Những điều cần biết về phương pháp xạ trị kết hợp hóa trị u phổi theo chuẩn Bộ Y tế Ung thư phổi luôn là mối đe dọa lớn đối với ...

Những điều cần biết về phương pháp xạ trị kết hợp hóa trị u phổi theo chuẩn Bộ Y tế

Ung thư phổi luôn là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng khi trực tiếp làm suy giảm trầm trọng chất lượng cuộc sống của người bệnh. Căn bệnh này gây ra những hệ lụy nặng nề về mặt sinh lý như khó thở kéo dài, đau tức ngực và ho ra máu, khiến thể trạng suy kiệt nhanh chóng. Về mặt tâm lý và xã hội, bệnh nhân thường rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm do áp lực điều trị và cảm giác trở thành gánh nặng cho gia đình, từ đó làm hạn chế khả năng giao tiếp cũng như cô lập bản thân với cộng đồng. Việc lựa chọn phác đồ điều trị tối ưu ngay từ đầu đóng vai trò quyết định giúp cải thiện tiên lượng sống và phục hồi chức năng cho người bệnh.

Nghiên cứu y khoa về hiệu quả của các phương pháp điều trị

Y học hiện đại đã thực hiện nhiều nghiên cứu quy mô lớn để đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị ung thư phổi. Các dữ liệu lâm sàng ghi nhận những kết quả cụ thể như sau:

• Nghiên cứu của Yuichi Ozawa và các cộng sự trên 1165 bệnh nhân mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến triển tại chỗ (PMID: 41957135) cho thấy sau khi thực hiện hóa xạ trị đồng thời, tỷ lệ sống sót không tiến triển bệnh sau 3 năm đạt 19.7%, sau 5 năm đạt 14.3% với thời gian sống sót không tiến triển bệnh trung vị là 9.7 tháng. Tỷ lệ sống sót toàn bộ sau 3 năm và 5 năm lần lượt đạt 56.7% và 42.9%, với thời gian sống trung vị là 25.7 tháng. Nghiên cứu cũng chỉ ra u ở thùy dưới làm tăng nguy cơ tái phát tại chỗ lên 60.2% so với 51.4% ở các vị trí khác.
• Nghiên cứu của Yana Qi và cộng sự trên 308 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III (PMID: 39998638) cho thấy nhóm áp dụng hóa trị kết hợp miễn dịch tân bổ trợ trước khi phẫu thuật có thời gian sống sót không tiến triển bệnh trung vị kéo dài vượt trội (chưa đạt đến điểm trung vị) so với nhóm chỉ áp dụng hóa xạ trị đồng thời kết hợp miễn dịch đơn thuần (25.9 tháng). Tỷ lệ sống sót sau 3 năm của nhóm có can thiệp phẫu thuật đạt đến 87.5%, cao hơn mức 75.0% của nhóm không phẫu thuật.
• Nghiên cứu đa trung tâm của Paloma Sosa-Fajardo trên 1505 bệnh nhân tại Tây Ban Nha (PMID: 41375008) ghi nhận 57.9% bệnh nhân được áp dụng hóa xạ trị đồng thời và 25.91% bệnh nhân được duy trì bằng durvalumab. Thời gian sống sót toàn bộ trung vị ở nhóm có điều trị miễn dịch duy trì đạt tới 40 tháng, cao hơn hẳn so với mức 19.4 tháng ở nhóm không dùng miễn dịch. Thời gian sống sót không tiến triển bệnh trung vị cũng tăng từ 8.4 tháng lên 20.8 tháng nhờ liệu pháp này.

So sánh phương pháp điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Việc cân nhắc giữa điều trị không phẫu thuật (hóa trị kết hợp xạ trị) và điều trị phẫu thuật (ngoại khoa) cần dựa trên đặc điểm lâm sàng của từng bệnh nhân.

Phương pháp điều trị không phẫu thuật

• Ưu điểm: phạm vi áp dụng rộng rãi, phù hợp cho cả những bệnh nhân có khối u giai đoạn tiến triển, u xâm lấn diện rộng hoặc thể trạng yếu không thể chịu đựng được cuộc mổ lớn. Phương pháp này giúp bảo tồn nguyên vẹn cấu trúc giải phẫu của nhu mô phổi xung quanh.
• Nhược điểm: tỷ lệ kiểm soát khối u tại chỗ thường thấp hơn so với việc cắt bỏ trực tiếp, nguy cơ tái phát cao và người bệnh phải đối mặt với các tác dụng phụ toàn thân kéo dài do hóa chất độc hại lẫn tia xạ gây ra.

