Lưu ý quan trọng khi điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hiệu quả nhất hiện nay U phổi là bệnh lý ác tính có tác động sâu s...
Lưu ý quan trọng khi điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hiệu quả nhất hiện nay
U phổi là bệnh lý ác tính có tác động sâu sắc đến chất lượng sống của người bệnh. Về mặt sinh lý, khối u phát triển gây chèn ép, dẫn đến các triệu chứng suy giảm hô hấp nghiêm trọng như ho kéo dài, khó thở và đau ngực. Về mặt tâm lý và xã hội, áp lực từ việc điều trị kéo dài cùng gánh nặng chi phí khiến người bệnh dễ rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm và suy giảm khả năng hòa nhập cộng đồng.
Hiện nay, liệu pháp miễn dịch bằng các chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch đang là phương pháp tiên tiến mang lại hy vọng lớn. Tuy nhiên, việc lựa chọn đúng phương pháp và nhận biết các lưu ý quan trọng là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị.
Nghiên cứu y khoa về liệu pháp miễn dịch trong điều trị u phổi
Các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn đã cung cấp nhiều số liệu cụ thể về hiệu quả cũng như các rủi ro của liệu pháp này:
- Mối liên hệ giữa bệnh nền và tác dụng phụ: nghiên cứu của tác giả İlknur Deliktaş Onur và cộng sự trên 164 bệnh nhân (PMID: 38288692) cho thấy chỉ số bệnh đồng mắc Charlson (CCI) có mối quan hệ ý nghĩa trong việc dự đoán các biến cố bất lợi liên quan đến miễn dịch ở bệnh nhân ung thư phổi.
- Hiệu quả của điều trị kết hợp: một phân tích gộp từ 6 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên trên 2600 bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ giai đoạn lan tràn (PMID: 37563966) chứng minh rằng việc kết hợp liệu pháp miễn dịch kháng PD-(L)1 với hóa trị giúp cải thiện rõ rệt tỷ lệ đáp ứng khách quan (ORR), kéo dài thời gian sống thêm không tiến triển (PFS) và tổng thời gian sống thêm (OS) so với chỉ dùng hóa trị thuần túy.
- Tác động của tác dụng phụ lên thời gian sống: nghiên cứu hồi cứu tại 3 trung tâm trên 244 bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ (PMID: 38907273) ghi nhận có 57% bệnh nhân gặp tác dụng phụ liên quan đến miễn dịch. Những người xuất hiện phản ứng phụ có tỷ lệ đáp ứng khách quan cao hơn (73.6% so với 52.9%) và thời gian sống kéo dài hơn đáng kể so với nhóm không gặp tác dụng phụ.
- Hạn chế đối với nhóm bệnh nhân trẻ: nghiên cứu đa trung tâm trên 347 bệnh nhân (PMID: 40597860) cho thấy nhóm bệnh nhân trẻ tuổi (dưới hoặc bằng 45 tuổi) khi điều trị bằng hóa trị kết hợp miễn dịch có tỷ lệ gặp tác dụng phụ cao hơn (30.51% so với 11.46% ở nhóm lớn tuổi) và không đạt được lợi ích sinh tồn vượt trội so với hóa trị đơn thuần.
So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật
Việc điều trị u phổi cần sự phối hợp đa chuyên khoa, trong đó người bệnh cần hiểu rõ ưu và nhược điểm của từng phương án:
Điều trị không phẫu thuật (Hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch)
- Ưu điểm: áp dụng được cho các giai đoạn tiến triển, giai đoạn muộn khi khối u đã di căn hoặc toàn trạng bệnh nhân không cho phép chịu đựng cuộc mổ. Phương pháp này tác động mang tính hệ thống toàn thân.
- Nhược điểm: không thể loại bỏ trực tiếp và triệt để khối u nguyên phát tại chỗ. Người bệnh phải đối mặt với các tác dụng phụ toàn thân kéo dài như viêm phổi kẽ, suy kiệt, độc tính trên máu hoặc các phản ứng tự miễn do liệu pháp miễn dịch gây ra.
Điều trị phẫu thuật (Nội soi hoặc mổ mở cắt thùy phổi, nạo hạch)
- Ưu điểm: đây là phương pháp triệt căn hiệu quả nhất ở giai đoạn sớm. Phẫu thuật giúp loại bỏ hoàn toàn khối u và hạch vùng ra khỏi cơ thể, mang lại cơ hội khỏi bệnh lâu dài.
- Nhược điểm: là can thiệp có xâm lấn, đòi hỏi bệnh nhân phải có chức năng hô hấp và tim mạch đảm bảo để trải qua gây mê nội khí quản. Sau mổ, người bệnh cần thời gian để phục hồi vết thương và chức năng phổi.
Khi nào nên phẫu thuật u phổi
Phẫu thuật được ưu tiên xem xét trong các trường hợp cụ thể sau:
- Khối u được chẩn đoán ở giai đoạn sớm (giai đoạn I, II và một số trường hợp IIIa khu trú), chưa có dấu hiệu di căn xa sang các cơ quan khác.
- Kết quả sinh thiết xác định là ung thư phổi tế bào không nhỏ và chức năng hô hấp của bệnh nhân còn tốt, đủ khả năng bù trừ sau khi cắt bỏ một phần phổi.
- Các trường hợp u phổi tiến triển tại chỗ sau khi đã điều trị hóa trị hoặc liệu pháp miễn dịch bổ trợ làm giảm kích thước khối u (liệu pháp tiền phẫu) để chuyển từ không mổ được thành mổ được.
