Giải đáp thắc mắc về sử dụng thuốc nhắm trúng đích chữa u phổi hiệu quả nhất hiện nay U phổi hay ung thư phổi không tế bào nhỏ l...

Giải đáp thắc mắc về sử dụng thuốc nhắm trúng đích chữa u phổi hiệu quả nhất hiện nay

U phổi hay ung thư phổi không tế bào nhỏ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới [PMID: 42134241]. Sự xuất hiện của các liệu pháp nhắm trúng đích đã làm thay đổi sâu sắc diện mạo ngành ung bướu học chính xác, mang lại thời gian sống và chất lượng sống tốt hơn cho người bệnh có đột biến gen [PMID: 42107523]. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp điều trị, đối mặt với tình trạng kháng thuốc và vai trò của phẫu thuật trong kỷ nguyên mới vẫn là những băn khoăn lớn của nhiều bệnh nhân. Bài viết này sẽ giải đáp các thắc mắc phổ biến về việc sử dụng thuốc nhắm trúng đích và định hướng giải pháp tối ưu cho người bệnh.

Nghiên cứu y khoa về hiệu quả của thuốc nhắm trúng đích

Các thử nghiệm lâm sàng và dữ liệu thực tế đã chứng minh vai trò vượt trội của thuốc nhắm trúng đích đối với từng nhóm đột biến cụ thể. Đối với bệnh nhân mang đột biến EGFR thế hệ mới, việc sử dụng các thuốc ức chế tyrosine kinase như osimertinib mang lại hiệu quả cao, mặc dù tình trạng kháng thuốc do các yếu tố như HIF-1α vẫn là một thách thức đang được nghiên cứu giải quyết [PMID: 42134241]. Đối với các đột biến ít gặp hơn như EGFR chèn đoạn exon 20, các liệu pháp phối hợp như kháng thể kép amivantamab cùng hóa trị trong thử nghiệm PAPILLON đã ghi nhận tỷ lệ đáp ứng khách quan đạt 73% và thời gian sống thêm không tiến triển bệnh trung vị là 11,4 tháng [PMID: 42123300]. Một lựa chọn khác là thuốc uống sunvozertinib cũng đạt tỷ lệ đáp ứng khách quan 46% ở nhóm bệnh nhân từng điều trị bằng platinum [PMID: 42123300].

Bên cạnh đó, các đột biến khác như ALK cũng ghi nhận những kết quả rất khả quan. Trong một nghiên cứu thuần tập đa trung tâm trên 176 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III có tái sắp xếp gen ALK, việc kết hợp điều trị tại chỗ với thuốc nhắm trúng đích ALK bổ trợ đã giúp nhóm bệnh nhân này đạt tỷ lệ sống sót toàn bộ sau 5 năm là 71,9%, đặc biệt những người được phẫu thuật kết hợp dùng thuốc nhắm trúng đích đạt tỷ lệ sống sót 5 năm lên tới 100% mà không bị tiến triển bệnh [PMID: 42007220]. Đối với đột biến khuếch đại gen MET, các nghiên cứu cho thấy việc xác định chính xác số lượng bản sao gen bằng giải trình tự thế hệ mới giúp dự đoán tốt phản hồi điều trị, trong đó nhóm có số bản sao từ 6,55 trở lên có thời gian sống thêm không tiến triển kéo dài hơn rõ rệt khi dùng thuốc ức chế MET [PMID: 42131216].

So sánh giữa điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Khi đối mặt với u phổi, việc lựa chọn giữa điều trị không phẫu thuật đơn thuần và điều trị phẫu thuật kết hợp thuốc nhắm trúng đích phụ thuộc lớn vào giai đoạn bệnh và thể trạng của bệnh nhân.

Điều trị không phẫu thuật:

• Ưu điểm: phương pháp này ít xâm lấn, giúp người bệnh tránh được cuộc đại phẫu, phù hợp cho những trường hợp u phổi giai đoạn muộn, đã di căn xa hoặc bệnh nhân có nhiều bệnh lý nền nặng không thể chịu đựng cuộc mổ. Các thuốc nhắm trúng đích có khả năng kiểm soát tổn thương toàn thân tốt, kể cả các tổn thương di căn não [PMID: 42121109].
• Nhược điểm: thuốc nhắm trúng đích không thể loại bỏ hoàn toàn khối u gốc ra khỏi cơ thể. Sau một thời gian điều trị, khối u thường có xu hướng phát triển các cơ chế thích ứng và dẫn đến tình trạng kháng thuốc [PMID: 42122160].

