Phương pháp tối ưu cho quản lý cơn đau trong chăm sóc giảm nhẹ u phổi theo chuẩn Bộ Y tế Cơn đau do khối u phổi gây ra không chỉ...

Phương pháp tối ưu cho quản lý cơn đau trong chăm sóc giảm nhẹ u phổi theo chuẩn Bộ Y tế

Cơn đau do khối u phổi gây ra không chỉ là một triệu chứng cơ năng thuần túy mà còn là gánh nặng bào mòn sức khỏe của người bệnh. Khi bước vào giai đoạn tiến triển, những thương tổn tại phổi và tình trạng di căn xương sẽ kích hoạt chuỗi đau đớn dữ dội, làm đảo lộn hoàn toàn cuộc sống sinh hoạt hằng ngày. Tình trạng này kéo theo các hệ lụy nặng nề về mặt tâm lý như trầm cảm, lo âu, cô lập xã hội, đồng thời làm suy giảm nghiêm trọng chức năng hô hấp và vận động của cơ thể. Quản lý đau hiệu quả trong chăm sóc giảm nhẹ chính là chìa khóa để bảo tồn chất lượng sống và giúp người bệnh duy trì thể trạng tốt nhất.

Nghiên cứu y khoa về hiệu quả kiểm soát cơn đau u phổi

Các dữ liệu lâm sàng quy mô lớn trên thế giới cho thấy việc chủ động kiểm soát đau mang lại lợi ích thực tế cho người bệnh:

• Nghiên cứu của Chen và các cộng sự trên 280 bệnh nhân ung thư biểu mô phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) tại Trung Quốc (PMID: 37781179) chứng minh rằng: nhóm được áp dụng mô hình chăm sóc giảm nhẹ sớm kết hợp liên chuyên khoa đạt hiệu quả quản lý đau vượt trội hơn hẳn so với nhóm chăm sóc chuẩn (p = 0.003). Đáng chú ý, thời gian sống sót toàn bộ (OS) của nhóm chăm sóc sớm kéo dài từ 20.4 tháng lên đến 24.6 tháng (p = 0.042).
• Khảo sát của Prisutkul và các đồng nghiệp tại Thái Lan trên nhóm bệnh nhân ung thư di căn (PMID: 36151980) chỉ ra rằng: việc triển khai chương trình quản lý đau chuyên sâu giúp giảm điểm số cường độ đau trên thang đo NRS từ 5.1 xuống còn 4.0 ở lần khám thứ nhất và từ 4.7 xuống còn 3.3 ở lần khám thứ hai. Đồng thời, điểm chất lượng cuộc sống (FACT-G) tăng rõ rệt từ 55.4 lên 71.8 điểm (p = 0.002).
• Nghiên cứu của Yuan và các cộng sự (PMID: 39259100) theo dõi 60 bệnh nhân u phổi giai đoạn tiến triển ghi nhận: sự kết hợp giữa điều dưỡng quản lý đau và chăm sóc cuối đời làm giảm đáng kể điểm số đau NRS, cải thiện các thang đo lo âu (SAS), trầm cảm (SDS) và mệt mỏi do ung thư (CFS) một cách có ý nghĩa thống kê (p < 0.05).

So sánh giữa điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Trong quản lý đau do u phổi, việc lựa chọn phẫu thuật giải chèn ép, di căn hoặc can thiệp ít xâm lấn cần được cân nhắc kỹ lưỡng với các biện pháp dùng thuốc.

