Kinh nghiệm thực tế về điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hiệu quả nhất hiện nay U phổi, đặc biệt là ung thư phổi không tế...

Kinh nghiệm thực tế về điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hiệu quả nhất hiện nay

U phổi, đặc biệt là ung thư phổi không tế bào nhỏ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng hô hấp và làm suy giảm sâu sắc chất lượng sống của người bệnh. Về mặt sinh lý, khối u phát triển gây chèn ép mạch máu, đường thở dẫn đến ho ra máu, đau ngực dai dẳng và suy hô hấp. Về mặt tâm lý và xã hội, áp lực từ bệnh tật hiểm nghèo cùng gánh nặng chi phí điều trị khiến người bệnh dễ rơi vào trạng thái trầm cảm, lo âu, dần cô lập bản thân và giảm khả năng tái hòa nhập cộng đồng. Việc lựa chọn giải pháp điều trị tối ưu, kết hợp khoa học giữa y học hiện đại và các can thiệp thực tế là chìa khóa quyết định để cải thiện tiên lượng sống cho bệnh nhân.

Nghiên cứu y khoa về liệu pháp miễn dịch trong điều trị u phổi

Liệu pháp miễn dịch bằng các chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch đã thay đổi cục diện điều trị ung thư phổi toàn cầu. Nhiều nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn trên thế giới đã cung cấp các số liệu thực tế quan trọng về hiệu quả của phương pháp này:

• Nghiên cứu hồi cứu đa trung tâm của tác giả Rui Huangfu và cộng sự trên 166 bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn tiến triển (PMID: 42130618) cho thấy, việc tiếp tục sử dụng chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch sau khi bệnh tiến triển giúp kéo dài đáng kể thời gian sống còn. Cụ thể, tỷ lệ đáp ứng khách quan ở nhóm tiếp tục điều trị miễn dịch đạt 17.1%, cao hơn rõ rệt so với nhóm không tiếp tục chỉ đạt 0.60%. Tỷ lệ kiểm soát bệnh tật ở nhóm này duy trì ở mức 86.6%, đồng thời ghi nhận thời gian sống còn toàn bộ và sống còn không tiến triển được kéo dài đáng kể, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân từ 60 tuổi trở lên và không có di căn gan.
• Một nghiên cứu thuần tập hồi cứu tại Hy Lạp thực hiện bởi tác giả Antonios Katsarolis và cộng sự trên 684 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến triển (PMID: 42073564) đã chứng minh vai trò vượt trội của liệu pháp miễn dịch. Kết quả cho thấy việc sử dụng liệu pháp miễn dịch ở bất kỳ phác đồ nào đều giúp tăng thời gian sống còn toàn bộ lên 17.5 tháng, so với chỉ 8.6 tháng ở nhóm chỉ thuần túy điều trị hóa chất. Thời gian trì hoãn đến bước điều trị tiếp theo ở phác đồ bước một cũng kéo dài hơn rõ rệt, đạt 10.0 tháng so với 6.8 tháng ở nhóm hóa trị.
• Nghiên cứu của tác giả Alexander Yakobson và cộng sự trên 285 bệnh nhân được điều trị bằng chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch tại Trung tâm Y tế Soroka (PMID: 42073445) chỉ ra rằng, mức độ biểu hiện của dấu ấn sinh học PD-L1 ảnh hưởng lớn đến tiên lượng. Nhóm bệnh nhân có tỷ lệ biểu hiện PD-L1 từ 1% trở lên đạt thời gian sống còn toàn bộ trung vị là 34.0 tháng, dài hơn đáng kể so với mức 20.0 tháng ở nhóm có tỷ lệ biểu hiện dưới 1%. Thời gian sống còn không tiến triển ở nhóm biểu hiện PD-L1 cao cũng vượt trội hơn với 22.0 tháng so với 13.0 tháng.

Xu hướng phối hợp đa mô thức và cá thể hóa điều trị

Bên cạnh việc sử dụng đơn trị liệu, các chuyên gia y tế hiện nay đang hướng tới việc phối hợp liệu pháp miễn dịch với các phương pháp truyền thống như hóa trị, xạ trị hoặc can thiệp tại chỗ để tối ưu hóa khả năng tiêu diệt tế bào u.

