Tổng quan y khoa về điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hiệu quả nhất hiện nay U phổi, đặc biệt là ung thư phổi, là một tro...

Tổng quan y khoa về điều trị u phổi bằng liệu pháp miễn dịch hiệu quả nhất hiện nay

U phổi, đặc biệt là ung thư phổi, là một trong những bệnh lý ác tính có tỷ lệ mắc và tử vong hàng đầu trên thế giới. Bệnh lý này không chỉ gây suy giảm nghiêm trọng chức năng hô hấp mà còn bào mòn sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của người bệnh. Về mặt sinh lý, các khối u phát triển chèn ép đường thở gây ra các triệu chứng khó thở kéo dài, ho ra máu và đau ngực dữ dội. Về mặt tâm lý, việc đối diện với một căn bệnh nguy hiểm thường khiến bệnh nhân rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm và suy sụp tinh thần. Thêm vào đó, gánh nặng tài chính và sự thay đổi vai trò trong gia đình, xã hội càng làm giảm sút sâu sắc chất lượng cuộc sống của họ.

Trong những năm gần đây, sự ra đời của các liệu pháp điều trị tiên tiến đã mở ra nhiều cơ hội mới cho bệnh nhân u phổi. Bên cạnh các phương pháp truyền thống như hóa trị và xạ trị, liệu pháp miễn dịch và can thiệp phẫu thuật đang đóng vai trò then chốt trong việc kéo dài thời gian sống và nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh.

Nghiên cứu y khoa về hiệu quả của liệu pháp miễn dịch

Liệu pháp miễn dịch, đặc biệt là các chất ức chế chốt kiểm soát miễn dịch (ICIs), hoạt động bằng cách kích hoạt hệ thống miễn dịch của chính cơ thể để nhận diện và tiêu diệt các tế bào ung thư phổi. Hiệu quả của phương pháp này đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn trên thế giới.

Trong điều trị ung thư phổi tế bào nhỏ (SCLC) giai đoạn lan rộng, nghiên cứu tổng quan của Andrés Barba và các đồng nghiệp công bố năm 2025 (PMID: 42145018) cho thấy hóa trị kết hợp với liệu pháp miễn dịch bằng atezolizumab hoặc durvalumab đã trở thành tiêu chuẩn vàng điều trị bước một, giúp cải thiện đáng kể thời gian sống thêm toàn bộ (OS) và thời gian sống thêm không tiến triển bệnh (PFS) cho bệnh nhân.

Đối với ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) giai đoạn III không thể phẫu thuật, nghiên cứu của Wenlu Chen và cộng sự thực hiện trên 265 bệnh nhân (PMID: 42141789) đã đánh giá việc kết hợp hóa xạ trị đồng thời với thuốc ức chế chốt kiểm soát miễn dịch. Kết quả sau khi thiết lập cặp tương đồng (PSM) chỉ ra rằng chiến lược điều trị tấn công kết hợp củng cố mang lại tỷ lệ sống thêm không tiến triển bệnh sau 2 năm đạt 62,2% và tỷ lệ sống thêm toàn bộ sau 2 năm đạt 87,9%.

Ngoài ra, một nghiên cứu hồi cứu đa trung tâm của tác giả Francesco Petrella và các cộng sự (PMID: 42065071) nhấn mạnh rằng việc áp dụng liệu pháp miễn dịch tân bổ trợ (điều trị trước phẫu thuật) phối hợp với hóa trị dựa trên platinum giúp tăng tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn về mặt bệnh học (pCR) và kéo dài thời gian sống thêm không bệnh (DFS) so với việc chỉ sử dụng hóa trị đơn thuần ở những bệnh nhân có khối u có thể cắt bỏ.

So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Việc lựa chọn giữa điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn bệnh, loại mô bệnh học và thể trạng cụ thể của từng bệnh nhân.

Điều trị không phẫu thuật (bao gồm hóa trị, xạ trị và liệu pháp miễn dịch) thường được ưu tiên áp dụng cho các trường hợp u phổi giai đoạn muộn hoặc khi người bệnh có nhiều bệnh lý nền phức tạp không thể chịu đựng được cuộc mổ. Ưu điểm của phương pháp này là ít xâm lấn, có thể tác động toàn thân để kiểm soát các tổn thương di căn xa và giúp người bệnh tránh được các nguy cơ từ một cuộc đại phẫu. Tuy nhiên, nhược điểm lớn là khó có thể loại bỏ hoàn toàn gốc rễ khối u, tỷ lệ tái phát hoặc kháng thuốc sau một thời gian điều trị vẫn còn cao.

Ngược lại, điều trị phẫu thuật là phương pháp mang tính triệt căn cao nhất đối với u phổi giai đoạn khu trú. Bằng cách cắt bỏ thùy phổi chứa khối u và nạo vét hạch vùng, phẫu thuật mang lại cơ hội chữa khỏi bệnh hoàn toàn cho bệnh nhân. Nhược điểm của phương pháp này là tính chất xâm lấn, đòi hỏi người bệnh phải có chức năng hô hấp và tim mạch ổn định để trải qua cuộc mê cũng như giai đoạn hồi sức sau mổ.

Ngày nay, xu hướng phối hợp đa mô thức đang mang lại kết quả tối ưu nhất. Điển hình là việc sử dụng liệu pháp miễn dịch kết hợp hóa trị trước phẫu thuật nhằm thu nhỏ kích thước khối u, biến một khối u từ không thể cắt bỏ thành có thể cắt bỏ một cách an toàn.