Những điều cần biết trước khi phẫu thuật
Quá trình chuẩn bị trước mổ đóng vai trò quan trọng nhằm giảm thiểu tai biến:
- Đánh giá chức năng toàn thân: bệnh nhân được thực hiện các xét nghiệm máu, đo chức năng hô hấp (hô hấp ký), chụp cắt lớp vi tính ngực, siêu âm tim và điện tâm đồ để kiểm tra khả năng chịu đựng cuộc mổ.
- Tư vấn tâm lý và dinh dưỡng: bác sĩ sẽ giải thích rõ ràng về phương pháp phẫu thuật (nội soi ít xâm lấn hoặc mổ mở), các nguy cơ có thể xảy ra và hướng dẫn tập thở bằng dụng cụ chuyên dụng trước mổ. Người bệnh cần nhịn ăn uống tuyệt đối trước giờ mổ theo đúng y lệnh.
- Thời gian nằm viện: thông thường, sau một cuộc phẫu thuật cắt thùy phổi, thời gian nằm viện theo dõi và phục hồi kéo dài ít nhất từ 3 đến 5 đêm tùy thuộc vào tốc độ lành vết thương và việc kiểm soát ống dẫn lưu ngực.
Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí
Phẫu thuật lồng ngực là can thiệp lớn, có thể đi kèm một số rủi ro từ nhẹ đến nặng:
- Rò khí kéo dài: khí thoát ra từ nhu mô phổi sau cắt mổ qua ống dẫn lưu kéo dài trên 5 ngày. Nguyên tắc xử trí là tiếp tục hút áp lực âm nhẹ hoặc theo dõi hệ thống bình dẫn lưu, hướng dẫn bệnh nhân tập thở tích cực để phổi nở ra áp sát thành ngực. Nếu rò khí lượng lớn không tự bít, có thể cần nội soi can thiệp hoặc mổ lại.
- Chảy máu sau mổ: máu chảy từ các mạch máu thành ngực hoặc mạch máu phổi trong khoang mổ. Xử trí bằng cách theo dõi sát lượng máu qua ống dẫn lưu ngực, truyền máu và các chế phẩm máu nếu cần. Trường hợp chảy máu liên tục và lượng nhiều, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật khẩn cấp để cầm máu.
- Nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm phổi: xuất hiện tình trạng sốt, vết mổ sưng đau chảy dịch hoặc ho khạc đờm đục gây suy hô hấp. Nguyên tắc xử trí là sử dụng kháng sinh đường tĩnh mạch theo kháng sinh đồ, kết hợp vỗ rung học liệu pháp, hút đờm dãi và chăm sóc vết thương tại chỗ hàng ngày.
- Suy hô hấp cấp: do phổi còn lại không đảm bảo được chức năng thông khí hoặc do xẹp phổi sau mổ. Xử trí bằng cách cho bệnh nhân thở oxy qua gọng kính, thở máy không xâm lấn hoặc đặt lại ống nội khí quản để hỗ trợ hô hấp kịp thời.
Kết luận
Liệu pháp miễn dịch mở ra cơ hội điều trị rất lớn cho bệnh nhân u phổi, nhưng việc phối hợp linh hoạt với các phương pháp khác, đặc biệt là phẫu thuật triệt căn ở giai đoạn phù hợp, mới mang lại kết quả tối ưu. Việc nhận biết sớm các phản ứng bất lợi và biến chứng sau mổ giúp quá trình điều trị diễn ra an toàn. Bệnh nhân không nên tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng mà cần đến khám trực tiếp tại các cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn chính xác, xây dựng phác đồ cá thể hóa an toàn nhất.
Nếu có các triệu chứng nghi ngờ hoặc cần tư vấn sâu hơn về phác đồ điều trị u phổi cá thể hóa, quý bệnh nhân nên đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu để được chẩn đoán và đưa ra giải pháp điều trị an toàn, phù hợp nhất.
Tài liệu tham khảo
- İlknur Deliktaş Onur, Emel Mutlu, Elif Sertesen, Tuğba Önder, Ayşe Ocak Duran, Mevlüde İnanç. Evaluating the effectiveness of the Charlson Comorbidity Index in predicting immune checkpoint inhibitor-related adverse events. PubMed, 2024. PMID: 38288692.
- Jiangyue Lu, Xiao Lei, Pei Zhang, Lehui Du, Zhibo Zhang, Baolin Qu. Meta-analysis of PD-(L)1 inhibitor plus chemotherapy versus chemotherapy as first-line treatment in extensive-stage small-cell lung cancer. PubMed, 2023. PMID: 37563966.
- Jian Zhang, Aiqin Gao, Shuyun Wang, Yanxin Sun, Jiake Wu, Dahai Wang, Yihui Ge, Juan Li, Haifeng Sun, Qinglei Cheng, Yuping Sun. Correlation between immune-related adverse events and efficacy of PD-(L)1 inhibitors in small cell lung cancer: a multi-center retrospective study. PubMed, 2024. PMID: 38907273.
- Lijuan Zhao, Qi Xiong, Yaping Long, Haiming Hu, Zhouhuan Dong, Fengwei Zhu, Jun Zhao, Bo Yang, Jingzhi Guan. Efficacy and safety of first-line chemoimmunotherapy in young patients with extensive-stage small cell lung cancer: a multicenter retrospective study. PubMed, 2024. PMID: 40597860.
Bình luận