đồ, kết hợp làm sạch và súc rửa khoang màng phổi nếu có mủ.
• Đau tăng cục bộ sau can thiệp: cơn đau có thể xuất hiện do tổn thương mô lành hoặc viêm phản ứng xung quanh vùng can thiệp. Nguyên tắc xử trí cơ bản là phối hợp các thuốc kháng viêm không steroid cường độ mạnh hoặc tăng liều opioid ngắn hạn dưới sự kiểm soát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.

Kết luận

Việc quản lý cơn đau trong chăm sóc giảm nhẹ u phổi đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên khoa và linh hoạt giữa các phương pháp điều trị không phẫu thuật và can thiệp phẫu thuật. Tùy thuộc vào thể trạng và tính chất cơn đau, các biện pháp can thiệp ít xâm lấn hoặc phẫu thuật giải ép có thể mang lại hiệu quả giảm đau vượt trội, giúp người bệnh vượt qua khủng hoảng thể chất và tinh thần. Để đảm bảo tính an toàn và đạt được hiệu quả tối ưu, bệnh nhân cần đến khám trực tiếp tại các cơ sở y tế uy tín để được các bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng và đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp nhất.

Nếu quý thân nhân và người bệnh đang phải đối mặt với những cơn đau do u phổi gây ra và mong muốn tìm kiếm một giải pháp kiểm soát đau an toàn, hiệu quả, hãy liên hệ ngay để đặt lịch hẹn. Người bệnh sẽ được thăm khám trực tiếp bởi Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu để được đánh giá toàn diện và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp nhất. Việc can thiệp đúng lúc và đúng phương pháp sẽ giúp nâng cao chất lượng sống, mang lại sự nhẹ nhàng và an tâm cho người bệnh trong suốt hành trình điều trị.

Tài liệu tham khảo

1. Fan R, Li X, Yang S, Bu X, Chen Y, Wang Y, Qiu C. Retrospective Observational Study on the Characteristics of Pain and Associated Factors of Breakthrough Pain in Advanced Patients. Hospital Information System Analysis. 2022. PMID: 35463627.
2. Chen M, Yu H, Yang L, Yang H, Cao H, Lei L, Ma L, Liu S, Tian L, Wang S. Combined early palliative care for non-small-cell lung cancer patients: a randomized controlled trial in Chongqing, China. Frontiers in Oncology. 2023. PMID: 37781179.
3. Prisutkul A, Dechaphunkul A, Arundorn T, Songserm M, Ruangdam A, Sathitruangsak C. The effectiveness of a pain management programme on pain control and quality of life in patients with metastatic cancer. Songklanagarind Medical Journal. 2022. PMID: 36151980.
4. Cilla S, Rossi R, Donati CM, Habberstad R, Klepstad P, Dall'Agata M, Valenti V, Kaasa S, Medici F, Morganti AG, Maltoni M. Pain Management Adequacy in Patients With Bone Metastases: A Secondary Analysis From the Palliative Radiotherapy and Inflammation Study Trial. Palliative Radiotherapy and Inflammation Study. 2024. PMID: 40144780.
5. Zhou X, Li H, Qiao B, Pan H, Fang Y. CT-guided percutaneous minimally invasive radiofrequency ablation for the relief of cancer related pain from metastatic non-small cell lung cancer patients: a retrospective study. Journal of Cancer Research. 2020. PMID: 33302633.
6. Guyer D, Steinhoff T, Maxwell AWP, Szymanski T, Shahamatdar S, Pinto M, Almhanna K. Palliative care tumor board: a narrative review and presentation of a novel conference to enhance collaboration and coordination of pain and symptom management for patients with advanced cancer. Palliative Care Conference Reports. 2024. PMID: 38735690.