Khi nào nên phẫu thuật u phổi

Phẫu thuật cắt bỏ khối u được chỉ định cụ thể cho các trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ ở giai đoạn sớm (giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn IIIA) khi khối u còn khu trú và chưa di căn xa. Ngoài ra, phẫu thuật cũng được xem xét đối với các trường hợp u lành tính kích thước lớn gây chèn ép mạch máu, thực quản, đường thở hoặc các trường hợp u phổi chưa rõ bản chất cần cắt bỏ để làm sinh thiết giải phẫu bệnh.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Trước khi bước vào phòng mổ, người bệnh sẽ được thực hiện các bước chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho ca phẫu thuật:

• Đánh giá toàn diện chức năng hô hấp thông qua đo hô hấp ký và khả năng khuếch tán khí nhằm dự đoán thể tích phổi còn lại sau mổ.
• Khảo sát hệ tim mạch bằng siêu âm tim, điện tâm đồ để kiểm soát các nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp trong quá trình phẫu thuật.
• Thực hiện các xét nghiệm máu, đánh giá chức năng gan, thận và đông cầm máu.
• Tư vấn nhịn ăn uống đúng giờ trước mổ và hướng dẫn tập thở bằng dụng cụ chuyên dụng để hạn chế tình trạng xẹp phổi sau phẫu thuật.

Thời gian nằm viện

Nhờ sự phát triển của y học hiện đại, các phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn như phẫu thuật nội soi lồng ngực (VATS) hoặc phẫu thuật có robot hỗ trợ giúp người bệnh giảm đau đáng kể và phục hồi nhanh chóng. Theo nghiên cứu của Jun Hee Lee và cộng sự (PMID: 42102252), việc áp dụng phẫu thuật nội soi một lỗ hoặc phẫu thuật robot sau khi điều trị miễn dịch tân bổ trợ cho kết quả perioperative rất khả quan. Bệnh nhân thực hiện phẫu thuật cắt thùy phổi thường có thời gian nằm viện trung bình dao động từ 3 đến 5 đêm tùy thuộc vào tốc độ rút ống dẫn lưu ngực và mức độ phục hồi chức năng vận động.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

Dù là phẫu thuật nội soi ít xâm lấn, các tai biến và biến chứng trong và sau mổ vẫn có thể xảy ra từ mức độ nhẹ đến nặng. Việc nhận biết sớm và có nguyên tắc xử trí kịp thời là yếu tố quyết định đến sự an toàn của bệnh nhân:

• Rò khí kéo dài: xử trí bằng cách theo dõi sát ống dẫn lưu ngực, hút áp lực âm phù hợp hoặc sử dụng các chất dính sinh học qua nội soi nếu rò khí không tự bít sau 5 đến 7 ngày.
• Xẹp phổi và viêm phổi sau mổ: xử trí cơ bản bằng cách cho bệnh nhân vận động sớm, thực hiện giảm đau tốt để người bệnh có thể ho khạc đờm dãi, kết hợp vật lý trị liệu hô hấp và dùng kháng sinh liều cao khi có tình trạng nhiễm trùng.
• Chảy máu sau mổ: xử trí bằng cách theo dõi lượng máu chảy ra qua bình dẫn lưu. Nếu máu chảy hơn 200ml/giờ trong 3 giờ liên tục, nguyên tắc là phải đưa bệnh nhân trở lại phòng mổ để kiểm tra và cầm máu kịp thời.
• Biến chứng tim mạch (như rung nhĩ, suy tim cấp): xử trí bằng các thuốc kiểm soát tần số tim, thuốc chống đông hoặc thuốc vận mạch dưới sự phối hợp chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa tim mạch.

Kết luận

Điều trị u phổi hiện nay không còn đơn độc một phương pháp mà là sự kết hợp hài hòa giữa các liệu pháp toàn thân tiên tiến như miễn dịch và các can thiệp triệt căn như phẫu thuật lồng ngực. Việc lựa chọn đúng thời điểm và đúng phương pháp điều trị đóng vai trò quyết định đến việc kiểm soát bệnh và bảo tồn chất lượng sống cho bệnh nhân. Do đó, người bệnh không nên tự ý điều trị theo các phương pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng mà cần đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, chẩn đoán giai đoạn và tư vấn phác đồ cá thể hóa an toàn, hiệu quả nhất.

Nếu bạn hoặc người thân đang đối mặt với các triệu chứng hô hấp bất thường hoặc đã được chẩn đoán u phổi, hãy chủ động đăng ký lịch hẹn để được thăm khám trực tiếp cùng Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu. Với sự thấu hiểu sâu sắc và kinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực phẫu thuật lồng ngực, bác sĩ sẽ đồng hành, tư vấn và đưa ra giải pháp can thiệp ngoại khoa phù hợp, an toàn nhất cho từng trường hợp cụ thể.

Tài liệu tham khảo

1. Barba A, Martínez-Recio S, Portu M, et al. Small cell lung cancer: a therapeutic update in the era of immunotherapy and beyond-a narrative review. Transl Lung Cancer Res. 2025. PMID: 42145018.
2. Chen W, Zhao A, Liang Y, et al. Reshaping immunotherapy sequencing strategy: equivalent survival with induction plus consolidation vs. consolidation-only strategy in unresectable stage III NSCLC. J Cancer Res Clin Oncol. 2025. PMID: 42141789.
3. Petrella F, Cara A, Cassina EM, et al. The Role of Immunotherapy in Resectable Non-Small Cell Lung Cancer. Cancers (Basel). 2025. PMID: 42065071.
4. Lee JH, Choi J, Kang EJ, et al. Single-Port Robotic Pulmonary Resection for Non-Small-Cell Lung Cancer After Neoadjuvant Chemoimmunotherapy. Ann Thorac Surg. 2025. PMID: 42102252.