Điều trị không phẫu thuật (Dùng thuốc)

• Ưu điểm: dễ triển khai, áp dụng được cho hầu hết các giai đoạn bệnh thông qua việc sử dụng các loại thuốc giảm đau theo thang bậc của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Thuốc giúp kiểm soát tương đối tốt các cơn đau nền nếu được cá thể hóa liều lượng một cách chính xác.
• Nhược điểm: không giải quyết được gốc rễ nguyên nhân chèn ép cơ học của khối u. Việc dùng opioid liều cao kéo dài thường dẫn đến nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng như táo bón nặng, buồn nôn, nôn, suy hô hấp hoặc tình trạng dung nạp thuốc. Ghi nhận từ nghiên cứu của Fan và các cộng sự (PMID: 35463627) cho thấy 53.6% bệnh nhân đau ung thư tiến triển phải hứng chịu các cơn đau bùng phát dữ dội mặc dù đau nền đã được kiểm soát bằng thuốc.

Điều trị phẫu thuật và can thiệp ít xâm lấn

• Ưu điểm: giải quyết trực tiếp và nhanh chóng nguyên nhân gây đau cơ học do khối u xâm lấn thành ngực, cột sống hoặc chèn ép các cấu trúc thần kinh lân cận. Phương pháp này mang lại hiệu quả giảm đau mạnh mẽ, bền vững, giúp người bệnh giảm đáng kể liều lượng thuốc opioid phải sử dụng hằng ngày, từ đó né tránh được các tác dụng phụ của thuốc.
• Nhược điểm: người bệnh phải trải qua một cuộc can thiệp có tính chất xâm lấn, đòi hỏi thể trạng phải đáp ứng được điều kiện y khoa tối thiểu và có nguy cơ đối mặt với các rủi ro trong và sau mổ.

Giải pháp can thiệp và điều trị phẫu thuật giảm nhẹ

Khi khối u hoặc các ổ di căn xâm lấn gây đau đớn dữ dội mà các loại thuốc uống hay tiêm truyền không còn mang lại hiệu quả, can thiệp phẫu thuật hoặc thủ thuật ít xâm lấn sẽ được chỉ định như một cứu cánh quan trọng. Bên cạnh các phẫu thuật giải chèn ép thần kinh hay cố định xương, kỹ thuật đốt tĩnh mạch bằng sóng vô tuyến và các can thiệp hủy thần kinh mang lại những bước tiến lớn.

Nghiên cứu của Zhou và các cộng sự (PMID: 33302633) trên các bệnh nhân u phổi di căn thành ngực, xương sườn, cột sống bị đau kháng trị với hóa - xạ trị cho thấy: phương pháp đốt bằng sóng vô tuyến (RFA) dưới hướng dẫn của CT giúp đạt tỷ lệ giảm đau hoàn toàn là 30% và giảm đau một phần là 37.5%. Đặc biệt, có đến 92.5% bệnh nhân giảm được liều lượng sử dụng thuốc phiện sau khi can thiệp.

Khi nào nên phẫu thuật

• Khối u phổi tiến triển xâm lấn trực tiếp vào màng phổi, thành ngực hoặc đám rối thần kinh gây đau đớn khu trú liên tục và dữ dội.
• Khối u di căn vào các cấu trúc xương (như xương sườn, cột sống) gây mất vững cấu trúc hoặc chèn ép tủy sống cấp tính, có nguy cơ gây liệt.
• Cơn đau kháng trị, không đáp ứng với các phẫu thức nội khoa tối đa hoặc người bệnh gặp tác dụng phụ quá nặng nề với thuốc giảm đau.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

• Người bệnh và thân nhân sẽ được bác sĩ giải thích chi tiết về mục tiêu của cuộc mổ là nhằm mục đích giảm nhẹ triệu chứng và nâng cao chất lượng sống, không phải là phẫu thuật triệt căn loại bỏ hoàn toàn bệnh lý ung thư.
• Đánh giá toàn diện chức năng hô hấp, chức năng tim mạch và đông máu để đảm bảo an toàn cho quá trình gây mê hồi sức.
• Tư vấn về các phương án giảm đau phối hợp sau mổ để người bệnh chuẩn bị tâm lý tốt nhất.

