Những điều cần biết về điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch được bác sĩ khuyên dùng U phổi là một trong những bệnh lý ác tín...

Những điều cần biết về điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch được bác sĩ khuyên dùng

U phổi là một trong những bệnh lý ác tính có tỷ lệ tử vong cao nhất trên thế giới. Sự xuất hiện của khối u không chỉ làm suy giảm chức năng hô hấp mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đến tâm lý, thể chất và các mối quan hệ xã hội của người bệnh. Việc phát hiện muộn hoặc lựa chọn phương pháp can thiệp không phù hợp có thể tước đi cơ hội sống khỏe mạnh của bệnh nhân.

Hiện nay, bên cạnh các phương pháp truyền thống, nền y học thế giới đã có những bước tiến lớn nhờ ứng dụng các liệu pháp sinh học hiện đại. Hiểu rõ về bản chất của từng phương pháp sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong hành trình chiến đấu với bệnh tật.

Xu hướng ứng dụng liệu pháp miễn dịch trong điều trị u phổi

Liệu pháp miễn dịch hoạt động bằng cách kích thích hoặc giải phóng hệ thống phòng thủ tự nhiên của cơ thể để tìm và tiêu diệt các tế bào ác tính. Các chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch, đặc biệt là thuốc nhắm vào trục PD-1/PD-L1, đang tái định nghĩa lại phác đồ điều trị u phổi không tế bào nhỏ. Khi các protein này bị khóa lại, tế bào T của hệ miễn dịch sẽ nhận diện được khối u và tấn công chúng hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu chuyên sâu về vi môi trường khối u đang mở ra nhiều hướng đi mới. Các nhà khoa học đang tập trung làm rõ vai trò của con đường tín hiệu cGAS-STING nhằm kích hoạt miễn dịch tự nhiên, đồng thời tìm cách tối ưu hóa phản ứng điều trị thông qua việc kiểm soát các cytokine và hệ vi sinh vật đường ruột.

Nghiên cứu y khoa nổi bật về hiệu quả của liệu pháp miễn dịch

Các bằng chứng từ các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn trên thế giới đã khẳng định vai trò then chốt của liệu pháp miễn dịch trong việc kéo dài thời gian sống cho người bệnh:

• Nghiên cứu của Ye và các đồng nghiệp công bố trên tài liệu y khoa năm 2026 (PMID: 42143392) chỉ ra rằng con đường cGAS-STING đóng vai trò như một cơ chế điều hòa miễn dịch cốt lõi tại phổi. Việc hiểu rõ sự thay đổi của vi môi trường khối u theo không gian và thời gian giúp cá thể hóa phác đồ điều trị, đảo ngược tình trạng kháng thuốc và nâng cao tỷ lệ sống sót cho bệnh nhân u phổi.
• Một nghiên cứu theo dõi dọc trên 63 bệnh nhân của tác giả Jiang và cộng sự (PMID: 42142102) cho thấy việc phân tích động học thụ thể tế bào T (TCR) trên các tế bào T CD8+ có protein PD-1 trong máu ngoại vi có khả năng dự đoán chính xác thời gian sống thêm không tiến triển. Nhóm bệnh nhân có chỉ số đa dạng TCR ổn định trong quá trình xạ trị có thời gian sống thêm không tiến triển trung bình dài hơn rõ rệt so với nhóm có biến động cao (chỉ số đạt mốc chưa giới hạn so với 21,95 tháng).
• Nghiên cứu đa trung tâm của tác giả Chen thực hiện trên 265 bệnh nhân u phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III không thể phẫu thuật (PMID: 42141789) đã so sánh hai chiến lược phối hợp thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch: điều trị cảm ứng kết hợp củng cố (112 bệnh nhân) và chỉ điều trị củng cố đơn thuần (153 bệnh nhân). Kết quả sau khi cân bằng các đặc điểm nền cho thấy tỷ lệ sống thêm không tiến triển sau 2 năm của hai nhóm lần lượt là 62,2% và 56,8%, tỷ lệ sống sót toàn bộ sau 2 năm đạt 87,9% và 94,9%, chứng minh hiệu quả và mức độ an toàn tương đương nhau giữa hai phác đồ.
• Nghiên cứu của Sun và các cộng sự tại hai trung tâm y khoa lớn (PMID: 42141753) đánh giá hiệu quả của hóa trị kết hợp miễn dịch tân bổ trợ trước phẫu thuật trên 40 bệnh nhân. Kết quả ghi nhận tỷ lệ đáp ứng bệnh học trên đại thể đạt 45,0% và tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn trên bệnh học đạt 20,0%. Thời gian sống thêm không biến cố trung bình của nhóm là 24,8 tháng, với tỷ lệ sống sót không biến cố sau 1 năm và 2 năm lần lượt đạt 92,3% và 76,6%.
• Phân tích hồi cứu trên 538 bệnh nhân của tác giả Zhou (PMID: 42141444) khẳng định mức độ biểu hiện của protein PD-L1 liên quan chặt chẽ đến phân loại mô bệnh học và độ biệt hóa của khối u. Cụ thể, tỷ lệ biểu hiện PD-L1 cao ở ung thư biểu mô tế bào vảy là 30,08%, cao hơn đáng kể so với ung thư biểu mô tuyến (19,21%). Ngược lại, thể vô biệt hóa hoặc biệt hóa kém có tỷ lệ biểu hiện PD-L1 cao nhất (35,98%), gợi ý khả năng đáp ứng tốt hơn với các thuốc ức chế PD-1/PD-L1.