Điều trị phẫu thuật:

• Ưu điểm: đây là phương pháp điều trị triệt căn hiệu quả nhất ở giai đoạn sớm và giai đoạn tiến triển tại chỗ đã được kiểm soát tốt. Phẫu thuật giúp cắt bỏ hoàn toàn khối u đại thể, giảm tải lượng tế bào ung thư trong cơ thể một cách nhanh chóng, từ đó nâng cao đáng kể thời gian sống sót toàn bộ cho người bệnh [PMID: 42130750].
• Nhược điểm: đây là cuộc phẫu thuật lớn xâm lấn vào lồng ngực, đòi hỏi bệnh nhân phải có chức năng hô hấp và tim mạch đạt chuẩn, đồng thời cần thời gian phục hồi sau mổ và có tỷ lệ nhất định gặp phải các tai biến hậu phẫu.

Khi nào nên phẫu thuật u phổi

Phẫu thuật được xem là viên gạch nền móng trong phác đồ điều trị đa mô thức đối với các trường hợp u phổi không tế bào nhỏ ở giai đoạn sớm (giai đoạn I, II) và một số trường hợp chọn lọc ở giai đoạn III tiến triển tại chỗ [PMID: 42130750, PMID: 42007220]. Việc chỉ định mổ được thực hiện khi khối u có khả năng cắt bỏ hoàn toàn về mặt kỹ thuật, đồng thời người bệnh không có tình trạng di căn xa diện rộng và đảm bảo đủ điều kiện sức khỏe để trải qua gây mê hồi sức. Đối với những trường hợp u phổi giai đoạn III có đột biến gen, việc điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích trước hoặc sau khi can thiệp phẫu thuật cắt u đã được chứng minh giúp làm giảm tỷ lệ tái phát và kéo dài thời gian sống khỏe mạnh cho bệnh nhân [PMID: 42007220].

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Trước khi bước vào phòng mổ, người bệnh sẽ được thực hiện các bước chuẩn bị và tư vấn kỹ lưỡng nhằm đảm bảo an toàn tối đa:

• Đánh giá chức năng hô hấp và tim mạch: đo hô hấp ký, làm khí máu động mạch và siêu âm tim để chắc chắn phần phổi còn lại sau khi cắt u vẫn đảm bảo chức năng thở cho bệnh nhân.
• Tầm soát di căn toàn thân: chụp CT ngực bụng, MRI não hoặc PET-CT để khẳng định không có tổn thương di căn âm thầm ngoài lồng ngực, tránh việc thực hiện một cuộc mổ không cần thiết.
• Nhịn ăn uống và chuẩn bị tâm lý: bệnh nhân cần nhịn ăn uống hoàn toàn ít nhất 6 giờ trước mổ, được hướng dẫn các bài tập thở sâu bằng dụng cụ tập phế dung để áp dụng ngay sau khi tỉnh dậy nhằm phòng ngừa xẹp phổi.
• Thời gian nằm viện: thông thường, thời gian nằm viện sau một cuộc mổ cắt thùy phổi hoặc cắt phổi hình chêm dao động từ 3 đến 7 đêm tùy thuộc vào phương pháp mổ (mổ nội soi ít xâm lấn hay mổ mở) và tốc độ hồi phục của từng người. Bệnh nhân luôn cần nằm lại viện ít nhất 1 đêm tại phòng hồi sức tích cực để theo dõi sát các chỉ số sinh tồn.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

Phẫu thuật u phổi là kỹ thuật chuyên sâu nên vẫn tồn tại những nguy cơ biến chứng từ nhẹ đến nặng mà ê-kíp y khoa luôn chuẩn bị sẵn phương án đối phó:

• Rò khí kéo dài từ nhu mô phổi: xử trí bằng cách duy trì hút áp lực âm liên tục qua ống dẫn lưu ngực để phổi nở áp sát vào thành ngực, giúp vị trí rò nhanh chóng tự bít lại.
• Xẹp phổi hoặc viêm phổi hậu phẫu: xử trí bằng cách cho bệnh nhân vận động sớm, thực hiện vật lý trị liệu hô hấp tích cực, long đờm, vỗ rung bài tiết đờm nhớt và dùng kháng sinh liều cao theo kháng sinh đồ nếu có nhiễm trùng.
• Chảy máu trong lồng ngực: xử trí bằng cách theo dõi lượng máu qua ống dẫn lưu, truyền máu kịp thời nếu mất máu nhiều, trường hợp chảy máu hoạt động không tự cầm sẽ có chỉ định mổ lại ngay để khâu cầm máu.
• Suy hô hấp cấp hoặc tràn khí màng phổi áp lực: xử trí cấp cứu bằng cách đặt lại ống nội khí quản, thông khí nhân tạo và kiểm tra lại hệ thống dẫn lưu màng phổi để giải áp nhanh chóng.

