Lưu ý quan trọng khi xét nghiệm sinh thiết lỏng phát hiện u phổi được bác sĩ khuyên dùng Xét nghiệm sinh thiết lỏng đang trở thà...

Lưu ý quan trọng khi xét nghiệm sinh thiết lỏng phát hiện u phổi được bác sĩ khuyên dùng

Xét nghiệm sinh thiết lỏng đang trở thành một công cụ hỗ trợ hiện đại trong việc tầm soát, chẩn đoán và theo dõi u phổi nhờ đặc tính ít xâm lấn và thực hiện nhanh chóng. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả điều trị tối ưu, người bệnh cần hiểu rõ giá trị thực tế của phương pháp này cũng như thời điểm cần can thiệp phẫu thuật để triệt căn khối u.

Tác động của u phổi lên chất lượng sống của người bệnh

Khi xuất hiện u phổi, đặc biệt là các khối u ác tính, sức khỏe sinh lý của người bệnh bị suy giảm nghiêm trọng. Các triệu chứng như ho kéo dài, khó thở, đau ngực gây cản trở trực tiếp đến các hoạt động sinh hoạt thường ngày và làm giảm chức năng hô hấp.

Về mặt tâm lý, việc đối mặt với nguy cơ ung thư phổi tạo ra áp lực tinh thần rất lớn, dẫn đến trạng thái lo âu, trầm cảm và mất ngủ kéo dài. Những ảnh hưởng này gián tiếp tác động tiêu cực đến các mối quan hệ xã hội, làm giảm khả năng giao tiếp và khiến người bệnh có xu hướng cô lập bản thân, gây suy giảm toàn diện chất lượng cuộc sống.

Vai trò của sinh thiết lỏng trong nghiên cứu y khoa thực tiễn

Các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn đã chứng minh sinh thiết lỏng là một phương pháp bổ trợ đắc lực cho các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh truyền thống:

• Nghiên cứu của Hu và các cộng sự (PMID: 42138548) ứng dụng mô hình kết hợp 3 loại tsRNA huyết thanh trong chẩn đoán ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) cho thấy độ chính xác đạt 71.8%, độ đặc hiệu lên tới 90.0% và chỉ số diện tích dưới đường cong (AUC) là 0.83.
• Nghiên cứu của Meng và các cộng sự (PMID: 41944788) trên cỡ mẫu 141 người cho thấy việc phân tích các hạt exosome qua nền tảng định dạng miRNA giúp chẩn đoán sớm và theo dõi tiên lượng bệnh với độ chính xác đạt tới 93.1%.
• Nghiên cứu đa trung tâm mang tên Lung DETECT (PMID: 42079928) thực hiện trên 153 bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn I cho thấy có đến 24% số bệnh nhân có DNA khối u chạy vòng quanh trong máu (ctDNA) trước mổ bị di căn hạch lympho ẩn mà các phương pháp chẩn đoán hình ảnh thông thường không phát hiện ra. Ngược lại, ở nhóm không phát hiện ctDNA trước mổ, tỷ lệ di căn hạch ẩn chỉ chiếm 5%.
• Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp của Gao và các cộng sự (PMID: 41602411) trên 655 ca ung thư phổi và 402 ca đối chứng khẳng định xét nghiệm methyl hóa vùng khởi động gene CDO1 từ máu đạt độ nhạy 72.0% và độ đặc hiệu 89.0%, hỗ trợ sàng lọc rất tốt cho nhóm bệnh nhân lớn tuổi.

So sánh giữa điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Đối với u phổi, việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào tính chất, giai đoạn bệnh và thể trạng của bệnh nhân.

Điều trị không phẫu thuật

• Ưu điểm: phương pháp này bao gồm điều trị trúng đích, hóa trị, xạ trị hoặc theo dõi định kỳ, giúp người bệnh tránh được một cuộc đại phẫu, không đau đớn do dao kéo và phù hợp với người có thể trạng quá yếu.
• Nhược điểm: không thể loại bỏ hoàn toàn khối u cơ học ra khỏi cơ thể, tỷ lệ tái phát tại chỗ cao nếu là u ác tính và chỉ mang tính chất kiểm soát triệu chứng hoặc kéo dài thời gian sống ở giai đoạn muộn.