So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn bệnh, bản chất khối u và thể trạng của bệnh nhân. Dưới đây là bảng so sánh tổng quan giữa hai hướng tiếp cận chính:

Tiêu chí	Điều trị không phẫu thuật (Miễn dịch, hóa trị, xạ trị)	Điều trị phẫu thuật (Ngoại khoa cắt bỏ khối u)
Bản chất	Sử dụng thuốc hoặc tia xạ để tiêu diệt tế bào ác tính toàn thân hoặc tại chỗ.	Can thiệp trực tiếp để loại bỏ hoàn toàn thùy phổi chứa khối u và nạo vét hạch vùng.
Ưu điểm	Ít xâm lấn, áp dụng được cho bệnh nhân giai đoạn muộn hoặc thể trạng yếu không thể chịu đựng cuộc mổ.	Mang lại cơ hội chữa khỏi bệnh hoàn toàn nếu khối u ở giai đoạn sớm và chưa di căn xa.
Nhược điểm	Thời gian điều trị kéo dài, khó loại bỏ tận gốc khối u lớn và có nguy cơ kháng thuốc.	Là cuộc đại phẫu có xâm lấn, đòi hỏi chức năng hô hấp của bệnh nhân phải đáp ứng tốt.

Khi nào nên phẫu thuật u phổi

Phẫu thuật được xem là tiêu chuẩn vàng và là giải pháp triệt căn hàng đầu khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm (giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn IIIA). Khối u cần có giới hạn rõ ràng, chưa xâm lấn vào các mạch máu lớn, tim hoặc thực quản, và chưa có dấu hiệu di căn đến các cơ quan xa như gan, xương, não. Ngoài ra, bệnh nhân phải có đủ điều kiện sức khỏe, đặc biệt là chức năng tim mạch và thể tích phổi còn lại sau cắt mổ phải đảm bảo duy trì hoạt động sống bình thường.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Trước khi bước vào phòng mổ, bệnh nhân và gia đình cần chuẩn bị kỹ lưỡng các bước sau để đảm bảo an toàn:

• Thực hiện đầy đủ các xét nghiệm chuyên sâu bao gồm chụp cắt lớp vi tính (CT), chụp cắt lớp phát xạ positron (PET-CT), đo chức năng hô hấp và siêu âm tim để đánh giá toàn diện thể trạng.
• Ngưng sử dụng các thuốc chống đông máu, thuốc kháng tiểu cầu hoặc một số thực phẩm chức năng theo đúng thời gian bác sĩ quy định để giảm nguy cơ xuất huyết.
• Nhịn ăn uống hoàn toàn trước ca mổ ít nhất từ 6 đến 8 tiếng theo hướng dẫn của ekip gây mê.
• Tập các bài tập thở bằng bóng hoặc dụng cụ chuyên dụng để tăng cường thông khí phổi, giúp ích cho quá trình phục hồi chức năng hô hấp sau mổ.

Thời gian nằm viện và quá trình phục hồi

Sau khi kết thúc ca phẫu thuật cắt u phổi, bệnh nhân sẽ được theo dõi đặc biệt tại phòng hồi sức cấp cứu và sau đó chuyển về phòng bệnh thông thường.