Kết luận

Thuốc nhắm trúng đích là một bước tiến mang tính cách mạng trong điều trị u phổi, nhưng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của các biện pháp can thiệp trực tiếp ở những giai đoạn bệnh phù hợp. Việc phối hợp nhịp nhàng giữa phẫu thuật cắt bỏ khối u tận gốc và sử dụng thuốc điều trị toàn thân chính là chìa khóa vàng giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị, kéo dài tuổi thọ cho bệnh nhân. Do tính chất phức tạp và cá thể hóa cao của bệnh lý ung thư, người bệnh cần đến khám trực tiếp tại các cơ sở y tế chuyên khoa để được các bác sĩ thăm khám, thực hiện đầy đủ các xét nghiệm đột biến gen và tư vấn phác đồ điều trị an toàn, phù hợp nhất với tình trạng của mình.

Để có một chiến lược điều trị u phổi toàn diện và cá thể hóa bằng các phương pháp tiên tiến, người bệnh nên đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu. Bác sĩ sẽ đánh giá kỹ lưỡng tình trạng lâm sàng, phim chụp và kết quả giải phẫu bệnh để đưa ra tư vấn chính xác nhất về việc khi nào nên phẫu thuật cũng như cách phối hợp thuốc nhắm trúng đích hiệu quả. Việc thăm khám sớm giúp người bệnh đón đầu thời điểm vàng trong điều trị, hạn chế tối đa các biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tài liệu tham khảo

• Wang Q, Xu J, Liu Q, Zhou H, Hu Y. The therapeutic value of antidiabetic drugs in lung cancer treatment: from clinical evidence to possible mechanisms. Frontiers in Oncology. 2026. PMID: 42136675.
• Kim JS, Abeysiriwardhana HNI, Kim DK, Yoon TH, Choi JH, Liang Z, Kim JW, Liu KH, Lim Y, Yu JS, Cho SK, Cho M. Pharmacologic activation of PHD2 sensitizes non-small cell lung cancer cells to osimertinib. Biomedicine & Pharmacotherapy. 2026. PMID: 42134241.
• Liu SYM, Xie Z, Yan L, Jie GL, Deng JY, Zhang Q, Huang Z, Wang J, Zhang Z, Shao Y, Meng H, Zhang Y, Zhang XC, Chen HJ, Zhong WZ, Zhou Q, Wu YL. Exploratory Identification of Gene Copy Number Cut-Off for NGS-Based Amplification Assessment and Clinical Relevance to MET Inhibitor Outcomes in Non-Small-Cell Lung Cancer. Journal of Thoracic Oncology. 2026. PMID: 42131216.
• Ding P, Jasas K, Bray V, Pal A, Moor R. Real-World Treatment and Outcomes in Resectable Early-Stage Non-Small Cell Cancer: THASSOS-INTL Australia Cohort. Asia-Pacific Journal of Clinical Oncology. 2026. PMID: 42130750.
• Rosas D, Desai J, Raez L. Therapeutic Advances in Non-Small Cell Lung Cancer Harboring Exon 20 Insertion Mutations: From Molecular Biology to Targeted Therapy. Cancers. 2026. PMID: 42123300.
• Dinh LV, Nguyen NTT, Vu TQ, Dang HH, Nguyen TD, Le LT. Real-world efficacy of first- and second-generation EGFR TKIs in NSCLC with EGFR co-mutations: a Vietnamese cohort study. BMC Cancer. 2026. PMID: 42121109.
• Tan F, Jiang Y, Duan J, Li R, Cao J, Jiang W, Li Q, Zhang G, Duan J, Wang Y, Wang Z, Li W, Ying J, Wang J, Bi N, He J. Long-term outcomes and clinical features of stage III non-small-cell lung cancer harboring ALK rearrangements: a multicenter retrospective study of 176 patients. The Lancet Regional Health - Western Pacific. 2026. PMID: 42007220.
• Kamali C, Ekman S. Complications following small-molecule inhibitors for non-small cell lung cancer. Lung Cancer. 2026. PMID: 42107523.