Điều trị phẫu thuật

• Ưu điểm: đây là giải pháp triệt căn duy nhất giúp loại bỏ hoàn toàn khối u và các hạch vùng bị tổn thương ra khỏi lồng ngực, mang lại cơ hội chữa khỏi bệnh hoàn toàn ở giai đoạn sớm.
• Nhược điểm: người bệnh phải trải qua quá trình gây mê toàn thân, chịu các tổn thương mô nhất định sau mổ và cần thời gian hồi phục thể lực.

Những điều cần biết về can thiệp phẫu thuật u phổi

Khi nào nên phẫu thuật

Phẫu thuật được chỉ định khi người bệnh có khối u phổi khu trú ở giai đoạn sớm (giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn IIIA), chưa có di căn xa đến các cơ quan khác. Ngoài ra, phẫu thuật cũng áp dụng cho các trường hợp u lành tính kích thước lớn gây chèn ép mạch máu, đường thở hoặc các mô lân cận trong lồng ngực.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Người bệnh sẽ được hướng dẫn thực hiện đầy đủ các xét nghiệm đánh giá chức năng hô hấp, chức năng tim mạch và đông máu. Bác sĩ sẽ tư vấn chi tiết về phương pháp mổ (mổ nội soi ít xâm lấn hoặc mổ mở), các nguy cơ có thể gặp và hướng dẫn tập thở bằng dụng cụ chuyên dụng để chuẩn bị cho giai đoạn sau mổ.

Thời gian nằm viện

Đối với các ca phẫu thuật nội soi phổi ít xâm lấn hiện đại, thời gian nằm viện thường kéo dài từ 3 đến 5 đêm. Người bệnh cần lưu ý thời gian nằm viện ít nhất 1 đêm tại phòng hồi sức tích cực để theo dõi sát các chỉ số sinh tồn trước khi chuyển về phòng bệnh thông thường.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

• Rò khí kéo dài: xử trí bằng cách theo dõi ống dẫn lưu ngực, hút áp lực âm nhẹ hoặc áp dụng các biện pháp dính màng phổi nếu rò khí không tự hết sau một tuần.
• Chảy máu sau mổ: xử trí bằng cách theo dõi lượng máu qua ống dẫn lưu, truyền máu bổ sung nếu thiếu máu nhẹ, hoặc tiến hành phẫu thuật lại ngay lập tức để cầm máu nếu máu chảy ồ ạt.
• Nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm phổi: xử trí bằng cách sử dụng kháng sinh đồ phù hợp, kết hợp vật lý trị liệu hô hấp để người bệnh ho khạc đờm dãi ứ đọng.
• Đau sau mổ: xử trí bằng các biện pháp giảm đau đa mô thức, bao gồm tê ngoài màng cứng, tê phong bế thần kinh liên sườn và dùng thuốc giảm đau đường uống.

Kết luận

Xét nghiệm sinh thiết lỏng là một bước tiến y khoa giúp nhận diện sớm các đặc điểm sinh học của u phổi, nhưng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của các can thiệp ngoại khoa trong việc điều trị triệt căn. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp đòi hỏi sự đánh giá toàn diện từ đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm. Người bệnh nên đến khám trực tiếp tại các cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn phác đồ điều trị chính xác, an toàn và hiệu quả nhất.

Để đánh giá chính xác tình trạng u phổi và nhận phác đồ điều trị cá thể hóa phù hợp, người bệnh nên đến khám trực tiếp tại bệnh viện. Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu sẽ trực tiếp thăm khám, giải đáp các thắc mắc về xét nghiệm sinh thiết lỏng và tư vấn phương pháp can thiệp tối ưu nhất. Việc chẩn đoán đúng thời điểm chính là chìa khóa bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp của bạn.

Tài liệu tham khảo

• Hu X, Yang X, Jin P, et al. A Combinatorial Model of Serum tsRNAs as a Diagnostic Biomarker for Non-Small Cell Lung Cancer. Biomarkers. 2026. PMID: 42138548.
• Meng F, Wang R, Yu W, et al. Fusogenic Liposome-Mediated Extracellular Vesicles MicroRNA Profiling for Lung Cancer Diagnosis. Anal Chem. 2026. PMID: 41944788.
• Coyne Z, Feng J, Khan S, et al. Preoperative circulating tumor DNA detection and occult lymph node metastases in clinical stage I lung cancer: The lung DETECT study. J Thorac Cardiovasc Surg. 2026. PMID: 42079928.
• Gao Y, Xu H, Li J, et al. Utility and clinical effectiveness of liquid biopsy-based DNA methylation testing in early tumor screening and diagnosis, emphasizing older adult populations: a systematic review and meta-analysis. Clin Epigenetics. 2025. PMID: 41602411.