• Thời gian nằm viện trung bình thường kéo dài ít nhất từ 3 đến 5 đêm đối với phẫu thuật nội soi ít xâm lấn, và có thể từ 5 đến 7 đêm hoặc lâu hơn đối với phẫu thuật mở ngực.
• Trong suốt thời gian này, bệnh nhân được đặt ống dẫn lưu màng phổi để giải phóng dịch và khí tồn đọng.
• Nhân viên y tế sẽ khuyến khích người bệnh vận động nhẹ nhàng tại giường ngay từ ngày thứ hai sau mổ nhằm phòng ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu và hạn chế nguy cơ dính phổi.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

Phẫu thuật cắt u phổi là một kỹ thuật phức tạp, tồn tại những nguy cơ biến chứng từ nhẹ đến nặng mà người bệnh cần lưu ý:

• Rò khí kéo dài: xử trí bằng cách theo dõi sát ống dẫn lưu màng phổi, áp dụng áp lực hút phù hợp hoặc can thiệp dính màng phổi nếu tình trạng không tự bớt.
• Nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm phổi sau mổ: xử trí bằng cách sử dụng kháng sinh phổ rộng theo kháng sinh đồ, kết hợp thực hiện các biện pháp long đờm và vỗ rung lồng ngực.
• Chảy máu trong ngực: xử trí bằng cách theo dõi lượng máu qua ống dẫn lưu, truyền máu kịp thời hoặc tiến hành mổ lại cầm máu khẩn cấp nếu lượng máu chảy ra quá nhiều.
• Suy hô hấp cấp: xử trí bằng cách cho bệnh nhân thở oxy qua gọng kính, thở máy không xâm lấn hoặc đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng.

Kết luận

Điều trị u phổi là một quá trình toàn diện, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều phương pháp từ phẫu thuật triệt căn đến các liệu pháp sinh học hiện đại như liệu pháp miễn dịch. Việc phát hiện sớm và can thiệp ngoại khoa đúng thời điểm mang ý nghĩa quyết định đối với tiên lượng sống của người bệnh. Do đó, bệnh nhân không nên tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng mà cần đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám trực tiếp, thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu và nhận phác đồ điều trị cá thể hóa an toàn, hiệu quả.

Để đạt được hiệu quả tối ưu và hạn chế tối đa các rủi ro, người bệnh cần được đánh giá kỹ lưỡng bởi đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm. Hãy đặt lịch hẹn để đến khám trực tiếp cùng Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Việc thăm khám sớm sẽ giúp bạn thấu hiểu rõ ràng tình trạng sức khỏe cá nhân và lựa chọn được hướng đi đúng đắn nhất cho hành trình phục hồi.

Tài liệu tham khảo

1. Ye JY, Pan Y, Li M, Shen FQ, Ren FL, Wang HY, Li M, Wang Y. cGAS-STING pathway regulated by spatiotemporal heterogeneity of tumor microenvironment and precision therapy strategies in lung cancer. Frontiers in Immunology. 2026. PMID: 42143392.
2. Jiang Y, Yang Y, Wu L, Wang J, Wu Y, Wang X, Wang H, Bai J, Xia X, Wang Z, Zhang L, Bi N. Peripheral PD-1⁺CD8⁺ T-cell TCR Dynamics During Radiation Therapy Predict Survival in Unresectable Locally Advanced Non-Small Cell Lung Cancer. Journal of Clinical Oncology. 2026. PMID: 42142102.
3. Chen W, Zhao A, Liang Y, Cao X, Wu B, Zhou Y, Zhang W, Zhao M, Hou Q, Yao N, Li F, Duan J, Zhang S, Bi N, Cao J. Reshaping immunotherapy sequencing strategy: equivalent survival with induction plus consolidation vs. consolidation-only strategy in unresectable stage III NSCLC. Cancer Immunology, Immunotherapy. 2026. PMID: 42141789.
4. Sun W, Lin Y, Zhou Y, Zhao Z, Feng S, Lin N, Lin Z, Long H. Efficacy of Neoadjuvant Immunochemotherapy in Pulmonary Lymphoepithelioma Carcinoma Compared With Lung Squamous Cell Carcinoma and Adenocarcinoma: A Retrospective Cohort Study. Clinical Lung Cancer. 2026. PMID: 42141753.
5. Zhou X, Ao S, Guo Y, Jin J. Expression differences and clinical significance of PD-L1 in lung cancer patients with different histological types and differentiation degrees. Pathology & Oncology Research. 2026. PMID: 42141444.