Lưu ý quan trọng khi điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch được bác sĩ khuyên dùng U phổi, đặc biệt là ung thư phổi, gây ra n...

Lưu ý quan trọng khi điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch được bác sĩ khuyên dùng

U phổi, đặc biệt là ung thư phổi, gây ra những gánh nặng rất lớn về cả thể chất lẫn tinh thần cho người bệnh. Tế bào ác tính phát triển không kiểm soát làm suy giảm chức năng hô hấp, gây đau đớn và di căn đến nhiều cơ quan khác, khiến người bệnh lo âu và giảm sút chất lượng sống nghiêm trọng. Việc lựa chọn và phối hợp đúng phương pháp điều trị là yếu tố cốt lõi để kéo dài sự sống và cải thiện sự thoải mái cho bệnh nhân.

Các phương pháp điều trị u phổi phổ biến hiện nay

Hiện nay, việc quản lý u phổi ác tính bao gồm hai hướng tiếp cận chính là điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật.

Điều trị không phẫu thuật

Phương pháp này bao gồm hóa trị, xạ trị và các liệu pháp thế hệ mới như liệu pháp nhắm trúng đích hoặc liệu pháp miễn dịch. Liệu pháp miễn dịch hoạt động bằng cách kích thích hệ thống phòng thủ tự nhiên của cơ thể để nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư.

• Ưu điểm: áp dụng được cho các giai đoạn tiến triển, giúp kiểm soát bệnh toàn thân khi tế bào ung thư đã di căn xa.
• Nhược điểm: không thể loại bỏ hoàn toàn khối u nguyên phát một cách triệt để, người bệnh cần theo dõi liên tục và đối mặt với các tác dụng phụ do phản ứng miễn dịch quá mẫn ở nhiều cơ quan.

Điều trị phẫu thuật

Đây là phương pháp cắt bỏ thùy phổi chứa khối u kết hợp nạo vét hạch bạch huyết vùng lân cận.

• Ưu điểm: mang lại cơ hội chữa khỏi cao nhất ở giai đoạn sớm nhờ việc loại bỏ trực tiếp và triệt để toàn bộ mô chứa tế bào ác tính.
• Nhược điểm: đòi hỏi bệnh nhân phải có đủ chức năng hô hấp và thể trạng tốt để chịu đựng cuộc phẫu thuật, đồng thời có thời gian phục hồi sau mổ kéo dài hơn so với điều trị nội khoa đơn thuần.

Bác sĩ luôn khuyến khích ưu tiên can thiệp ngoại khoa khi khối u còn khu trú, vì đây là giải pháp mang tính triệt căn mạnh mẽ nhất. Đối với các giai đoạn tiến triển muộn hơn, liệu pháp miễn dịch kết hợp với hóa trị trước mổ (tân bổ trợ) đang trở thành xu hướng giúp thu nhỏ khối u, tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc phẫu thuật sau đó diễn ra an toàn và sạch sang thương.

Các nghiên cứu y khoa về hiệu quả của liệu pháp miễn dịch và phẫu thuật

Các thử nghiệm lâm sàng và dữ liệu thực tế đã chứng minh vai trò quan trọng của liệu pháp miễn dịch cũng như sự phối hợp đa chuyên khoa trong điều trị u phổi:

• Một phân tích so sánh gián tiếp (MAIC) dựa trên dữ liệu thử nghiệm DeLLphi-301 và cơ sở dữ liệu thực tế tại Anh trên 97 bệnh nhân dùng tarlatamab (một liệu pháp miễn dịch liên kết tế bào T) và 540 bệnh nhân ở nhóm đối chứng bị ung thư phổi tế bào nhỏ giai đoạn lan tràn (ES-SCLC) đã qua hai tuyến điều trị trước đó. Kết quả cho thấy tarlatamab giúp cải thiện rõ rệt thời gian sống còn, giảm đáng kể nguy cơ tử vong với tỷ số nguy cơ (HR) sống còn toàn bộ là 0,24 và nguy cơ sống còn không tiến triển bệnh là 0,18 so với các liệu pháp thông thường (PMID: 41060525).
• Nghiên cứu quan sát đa trung tâm MOOREA trên bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) giai đoạn III tại Trung Quốc cho thấy nhóm bệnh nhân áp dụng phác đồ hóa xạ trị kết hợp điều trị củng cố bằng liệu pháp miễn dịch trên 6 chu kỳ đạt tỷ lệ sống còn sau 24 tháng là 79,3%, cao hơn hẳn so với mức 66,4% ở nhóm chỉ hóa xạ trị đơn thuần (PMID: 42070217).
• Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp dựa trên dữ liệu từ 27 thử nghiệm lâm sàng với 2.691 bệnh nhân được điều trị miễn dịch tân bổ trợ (trước mổ) cho thấy phương pháp này không làm tăng tỷ lệ biến chứng nặng hay trì hoãn cuộc mổ một cách bất thường. Tỷ lệ tai biến trong mổ duy trì ở mức thấp là 3%, biến chứng sau mổ là 27% và tỷ lệ tử vong sau mổ chỉ là 1%, chứng minh tính an toàn cao khi thực hiện phẫu thuật sau khi điều trị miễn dịch (PMID: 42000405).
• Nghiên cứu hồi cứu đa trung tâm trên 214 bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn II đến IIIB đạt đáp ứng hoàn toàn về mặt bệnh học (pCR) sau khi điều trị miễn dịch kết hợp hóa trị trước mổ cho thấy việc tiếp tục điều trị miễn dịch bổ trợ sau mổ không mang lại sự khác biệt đáng kể về thời gian sống còn không bệnh (DFS) hay sống còn toàn bộ (OS) so với nhóm chỉ theo dõi định kỳ, trong khi nhóm dùng thuốc bổ trợ phải chịu 18% tỷ lệ độc tính nghiêm trọng từ độ 3 trở lên (PMID: 42055888).

Khi nào nên phẫu thuật u phổi

Phẫu thuật được chỉ định cụ thể trong các trường hợp sau:

• Ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn sớm (giai đoạn I, II và một số trường hợp IIIA được đánh giá kỹ lưỡng).
• Khối u phổi lành tính có kích thước lớn, gây chèn ép cơ quan xung quanh hoặc không thể loại trừ hoàn toàn yếu tố ác tính qua sinh thiết.
• Bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn tiến triển tại chỗ sau khi đã đạt phản ứng đáp ứng tốt với liệu pháp miễn dịch hoặc hóa xạ trị trước đó, mô u co nhỏ lại và có khả năng cắt bỏ sạch sẽ.

Bệnh nhân bắt buộc phải có chức năng tim mạch ổn định và thể tích phổi dự trữ đủ để đảm bảo quá trình thông khí sau khi cắt đi một phần nhu mô phổi.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Quá trình chuẩn bị trước mổ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhân viên y tế và người bệnh qua các bước:

• Đánh giá chức năng hô hấp và tim mạch: đo hô hấp ký, làm khí máu động mạch và siêu âm tim để dự báo khả năng phục hồi sau mổ.
• Hướng dẫn tập thở: bệnh nhân được tập luyện với dụng cụ khuyến khích phế dung (spirometer) và học cách ho hiệu quả để hạn chế xẹp phổi sau phẫu thuật.
• Điều chỉnh thuốc men: tạm ngưng các thuốc chống đông máu, thuốc ức chế miễn dịch hoặc các tác nhân sinh học theo thời gian quy định của bác sĩ để giảm thiểu nguy cơ chảy máu trong mổ.
• Nhịn ăn uống: tuân thủ tuyệt đối quy định nhịn ăn uống trước giờ lên bàn mổ ít nhất 6 tiếng để tránh tai biến trào ngược đường thở khi gây mê.

Sau khi kết thúc phẫu thuật, thời gian nằm viện thông thường của bệnh nhân kéo dài ít nhất là 1 đêm tại phòng hồi sức tích cực và trung bình từ 3 đến 5 ngày tại khoa nội trú để theo dõi ống dẫn lưu ngực, kiểm soát đau và tập vận động sớm.

Các biến chứng có thể gặp phải sau phẫu thuật và điều trị miễn dịch

Cả hai phương pháp phẫu thuật và điều trị miễn dịch đều tiềm ẩn những rủi ro nhất định đòi hỏi sự theo dõi sát sao.

Biến chứng liên quan đến phẫu thuật lồng ngực

• Rò khí kéo dài: khí thoát ra từ bề mặt phổi bị cắt qua ống dẫn lưu ngực kéo dài trên 5 ngày. Nguyên tắc xử trí cơ bản: tiếp tục hút áp lực thấp liên tục, theo dõi sát và nếu không tự liền có thể bơm máu tự thân hoặc nội soi khâu lại lỗ rò.
• Xẹp phổi và viêm phổi: đờm dãi ứ đọng làm tắc nghẽn phế quản gây nhiễm trùng. Nguyên tắc xử trí cơ bản: tăng cường kháng sinh, giảm đau tối ưu để bệnh nhân ho khạc, áp dụng vật lý trị liệu hô hấp tích cực hoặc nội soi hút đờm.
• Chảy máu trong lồng ngực: máu chảy từ các mạch máu lớn hoặc diện cắt nhu mô phổi. Nguyên tắc xử trí cơ bản: theo dõi lượng máu qua ống dẫn lưu, truyền máu kịp thời và phẫu thuật lại ngay nếu máu chảy ồ ạt không cầm.