Phương pháp điều trị phẫu thuật

• Ưu điểm: có khả năng loại bỏ hoàn toàn khối u tận gốc, giải quyết triệt để nguồn gốc tế bào ác tính tại chỗ và mang lại cơ hội sống sót dài hạn cao nhất cho người bệnh.
• Nhược điểm: đây là một cuộc đại phẫu xâm lấn nên đòi hỏi bệnh nhân phải có chức năng hô hấp và tim mạch tốt, đi kèm với các rủi ro trong và sau mổ.

Khi nào nên phẫu thuật u phổi

Bệnh nhân được xem xét chỉ định can thiệp ngoại khoa khi đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về mặt bệnh lý và thể trạng:

• Khối u phổi được xác định ở giai đoạn khu trú, chưa có tình trạng di căn xa đến các cơ quan ngoại vi.
• Khối u có kích thước và vị trí phù hợp, không xâm lấn vào các mạch máu lớn hay cấu trúc quan trọng ở trung thất, đảm bảo kỹ thuật cắt bỏ an toàn.
• Các tổn thương ở giai đoạn tiến triển tại chỗ nhưng đã có đáp ứng tốt, thu nhỏ kích thước rõ rệt sau khi thực hiện các phác đồ hóa trị hoặc miễn dịch tân bổ trợ.
• Thể trạng của người bệnh đạt tiêu chuẩn cho phép với các chỉ số chức năng hô hấp (thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu tiên) và chức năng tim mạch nằm trong giới hạn an toàn.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Quá trình chuẩn bị trước mổ đóng vai trò thiết yếu giúp cuộc phẫu thuật diễn ra thuận lợi và hạn chế tối đa các sự cố y khoa:

• Bệnh nhân được thực hiện đầy đủ các xét nghiệm chuyên sâu bao gồm chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ, ghi hình cắt lớp phát xạ positron (PET-CT) để đánh giá chính xác bản chất khối u và chức năng hô hấp bằng phế dung kế.
• Bác sĩ chuyên khoa tiến hành giải thích chi tiết về quy trình can thiệp, các tai biến có thể xảy ra, phương pháp vô cảm và hướng dẫn tập thở bằng dụng cụ chuyên dụng trước mổ.
• Người bệnh cần nhịn ăn uống hoàn toàn trước thời điểm phẫu thuật ít nhất từ 6 đến 8 tiếng theo đúng quy định an toàn vô cảm.
• Bệnh nhân phải thông báo đầy đủ cho ê-kíp điều trị về các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu, và bắt buộc phải ngưng hút thuốc lá hoàn toàn trước mổ tối thiểu 4 tuần.

Thời gian nằm viện và phục hồi sau mổ

Thời gian nằm viện sau một cuộc phẫu thuật u phổi thường kéo dài ít nhất từ 3 đến 5 đêm, tùy thuộc vào phương pháp mổ nội soi ít xâm lấn hay mổ mở ngực:

• Trong 24 tiếng đầu tiên sau mổ, bệnh nhân được theo dõi sát sao tại phòng hồi sức tích cực về các chỉ số sinh tồn, mức độ chảy máu và lượng dịch dẫn lưu màng phổi.
• Người bệnh được khuyến khích vận động nhẹ nhàng tại giường và tập ho, tập thở sớm ngay từ ngày thứ hai nhằm phòng ngừa tình trạng xẹp phổi.
• Ống dẫn lưu màng phổi sẽ được xem xét rút bỏ khi phổi giãn nở tốt hoàn toàn và lượng dịch ra mỗi ngày giảm xuống dưới mức quy định an toàn.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

Phẫu thuật lồng ngực là kỹ thuật phức tạp nên có thể đi kèm với một số tai biến từ nhẹ đến nặng:

• Rò khí kéo dài: rò rỉ không khí từ nhu mô phổi qua diện cắt vào khoang màng phổi. Nguyên tắc xử trí cơ bản là tiếp tục lưu ống dẫn lưu màng phổi kết hợp hút áp lực âm liên tục hoặc sử dụng các chất bôi dính màng phổi khi có chỉ định.
• Nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm phổi sau mổ: xuất hiện tình trạng sốt cao, vết mổ sưng tấy hoặc tăng tiết đờm rãi. Nguyên tắc xử trí cơ bản là dùng kháng sinh phổ rộng theo kháng sinh đồ, kết hợp vệ sinh vết thương tại chỗ và tăng cường long đờm, vỗ rung tập lý liệu pháp hô hấp.
• Chảy máu sau mổ: máu chảy ồ ạt qua đường ống dẫn lưu hoặc gây tràn máu khoang màng phổi. Nguyên tắc xử trí cơ bản là truyền máu, sử dụng thuốc cầm máu khẩn cấp và tiến hành mổ lại ngay lập tức để tìm vị trí mạch máu tổn thương nhằm khâu cột cầm máu.
• Suy hô hấp cấp: người bệnh bị thiếu oxy nghiêm trọng do xẹp phổi hoặc phù phổi. Nguyên tắc xử trí cơ bản là cho thở oxy dòng cao, hút sạch đờm dãi bít tắc qua nội soi phế quản hoặc đặt ống nội khí quản hỗ trợ thở máy nếu diễn tiến nặng.

Kết luận

Việc lựa chọn phương pháp điều trị u phổi cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa các liệu pháp hóa xạ trị và can thiệp ngoại khoa để mang lại hiệu quả tối ưu. Phẫu thuật cắt bỏ khối u vẫn là giải pháp triệt căn hàng đầu giúp kéo dài thời gian sống cho những bệnh nhân ở giai đoạn phù hợp. Để đảm bảo tính an toàn và xây dựng được phác đồ cá thể hóa chính xác nhất, người bệnh cần đến trực tiếp các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám lâm sàng và nhận tư vấn chuyên môn từ bác sĩ.

Để được tư vấn và lập phác đồ điều trị u phổi toàn diện, an toàn bằng các kỹ thuật hiện đại, quý bệnh nhân có thể đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu. Việc thăm khám sớm cùng chuyên gia sẽ giúp xác định chính xác giai đoạn bệnh và thời điểm can thiệp phù hợp. Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp ngay hôm nay.

Tài liệu tham khảo

1. Ozawa Y, Yamamoto K, Sugawara S, Niho S, Okamoto H, Hotta K, Okamoto I, Ikeda N, Yamamoto N. Impact of tumor location on the efficacy of concurrent chemoradiotherapy for locally advanced non-small cell lung cancer. Jpn J Clin Oncol. 2024. PMID: 41957135.
2. Qi Y, Zhai X, Xu Q, Jin Y, Guo Y, Zhao M, Zhu H, Guo H. Comparison of neoadjuvant chemoimmunotherapy with planned surgery and concurrent chemoradiation followed by immunotherapy for potentially resectable stage III non-small-cell lung cancer: a retrospective study. BMC Cancer. 2024. PMID: 39998638.
3. Sosa-Fajardo P, Martín-Martín M, Luna-Tirado J, López-Guerra JL, Gomis-Sellés E, López-Mata M, Valtueña-Peydró G, Santos-Rodríguez M, Álvarez-González AM, Potdevin-Stein G, Martín-Barrientos P, Kannemann A, Farré-Bernadó N, González-Portillo E, Manso-Lema A, Rodríguez-Roldán M, González-Ruiz MA, Wals-Zurita A, Linares-Mesa NA, Garduño-Sánchez S, Barrionuevo-Castillo P, Moreno-Fuentes B, Martos-Alcalde M, Simón-Silva P, Peña-Perea MT, Blanco-Villar ML, Vera-Barragán V, Ocanto-Martínez A, Mateos-Domínguez M, Vallejo-Ocaña C, Hernanz-Lucas R, Castro-Gómez JE, Peña-Huertas M, Duque-Santana V, Zapatero-Ortuño J, García-Torres C, Valencia-Nieto P, Diezhandino-García P, Eito-Valdovinos C, Olarte-García A, Guerrero-Gómez LL, Sánchez-García S, Bobo-Jaureguizar A, Sotoca-Ruiz A, Vázquez-Barreiro B, Cameselle-Gallego G, Flamarique-Andueza S, Rico-Oses M, Guijarro-Verdu M, Montijano-Linde M, Guzmán-Gómez L, Bezares-Alarcón AB, Cigarral-García C, Moreno-Ceano P, Serrano-Andreu J, Murcia-Mejía M, Pagola-Divassón M, Casas-Duran F, Almendros-Blanco P, Pedraza-Fernández S, González-Ferreira JA, Alcántara P, Couñago F. Stage III NSCLC Treatment Patterns in Spain: A Population-Based Study of the GOECP-SEOR. Clin Transl Oncol. 2024. PMID: 41375008.