Đặc biệt, việc ứng dụng hóa trị kết hợp miễn dịch trước khi can thiệp ngoại khoa đối với các khối u phổi có khả năng cắt bỏ đang mở ra cơ hội khỏi bệnh lâu dài cho bệnh nhân. Nghiên cứu tổng quan hệ thống của tác giả Hong Kwan Kim (PMID: 42102248) dựa trên các thử nghiệm lâm sàng pha III lớn như CheckMate 816, KEYNOTE-671 và AEGEAN chỉ ra rằng, phác đồ hóa-miễn dịch tân bổ trợ trước phẫu thuật giúp tăng tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn về mặt bệnh học và kéo dài thời gian sống còn không bệnh một cách nhất quán so với chỉ dùng hóa trị đơn thuần. Phương pháp phối hợp này không làm gia tăng tỷ lệ tai biến hay tử vong quanh phẫu thuật, đồng thời bảo tồn nguyên vẹn khả năng thực hiện các kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn cho người bệnh.

So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Việc cân nhắc giữa điều trị không phẫu thuật và can thiệp phẫu thuật phụ thuộc hoàn toàn vào giai đoạn bệnh, đặc điểm sinh học của khối u và thể trạng của từng bệnh nhân:

• Điều trị không phẫu thuật bao gồm liệu pháp miễn dịch, hóa trị, xạ trị hoặc điều trị nhắm trúng đích. Phương pháp này có ưu điểm là ít xâm lấn, áp dụng được cho cả bệnh nhân giai đoạn muộn hoặc thể trạng yếu không can toàn cho cuộc mổ. Tuy nhiên, nhược điểm lớn là khó loại bỏ hoàn toàn gốc rễ khối u, người bệnh phải theo đuổi các chu kỳ thuốc kéo dài và đối mặt với nguy cơ kháng thuốc hoặc các tác dụng phụ toàn thân.
• Điều trị phẫu thuật được xem là tiêu chuẩn vàng để kiểm soát bệnh triệt để ở giai đoạn sớm. Ưu điểm tối cao của phẫu thuật là cắt bỏ trực tiếp toàn bộ khối u cùng hệ thống hạch bạch huyết vùng, mang lại cơ hội chữa khỏi hoàn toàn. Mặc dù vậy, phương pháp này đòi hỏi người bệnh phải có chức năng hô hấp ổn định, chấp nhận các rủi ro liên quan đến gây mê hồi sức và tổn thương mô lành trong quá trình mổ.

Khi nào nên phẫu thuật u phổi

Phẫu thuật cắt u phổi được chỉ định cụ thể cho các trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn khu trú (giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn IIIA sau khi đã điều trị hóa-miễn dịch tân bổ trợ ổn định). Khối u phải có kích thước và vị trí phù hợp, chưa di căn xa đến các cơ quan khác như gan, xương, não và màng phổi. Đồng thời, bệnh nhân cần được đánh giá kỹ lưỡng về chức năng thông khí phổi và siêu âm tim để đảm bảo đủ dự trữ hô hấp và tuần hoàn sau khi cắt bỏ một phần nhu mô phổi.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Trước khi bước vào phòng mổ, người bệnh sẽ được thực hiện quy trình tư vấn chuẩn y khoa để chuẩn bị tâm lý và thể chất tốt nhất. Các bác sĩ sẽ giải thích chi tiết về phương án mổ, các lợi ích đi kèm và tiên lượng sau phẫu thuật.

Người bệnh bắt buộc phải ngưng hút thuốc lá hoàn toàn ít nhất 2 đến 4 tuần trước mổ để giảm thiểu tối đa nguy cơ ứ đọng đờm giải và xẹp phổi sau mổ. Bác sĩ cũng sẽ hướng dẫn bệnh nhân thực hiện các bài tập tập thở bằng dụng cụ chuyên dụng nhằm tăng cường dung tích phổi. Mọi loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu hoặc thuốc điều trị tiểu đường, cần được thông báo đầy đủ để có kế hoạch tạm ngưng hoặc điều chỉnh liều phù hợp.

Thời gian nằm viện và quá trình phục hồi

Sau khi kết thúc ca phẫu thuật, thời gian nằm viện thông thường của bệnh nhân kéo dài từ 3 đến 5 đêm đối với phẫu thuật nội soi ít xâm lấn, và từ 5 đến 7 đêm đối với trường hợp phải mổ mở ngực, phụ thuộc vào tốc độ lành vết thương và thời gian lưu ống dẫn lưu màng phổi. Người bệnh sẽ được lưu lại theo dõi tại phòng hồi sức cấp cứu ít nhất 1 đêm đầu tiên để kiểm soát huyết động, chức năng hô hấp và các tai biến sớm. Việc vận động sớm tại giường ngay trong ngày đầu sau mổ và đi lại nhẹ nhàng trong phòng ở những ngày tiếp theo đóng vai trò cốt lõi giúp kích thích phổi nở tốt, tăng cường tuần hoàn và phòng ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

Phẫu thuật u phổi là can thiệp ngoại khoa lớn ở lồng ngực, do đó tiềm ẩn một số tai biến từ nhẹ đến nặng đòi hỏi quy trình theo dõi sát sao:

• Rò khí kéo dài qua ống dẫn lưu màng phổi: đây là biến chứng thường gặp do diện cắt nhu mô phổi chưa liền hoàn toàn. Nguyên tắc xử trí cơ bản là tiếp tục lưu ống dẫn lưu màng phổi kết hợp hút áp lực âm nhẹ hoặc chuyển sang hệ thống van một chiều để chờ nhu mô phổi tự bít kín.
• Xẹp phổi và viêm phổi sau mổ: xảy ra khi bệnh nhân đau nhiều dẫn đến không dám ho khạc, gây ứ đọng dịch tiết trong đường thở. Nguyên tắc xử trí bao gồm kiểm soát đau tối ưu bằng giảm đau màng cứng hoặc truyền tĩnh mạch, kết hợp vật lý trị liệu hô hấp tích cực, vỗ rung long đờm và dùng kháng sinh liều cao nếu có bằng chứng nhiễm trùng.
• Chảy máu trong lồng ngực: biến chứng nặng có thể xuất hiện trong vài giờ đầu sau mổ do tuột gạc hoặc tổn thương mạch màng phổi. Nguyên tắc xử trí là theo dõi lượng máu chảy qua bình dẫn lưu, nếu máu ra liên tục trên 200 ml mỗi giờ trong 3 giờ liên tiếp kèm theo tụt huyết áp, bệnh nhân sẽ được chỉ định mổ lại khẩn cấp để cầm máu.
• Suy hô hấp cấp: biến chứng nghiêm trọng do diện cắt phổi quá rộng hoặc phù phổi cấp. Nguyên tắc xử trí là cho bệnh nhân thở oxy qua mặt nạ, thở máy không xâm lấn (BiPAP) hoặc đặt lại ống nội khí quản để hỗ trợ thông khí cơ học kịp thời.

Kết luận

Việc điều trị u phổi hiện nay đã đạt được nhiều tiến bộ vượt bậc nhờ sự ra đời của liệu pháp miễn dịch phối hợp cùng các kỹ thuật can thiệp ngoại khoa ít xâm lấn. Không có một phác đồ duy nhất nào tối ưu cho mọi bệnh nhân, mà việc lựa chọn phương pháp điều trị không phẫu thuật hay phẫu thuật cần được cân nhắc dựa trên đặc điểm cá thể hóa của từng người. Để đảm bảo tính an toàn và đạt hiệu quả điều trị cao nhất, người bệnh cần đến trực tiếp các cơ sở y tế chuyên khoa sâu để được các bác sĩ thăm khám, chụp chiếu và đưa ra chiến lược can thiệp phù hợp nhất.

Để được tư vấn chuyên sâu về các giải pháp phẫu thuật lồng ngực ít xâm lấn và phác đồ điều trị u phổi hiện đại, quý bệnh nhân có thể đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài tại Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Bác sĩ sẽ trực tiếp đánh giá tình trạng bệnh, chức năng hô hấp và xây dựng lộ trình điều trị cá thể hóa an toàn, hiệu quả tối ưu cho từng trường hợp. Việc phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm là chìa khóa bảo vệ chức năng phổi và kéo dài sự sống.

Tài liệu tham khảo

1. Huangfu R, Lan H, Li R, Hou K, Ping Y. Clinical benefit and safety of immunotherapy beyond progression in advanced and locally advanced lung cancer: a real-world cohort study. Inner Mongolia Hospital of Peking University Cancer Hospital. 2026. PMID: 42130618.
2. Katsarolis A, Tapazidou-Spanoudi I, Kugiumtzis D, Pastelli N, Spyratos D, Manika K, Vagionas A, Lampaki S, Fountzilas E. Real-World Data on the Effectiveness of Immunotherapy on Advanced NSCLC: A Retrospective Cohort Study. Anticancer Research. 2026. PMID: 42073564.
3. Yakobson A, Abu Salamah F, Alatawneh I, Cohen AY, Valdman-Grinshpoun Y, Malek Y, Gothelf I, Abu Jama A, Abu Yasin N, Abu Juda M, Soklakova A, Meirovitz A, Shalata W. Impact of PD-L1 Status on the Development of Cutaneous Immune-Related Adverse Events in Non-Small-Cell Lung Cancer Patients Receiving Immunotherapy. Soroka Medical Center. 2026. PMID: 42073445.
4. Kim HK. Neoadjuvant Chemoimmunotherapy Followed by Surgery for Non-Small Cell Lung Cancer: Current Evidence and Unmet Needs. Journal of Gastric Cancer / Thoracic Surgery Review. 2026. PMID: 42102248.