Hướng dẫn chi tiết phương pháp xạ trị kết hợp hóa trị u phổi theo chuẩn Bộ Y tế U phổi hay ung thư phổi là căn bệnh ác tính có t...

Hướng dẫn chi tiết phương pháp xạ trị kết hợp hóa trị u phổi theo chuẩn Bộ Y tế

U phổi hay ung thư phổi là căn bệnh ác tính có tốc độ tiến triển nhanh chóng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi mặt đời sống của người bệnh. Về mặt sinh lý, các khối u phát triển trong lòng ngực gây chèn ép mạch máu, đường thở, dẫn đến các triệu chứng suy kiệt thể chất như ho ra máu, đau tức ngực dai dẳng và khó thở dữ dội. Hệ lụy này không chỉ dừng lại ở tổn thương thực thể mà còn tàn phá tâm lý người bệnh, khiến họ luôn rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm và sợ hãi. Sự giảm sút sức khỏe nghiêm trọng cũng gián tiếp cô lập bệnh nhân khỏi các hoạt động xã hội, biến họ trở thành gánh nặng tâm lý và kinh tế cho gia đình. Trước những thách thức lớn đó, việc phối hợp các phương pháp điều trị một cách chuẩn xác theo phác đồ của Bộ Y tế đóng vai trò quyết định giúp kiểm soát bệnh và kéo dài sự sống.

Nghiên cứu y khoa về hiệu quả của phương pháp phối hợp

Hiệu quả của việc kết hợp các biện pháp tân tiến trong điều trị ung thư phổi giai đoạn tiến triển tại chỗ đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn trên thế giới.

• Nghiên cứu tổng hợp của tác giả Yuichi Ozawa và các cộng sự trên 1165 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ tiến triển tại chỗ (PMID: 41957135). Kết quả ghi nhận tỷ lệ sống thêm không tiến triển bệnh sau 3 năm và 5 năm lần lượt đạt 19.7% và 14.3%, thời gian sống thêm toàn bộ trung vị đạt 25.7 tháng.
• Nghiên cứu đa trung tâm của tác giả Paloma Sosa-Fajardo trên 1505 bệnh nhân tại Tây Ban Nha (PMID: 41375008). Thử nghiệm cho thấy nhóm áp dụng hóa xạ trị kết hợp điều trị duy trì bằng miễn dịch đạt thời gian sống thêm toàn bộ trung vị lên tới 40 tháng, vượt trội rõ rệt so với con số 19.4 tháng ở nhóm không dùng miễn dịch.
• Một phân tích gộp khác của tác giả Li Yu thực hiện trên 487 bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ giai đoạn khu trú (PMID: 41264603). Kết quả cho thấy việc phối hợp đồng thời các biện pháp giúp nâng tỷ lệ đáp ứng khách quan lên đến 77.6%, mang lại thời gian sống thêm toàn bộ trung vị là 33.7 tháng.

So sánh giữa điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Trong thực tế lâm sàng, việc lựa chọn giữa điều trị không phẫu thuật (hóa trị, xạ trị, miễn dịch) và điều trị phẫu thuật phụ thuộc hoàn toàn vào giai đoạn bệnh, bản chất khối u và thể trạng của từng bệnh nhân.

Phương pháp điều trị không phẫu thuật có ưu điểm lớn là khả năng áp dụng rộng rãi cho các khối u có kích thước lớn, nằm ở vị trí hiểm hóc hoặc đã xâm lấn rộng ra các cơ quan xung quanh trong lồng ngực. Tuy nhiên, nhược điểm của giải pháp này là khó tiêu diệt hoàn toàn gốc rễ tế bào ác tính, đòi hỏi thời gian điều trị kéo dài liên tục và người bệnh phải đối mặt với các phản ứng phụ do độc tính của thuốc hoặc tia xạ.

Ngược lại, điều trị phẫu thuật được xem là phương án triệt căn tối ưu nhất nhờ ưu điểm loại bỏ trực tiếp và trọn vẹn khối u cùng hệ thống hạch bạch huyết vùng lân cận ra khỏi cơ thể. Phương pháp này mang lại cơ hội chữa khỏi bệnh hoàn toàn hoặc kiểm soát bệnh lâu dài cho bệnh nhân ở giai đoạn sớm. Nhược điểm duy nhất là đây là một can thiệp xâm lấn có tính chất đại phẫu, đòi hỏi người bệnh phải có chức năng hô hấp, tim mạch ổn định và phải chịu một số nguy cơ tai biến trong cũng như sau cuộc mổ.

Khi nào nên phẫu thuật ung thư phổi

Quyết định can thiệp ngoại khoa cần dựa trên những tiêu chuẩn nghiêm ngặt được hội đồng chuyên môn thông qua. Các trường hợp được chỉ định phẫu thuật bao gồm:

• Ung thư phổi tế bào không nhỏ ở giai đoạn sớm (giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn IIIA) khi khối u còn khu trú và có khả năng cắt bỏ hoàn toàn.
• Khối u phổi xuất hiện ở những cá nhân không hút thuốc lá nhưng có các biến đổi gen đặc hiệu sau khi được đánh giá kỹ lưỡng (PMID: 41114991).
• Các trường hợp u phổi đáp ứng tốt sau khi trải qua các đợt hóa xạ trị tiền phẫu, khối u co nhỏ lại tạo điều kiện thuận lợi cho việc phẫu thuật cắt bỏ triệt căn (PMID: 41449287).
• Điều kiện tiên quyết là bệnh nhân phải có đủ sức khỏe tổng trạng, không mắc các bệnh lý nội khoa nặng giai đoạn cuối và chức năng thông khí phổi còn lại sau mổ phải bảo đảm duy trì tốt sự sống.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Giai đoạn chuẩn bị trước mổ đóng vai trò nền tảng giúp cuộc phẫu thuật diễn ra suôn sẻ và giảm thiểu tối đa các rủi ro nguy hiểm.

