Phương pháp tối ưu cho điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch theo chuẩn Bộ Y tế Tác động của u phổi đến chất lượng sống của n...

Phương pháp tối ưu cho điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch theo chuẩn Bộ Y tế

Tác động của u phổi đến chất lượng sống của người bệnh

U phổi không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng hô hấp mà còn làm suy giảm sâu sắc chất lượng sống của người bệnh. Về mặt sinh lý, các khối u ác tính ở phổi gây ra tình trạng khó thở mãn tính, ho dai dẳng, đau tức ngực và kiệt quệ thể chất do tế bào ung thư tiêu thụ năng lượng của cơ thể. Về mặt tâm lý, việc đối mặt với căn bệnh nguy hiểm này khiến người bệnh dễ rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, hoảng sợ và luôn lo sợ về sự tiến triển của bệnh. Những gánh nặng này kéo theo sự cô lập về mặt xã hội khi bệnh nhân không còn đủ sức khỏe để tham gia vào các hoạt động thường ngày, giảm khả năng lao động và trở thành áp lực chăm sóc cho gia đình. Do đó, việc tìm kiếm một phương pháp điều trị tối ưu giúp kiểm soát khối u và kéo dài sự sống là mục tiêu sống còn.

Nghiên cứu y khoa về hiệu quả của liệu pháp miễn dịch và phẫu thuật

Liệu pháp miễn dịch bằng các chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch đã mở ra một kỷ nguyên mới trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ. Tuy nhiên, việc phối hợp các phương pháp điều trị sao cho đạt hiệu quả cao nhất vẫn là bài toán cần được giải quyết bằng các bằng chứng khoa học cụ thể.

Một phân tích gộp và tổng quan hệ thống của Bertoglio và các cộng sự thực hiện trên 27 thử nghiệm lâm sàng với tổng số 2691 bệnh nhân ung thư phổi (PMID: 42000405) đã đánh giá toàn diện kết quả phẫu thuật sau khi điều trị miễn dịch. Kết quả cho thấy tỷ lệ tai biến trong mổ rất thấp, chỉ ở mức 3%, tỷ lệ biến chứng sau mổ là 27%, và tỷ lệ tử vong sau mổ chỉ chiếm 1%. Đáng chú ý, phẫu thuật cắt phổi chỉ phải thực hiện trong 10% các trường hợp, và phẫu thuật ít xâm lấn được áp dụng thành công ở 47% bệnh nhân, với tỷ lệ chuyển sang mổ mở là 20% và tỷ lệ trì hoãn phẫu thuật là 9%. Nghiên cứu này khẳng định phẫu thuật sau liệu pháp miễn dịch là hoàn toàn khả thi và an toàn ở những bệnh nhân được lựa chọn phù hợp.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tổng quan của Hong Kwan Kim (PMID: 42102248) dựa trên các thử nghiệm lâm sàng pha III lớn như CheckMate 816, KEYNOTE-671, AEGEAN và CheckMate 77T đã chỉ ra rằng, việc áp dụng liệu pháp hóa trị kết hợp miễn dịch tân bổ trợ giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ đáp ứng bệnh học hoàn toàn và thời gian sống thêm không bệnh so với chỉ dùng hóa trị đơn thuần, mà không làm gia tăng tỷ lệ tai biến hay tử vong quanh phẫu thuật.

So sánh ưu nhược điểm giữa điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn bệnh và thể trạng của bệnh nhân, trong đó điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật có những đặc điểm riêng biệt:

Điều trị không phẫu thuật (bao gồm hóa trị, xạ trị và liệu pháp miễn dịch đơn thuần):

• Ưu điểm: đây là phương pháp ít xâm lấn, tránh được các rủi ro liên quan đến gây mê và giao kéo phẫu thuật, phù hợp cho những bệnh nhân có thể trạng yếu hoặc bệnh đã ở giai đoạn tiến triển, di căn xa.
• Nhược điểm: không thể loại bỏ hoàn toàn gốc rễ khối u ra khỏi cơ thể. Người bệnh phải đối mặt với nguy cơ tái phát hoặc tiến triển muộn của bệnh (PMID: 42127534). Ngoài ra, việc dùng thuốc kéo dài có thể gây ra các tác dụng phụ liên quan đến miễn dịch như viêm phổi, viêm gan hay độc tính tim mạch (PMID: 41820542, PMID: 40673965).

Điều trị phẫu thuật (đặc biệt là sau khi điều trị miễn dịch tân bổ trợ):

• Ưu điểm: giúp loại bỏ trực tiếp khối u và nạo vét hạch triệt để, mang lại cơ hội khỏi bệnh về mặt bệnh học rất cao cho bệnh nhân ở giai đoạn khu trú (PMID: 42102248).
• Nhược điểm: là phương pháp có xâm lấn, đòi hỏi người bệnh phải có chức năng hô hấp và tim mạch đủ tốt để chịu đựng cuộc mổ. Quá trình phẫu thuật có thể gặp khó khăn hơn do tình trạng xơ hóa hạch hoặc dính các cấu trúc vùng rốn phổi sau khi dùng thuốc miễn dịch (PMID: 42102248).

Quy trình can thiệp phẫu thuật u phổi cho người bệnh

Khi nào nên phẫu thuật

Phẫu thuật được chỉ định cụ thể cho các trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn khu trú hoặc giai đoạn tiến triển tại chỗ, tại vùng (giai đoạn II đến IIIB) đã qua đánh giá của hội đồng đa chuyên khoa là có khả năng cắt bỏ được hoàn toàn khối u (R0) (PMID: 36630100). Đặc biệt, xu hướng hiện nay là ưu tiên phẫu thuật sau khi bệnh nhân đã hoàn thành các chu kỳ hóa miễn dịch tân bổ trợ để thu nhỏ khối u và làm sạch hạch vùng (PMID: 42102248).