Biến chứng liên quan đến liệu pháp miễn dịch (Độc tính miễn dịch)

• Viêm phổi do thuốc miễn dịch (ICI-P): hệ miễn dịch bị kích hoạt quá mức quay sang tấn công nhu mô phổi lành gây ho, khó thở, suy hô hấp (PMID: 42078359). Nguyên tắc xử trí cơ bản: ngưng ngay thuốc miễn dịch, sử dụng corticosteroid liều cao bằng đường tĩnh mạch và hỗ trợ oxy tùy mức độ.
• Viêm đại tràng và tiêu chảy do miễn dịch: tổn thương niêm mạc ruột gây đau bụng, đi ngoài phân lỏng nhiều lần (PMID: 37603442). Nguyên tắc xử trí cơ bản: bù nước điện giải, dùng kháng viêm steroid hoặc các thuốc ức chế sinh học đặc hiệu như infliximab khi kháng steroid.
• Rối loạn nội tiết: viêm tuyến giáp, suy giáp hoặc suy tuyến thượng thận (PMID: 40958226). Nguyên tắc xử trí cơ bản: sử dụng các liệu pháp hormone thay thế kéo dài theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nội tiết.

Kết luận

Điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch mở ra cơ hội lớn cho nhiều bệnh nhân, nhưng việc hiểu rõ các lưu ý quan trọng và phối hợp chặt chẽ giữa các phương pháp, đặc biệt là phẫu thuật, luôn là chìa khóa vàng để đạt hiệu quả tối ưu. Người bệnh không nên tự ý áp dụng các thông tin truyền miệng mà cần đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám trực tiếp. Việc đánh giá kỹ lưỡng bởi hội đồng chuyên khoa sẽ giúp xây dựng một phác đồ cá thể hóa an toàn, đúng giai đoạn và đem lại thời gian sống còn dài lâu nhất.

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về phác đồ điều trị, phẫu thuật ít xâm lấn hoặc cách quản lý tác dụng phụ của liệu pháp miễn dịch đối với bệnh lý u phổi, quý bệnh nhân hãy đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu để được tư vấn chính xác và bảo vệ sức khỏe an toàn.

Tài liệu tham khảo

• Takundwa R, Suri G, Dirnberger F, et al. Matching-Adjusted Indirect Treatment Comparison of Tarlatamab Versus Comparator Therapies in England in Patients with Extensive-Stage Small Cell Lung Cancer Who Have Received Two or More Prior Lines of Therapy. Target Oncol. 2024. PMID: 41060525.
• Xing L, Yu J, Meng X, et al. Real-World Treatment Patterns and Clinical Outcomes Among Chinese Patients with Stage III NSCLC: The MOOREA Study. Cancer Med. 2024. PMID: 42070217.
• Bertoglio P, Gallina FT, Balzani E, et al. Surgical outcomes after neoadjuvant chemoimmunotherapy for resectable NSCLC: a systematic review and meta-analysis. J Thorac Oncol. 2025. PMID: 42000405.
• Liu H, Gu Z, Yu K, et al. Adjuvant Therapy After Pathologic Complete Response to Neoadjuvant Immunochemotherapy in Non-Small Cell Lung Cancer: A Multicenter Retrospective Real-World Study. Ann Surg Oncol. 2024. PMID: 42055888.
• Muneer A, Showkatian E, Kitsel Y, et al. CT-Based Deep Foundation Model for Predicting Immune Checkpoint Inhibitor-Induced Pneumonitis Risk in Lung Cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2024. PMID: 42078359.
• Bonanno L, Lorenzi M, Massa D, et al. Immune-Related Diarrhea and Colitis in Non-small Cell Lung Cancers: Impact of Multidisciplinary Management in a Real-World Setting. The Oncologist. 2023. PMID: 37603442.
• Li Y, Zhang X, Wang YQ, et al. Multidisciplinary management of concurrent small cell lung cancer and hepatocellular carcinoma: A rare case report with long-term survival. Medicine (Baltimore). 2024. PMID: 40958226.