Thời gian nằm viện

• Thời gian nằm viện thông thường sau các can thiệp giảm nhẹ ít xâm lấn hoặc phẫu thuật chèn ép tối thiểu kéo dài ít nhất 1 đêm để theo dõi sát các chỉ số sinh hiệu, chức năng hô hấp và các biến động của cơn đau sau mổ trước khi xuất viện.

Các biến chứng có thể gặp phải

• Suy hô hấp hoặc xẹp phổi: xử trí bằng cách hỗ trợ thở oxy, hướng dẫn tập vật lý trị liệu hô hấp, khuyến khích người bệnh ho khạc tích cực.
• Chảy máu hoặc tụ máu vết mổ: xử trí bằng cách băng ép tại chỗ, theo dõi lượng máu chảy qua ống dẫn lưu và tiến hành phẫu thuật cầm máu lại nếu có chỉ định.
• Nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm phổi sau mổ: xử trí bằng cách sử dụng kháng sinh đường tĩnh mạch theo phác đồ, chăm sóc và làm sạch vết mổ hằng ngày.
• Rò khí kéo dài (đối với can thiệp chạm vào nhu mô phổi): xử trí bằng cách theo dõi ống dẫn lưu ngực, hút áp lực âm phù hợp hoặc can thiệp bít rò nếu cần thiết.

Kết luận

Quản lý cơn đau trong chăm sóc giảm nhẹ u phổi đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các phác đồ nội khoa chuẩn mực và các biện pháp can thiệp phẫu thuật đúng thời điểm. Việc chủ động nhận diện tổn thương và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp người bệnh vượt qua những đau đớn thể xác, kéo dài thời gian sống và cải thiện tối đa chất lượng cuộc sống. Người bệnh cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được các bác sĩ thăm khám trực tiếp, đánh giá toàn diện tổn thương nhằm đưa ra chiến lược can thiệp an toàn và tối ưu nhất.

Để kiểm soát hiệu quả các cơn đau do u phổi và nhận được phác đồ chăm sóc giảm nhẹ chuyên sâu, người bệnh và gia đình nên đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu. Việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân gây đau và đưa ra giải pháp can thiệp phẫu thuật hoặc thủ thuật ít xâm lấn kịp thời. Hãy chủ động bảo vệ chất lượng cuộc sống của người bệnh bằng các liệu pháp y khoa chuẩn mực và an toàn.

Tài liệu tham khảo

• Xiong L, Yang X, Yuan H, Qin L, Lin B, Chen F, Wen Y. Perioperative EGFR-Targeted Therapy in Resectable EGFR-Mutated NSCLC: A Narrative Review from Drug Design to Pain-Informed MRD-Guided Care. Drug Des Devel Ther. 2024. PMID: 41822907.
• Chen M, Yu H, Yang L, Yang H, Cao H, Lei L, Ma L, Liu S, Tian L, Wang S. Combined early palliative care for non-small-cell lung cancer patients: a randomized controlled trial in Chongqing, China. Front Oncol. 2023. PMID: 37781179.
• Prisutkul A, Dechaphunkul A, Arundorn T, Songserm M, Ruangdam A, Sathitruangsak Ch. The effectiveness of a pain management programme on pain control and quality of life in patients with metastatic cancer. Bull Cancer. 2022. PMID: 36151980.
• Yuan T, Zhou Y, Wang T, Li Y, Wang Y. Impact research of pain nursing combined with hospice care on quality of life for patients with advanced lung cancer. Medicine (Baltimore). 2024. PMID: 39259100.
• Fan R, Li X, Yang S, Bu X, Chen Y, Wang Y, Qiu C. Retrospective Observational Study on the Characteristics of Pain and Associated Factors of Breakthrough Pain in Advanced Patients. J Pain Res. 2022. PMID: 35463627.
• Zhou X, Li H, Qiao Q, Pan H, Fang Y. CT-guided percutaneous minimally invasive radiofrequency ablation for the relief of cancer related pain from metastatic non-small cell lung cancer patients: a retrospective study. J Cancer Res Clin Oncol. 2020. PMID: 33302633.