• Bệnh nhân sẽ được thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu bao gồm chụp cắt lớp vi tính lồng ngực, cắt lớp phát xạ positron (PET-CT), cộng hưởng từ não và đo chức năng hô hấp để đánh giá toàn diện tổn thương (PMID: 41932500).
• Bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật lồng ngực và bác sĩ gây mê sẽ giải thích chi tiết về phương pháp mổ (mổ nội soi ít xâm lấn hoặc mổ mở), các tai biến có thể xảy ra và hiệu quả kỳ vọng của cuộc phẫu thuật.
• Người bệnh được hướng dẫn tập thở bằng các dụng cụ chuyên dụng, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng giàu đạm để nâng cao thể trạng và bắt buộc phải ngưng hút thuốc lá hoàn toàn ít nhất từ 2 đến 4 tuần trước ngày mổ.

Thời gian nằm viện và phục hồi sau mổ

Thời gian nằm viện sau một cuộc phẫu thuật cắt u phổi thông thường kéo dài ít nhất 1 đêm tại phòng hồi sức tích cực để theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn. Sau đó, bệnh nhân được chuyển về phòng bệnh thông thường và lưu viện thêm khoảng 4 đến 7 ngày tùy thuộc vào phương pháp mổ nội soi hay mổ mở.

Ngay từ ngày đầu tiên sau mổ, người bệnh sẽ được khuyến khích ngồi dậy vận động nhẹ nhàng tại giường và tập ho khạc để giải phóng đờm nhớt, tránh xẹp phổi. Ống dẫn lưu lồng ngực sẽ được rút bỏ khi lượng dịch ra ít và phổi giãn nở tốt trên phim X-quang kiểm tra. Bệnh nhân có thể quay lại các sinh hoạt nhẹ nhàng hàng ngày sau khoảng 2 đến 4 tuần xuất viện.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

Phẫu thuật cắt u phổi là một can thiệp lớn nên vẫn tồn tại một số rủi ro nhất định từ nhẹ đến nặng.

• Đau vết mổ và hạn chế hô hấp: xử trí bằng cách sử dụng các loại thuốc giảm đau đường uống hoặc truyền tĩnh mạch theo bậc thang phối hợp với vật lý trị liệu hô hấp sớm.
• Rò khí kéo dài từ nhu mô phổi: xử trí bằng cách theo dõi sát hệ thống bình hút dẫn lưu lồng ngực, hướng dẫn bệnh nhân ho khạc đúng cách hoặc bơm máu tự thân, can thiệp lại nếu rò khí không tự bít sau 1 đến 2 tuần.
• Nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm phổi sau mổ: xử trí bằng cách sử dụng kháng sinh phổ rộng theo kháng sinh đồ, kết hợp làm sạch vết thương và tăng cường long đờm.
• Chảy máu trong lồng ngực: xử trí bằng cách theo dõi lượng máu qua ống dẫn lưu, nếu chảy máu ồ ạt cần nhanh chóng truyền máu và tiến hành phẫu thuật lại ngay lập tức để cầm máu.

Kết luận

Việc phối hợp chặt chẽ giữa các phương pháp hóa trị, xạ trị và can thiệp ngoại khoa mang lại cơ hội điều trị tối ưu cho những bệnh nhân không may mắc phải căn bệnh u phổi ác tính. Mỗi người bệnh có một đặc điểm tổn thương và thể trạng khác nhau, do đó không có một phác đồ chung duy nhất cho tất cả mọi người. Người bệnh cần chủ động đến gặp các bác sĩ chuyên khoa sâu để được thăm khám trực tiếp, thực hiện đầy đủ các cận lâm sàng cần thiết, từ đó xây dựng một kế hoạch điều trị cá thể hóa an toàn và đạt hiệu quả cao nhất.

Bệnh nhân có nhu cầu tầm soát, chẩn đoán và điều trị u phổi bằng các phương pháp tiên tiến có thể đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài tại Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Việc thăm khám sớm cùng chuyên gia sẽ giúp người bệnh hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình và tiếp cận với phác đồ điều trị phù hợp nhất. Hãy liên hệ ngay với bệnh viện để được hỗ trợ sắp xếp lịch hẹn khám một cách nhanh chóng và chu đáo.

Tài liệu tham khảo

• Ozawa Y, Yamamoto K, Sugawara S, et al. Impact of tumor location on the efficacy of concurrent chemoradiotherapy for locally advanced non-small cell lung cancer. Jpn J Clin Oncol. 2024. PMID: 41957135.
• Levy A, Le Péchoux C, Grønberg B, et al. ESTRO-EORTC expert guideline on target delineation and radiotherapy details for stage I-III small cell lung cancer. Radiother Oncol. 2024. PMID: 41932500.
• Sosa-Fajardo P, Martín-Martín M, Luna-Tirado J, et al. Stage III NSCLC Treatment Patterns in Spain: A Population-Based Study of the GOECP-SEOR. Clin Transl Oncol. 2024. PMID: 41375008.
• Yu L, Yu X, Ma C, et al. Safety and efficacy of radiotherapy combined with immunotherapy in limited-stage small cell lung cancer a single-arm meta-analysis and systematic review. BMC Cancer. 2025. PMID: 41264603.
• Murphy C, Pandya T, Swanton C, et al. Lung Cancer in Nonsmoking Individuals: A Review. JAMA. 2024. PMID: 41114991.
• Hong MH, Shin SK, Choi SJ, et al. Preoperative chemoradiotherapy plus pembrolizumab for esophageal squamous cell carcinoma (ACTS-29). Int J Cancer. 2024. PMID: 41449287.