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Trước khi bước vào phòng mổ, bệnh nhân sẽ được thực hiện các tư vấn và chuẩn bị kỹ lưỡng bao gồm:

• Đánh giá toàn diện chức năng hô hấp bằng hô hấp ký và đo khả năng khuếch tán khí để đảm bảo phần phổi còn lại sau mổ đủ duy trì sự sống.
• Thực hiện các chẩn đoán hình ảnh tiên tiến như chụp cắt lớp vi tính (CT) ngực bụng và chụp cộng hưởng từ (MRI) não để loại trừ các tổn thương di căn ẩn (PMID: 42127534).
• Hướng dẫn bệnh nhân thực hiện các bài tập tập huấn trước mổ (prehabilitation) nhằm cải thiện dung tích phổi, tối ưu hóa thể trạng và giảm thiểu biến chứng hô hấp sau mổ.
• Tư vấn tâm lý để giải tỏa căng thẳng và giải thích rõ ràng về quy trình phẫu thuật cũng như các tình huống giả định có thể xảy ra.

Thời gian nằm viện

Đối với các phẫu thuật cắt thùy phổi hoặc phân thùy phổi, thời gian nằm viện thường kéo dài ít nhất 1 đêm tại phòng hồi sức tích cực để theo dõi sát các chỉ số sinh tồn và dẫn lưu màng phổi. Thông thường, nếu bệnh nhân được phẫu thuật ít xâm lấn và không có tai biến, thời gian nằm viện trung bình sẽ dao động từ 3 đến 5 ngày trước khi ổn định để xuất viện.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

Dù quy trình phẫu thuật ngày càng hoàn thiện, người bệnh vẫn có thể gặp phải một số biến chứng từ nhẹ đến nặng:

• Rò khí kéo dài: xử trí bằng cách theo dõi ống dẫn lưu màng phổi, hút áp lực âm phù hợp hoặc sử dụng các chất gây dính màng phổi nếu tình trạng rò khí không tự hết.
• Xẹp phổi hoặc viêm phổi sau mổ: xử trí bằng cách khuyến khích bệnh nhân vận động sớm, thực hiện vật lý trị liệu hô hấp, vỗ rung, ho khạc đờm và sử dụng kháng sinh theo kháng sinh đồ nếu có nhiễm trùng.
• Chảy máu trong lồng ngực: xử trí bằng cách theo dõi sát lượng máu qua ống dẫn lưu; nếu chảy máu ồ ạt, cần phải tiến hành phẫu thuật lại ngay lập tức để cầm máu.
• Biến chứng tim mạch (loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim): xử trí bằng cách dùng thuốc kiểm soát tần số tim, hỗ trợ tuần hoàn và theo dõi liên tục trên monitor.
• Biến chứng miễn dịch muộn do thuốc (viêm phổi kẽ, viêm cơ tim do miễn dịch): xử trí bằng cách hội chẩn chuyên khoa, dừng thuốc miễn dịch và sử dụng corticosteroid liều cao kịp thời (PMID: 40673965).

Kết luận

Việc điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch kết hợp phẫu thuật theo chuẩn Bộ Y tế đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chuyên khoa nhằm mang lại hiệu quả tối ưu và an toàn nhất cho người bệnh. Việc hiểu rõ ưu nhược điểm của từng phương pháp, chuẩn bị tốt trước mổ và kiểm soát chặt chẽ các biến chứng sẽ giúp nâng cao tỷ lệ điều trị thành công. Bệnh nhân không nên tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng mà cần đến khám trực tiếp tại các cơ sở y tế uy tín để được xây dựng phác đồ cá thể hóa phù hợp với tình trạng bệnh của mình.

Nếu có các triệu chứng nghi ngờ hoặc cần tư vấn sâu hơn về phác đồ điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch và phẫu thuật, người bệnh nên đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu. Việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định chính xác giai đoạn bệnh và xây dựng phương án can thiệp kịp thời. Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp của bản thân và gia đình ngay hôm nay.

Tài liệu tham khảo

1. Bertoglio P, Gallina FT, Balzani E, et al. Surgical outcomes after neoadjuvant chemoimmunotherapy for resectable NSCLC: a systematic review and meta-analysis. PubMed. 2025. PMID: 42000405.
2. Kim HK. Neoadjuvant Chemoimmunotherapy Followed by Surgery for Non-Small Cell Lung Cancer: Current Evidence and Unmet Needs. PubMed. 2025. PMID: 42102248.
3. Ko JJ, Blais N, Brade A, et al. Consensus recommendations on surveillance and survivorship for patients with unresectable/stage IV non-small cell lung cancer after completing Immunotherapy: a Delphi study by Canadian experts. PubMed. 2025. PMID: 42127534.
4. Ruan Y, Ruan M, Fang Z, et al. Assessment of pneumonitis in patients with lung cancer undergoing radioimmunotherapy and immune checkpoint inhibitor rechallenge. PubMed. 2025. PMID: 41820542.
5. Becker RC. Immune checkpoint inhibitors and cardiovascular toxicity: immunology, pathophysiology, diagnosis, and management. PubMed. 2024. PMID: 40673965.
6. Etienne H, Kalt F, Park S, Opitz I. The oncologic efficacy of extended resections for lung cancer. PubMed. 2023. PMID: 36630100.