Tổng quan y khoa về sử dụng thuốc nhắm trúng đích chữa u phổi theo chuẩn Bộ Y tế U phổi, đặc biệt là ung thư phổi không tế bào n...

Tổng quan y khoa về sử dụng thuốc nhắm trúng đích chữa u phổi theo chuẩn Bộ Y tế

U phổi, đặc biệt là ung thư phổi không tế bào nhỏ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, làm suy giảm chức năng hô hấp và bào mòn cả thể chất lẫn tinh thần của người bệnh. Căn bệnh này khiến người bệnh luôn sống trong trạng thái lo âu, mệt mỏi, làm đảo lộn cuộc sống sinh hoạt và tạo ra gánh nặng lớn cho gia đình cũng như xã hội. Hiện nay, việc điều trị căn bệnh này đã có những bước tiến vượt bậc nhờ sự phối hợp giữa phương pháp can thiệp ngoại khoa và các liệu pháp y khoa hiện đại.

Nghiên cứu y khoa về thuốc nhắm trúng đích

Thuốc nhắm trúng đích đã thay đổi toàn diện cục diện điều trị u phổi giai đoạn tiến triển. Khác với hóa trị truyền thống gây độc cho toàn thân, liệu pháp này tấn công chính xác vào các tế bào mang đột biến gen di truyền hoặc đột biến sinh học, giúp bảo tồn tối đa tế bào lành.

Các bằng chứng khoa học cho thấy hiệu quả vượt trội của phương pháp này:

• Nghiên cứu tổng quan của Semwal và cộng sự thực hiện trên 3.470 bệnh nhân cho thấy việc sử dụng thuốc nhắm trúng đích như nhóm ức chế EGFR (EGFR TKIs) mang lại hiệu quả điều trị cao nhưng lại ít độc tính hơn hẳn so với các phác đồ hóa trị dựa trên platinum (PMID: 42085074).
• Phân tích gộp của Tang và cộng sự trên 4.931 bệnh nhân có đột biến EGFR chứng minh thuốc nhắm trúng đích thế hệ mới (osimertinib) giúp cải thiện đáng kể thời gian sống bệnh không tiến triển với mức chênh lệch trung bình chuẩn lên đến 4,53 tháng, đồng thời tăng tỷ lệ kiểm soát bệnh tật một cách rõ rệt so với nhóm chứng (PMID: 41907704).
• Nghiên cứu thực tế tại một trung tâm ung bướu lớn ở Việt Nam từ năm 2018 đến 2024 trên 3.087 bệnh nhân cho thấy việc tăng tỷ lệ xét nghiệm đột biến gen và nâng tỷ lệ dùng thuốc trúng đích bước một từ 7,7% lên 20,8% đã góp phần kéo dài thời gian sống còn toàn bộ trung bình của người bệnh từ 12,0 tháng lên 21,7 tháng (PMID: 41981524).
• Nghiên cứu của Huang và cộng sự ghi nhận các thuốc ức chế MET đạt tỷ lệ đáp ứng khách quan từ 46% đến 68% khi điều trị bước một cho bệnh nhân u phổi có đột biến exon 14 skipping (PMID: 41588951).

So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Mặc dù thuốc nhắm trúng đích mang lại phản hồi rất tích cực, việc lựa chọn giữa điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên giai đoạn bệnh.

Điều trị không phẫu thuật bằng thuốc nhắm trúng đích

• Ưu điểm: đây là phương pháp điều trị toàn thân ít xâm lấn, không đau đớn như phẫu thuật, giúp kiểm soát tốt các tổn thương ở giai đoạn muộn hoặc các trường hợp có di căn xa như di căn não (PMID: 41981677). Phương pháp này đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân lớn tuổi hoặc người có chức năng phổi kém không thể chịu đựng cuộc mổ (PMID: 37740563).
• Nhược điểm: thuốc không thể loại bỏ hoàn toàn khối u nguyên phát ra khỏi cơ thể. Sau một thời gian, tế bào u có thể xuất hiện cơ chế kháng thuốc (PMID: 41858214). Người bệnh phải đối mặt với một số tác dụng phụ mãn tính như nhiễm trùng hô hấp, độc tính trên da, kéo dài khoảng QT trên điện tâm đồ (PMID: 41907704), hoặc viêm loét miệng (PMID: 41504307).

Điều trị phẫu thuật

• Ưu điểm: phẫu thuật cắt bỏ thùy phổi chứa u và nạo vét hạch tận gốc là phương pháp duy nhất mang lại cơ hội chữa khỏi bệnh hoàn toàn ở giai đoạn sớm (PMID: 37740563). Loại bỏ triệt để khối u giúp ngăn chặn nguy cơ tiến triển tại chỗ và giảm tối đa tỷ lệ tái phát.
• Nhược điểm: đây là phương pháp can thiệp có xâm lấn, đòi hỏi người bệnh phải có thể trạng tốt và chức năng hô hấp đảm bảo. Phẫu thuật thắt bỏ một phần phổi sẽ làm giảm dung tích thở và đi kèm với các rủi ro tai biến trong cũng như sau mổ.

Khi nào nên phẫu thuật u phổi

Phẫu thuật được ưu tiên thực hiện cho các trường hợp u phổi ở giai đoạn khu trú, khi tổn thương chưa xâm lấn rộng và chưa di căn xa. Cụ thể bao gồm u phổi giai đoạn I, giai đoạn II và một số trường hợp giai đoạn IIIA đã được đánh giá kỹ lưỡng bởi hội đồng đa chuyên khoa (PMID: 41814628, PMID: 41921504). Bên cạnh đó, phẫu thuật cứu vãn cũng có thể được xem xét cho một số bệnh nhân sau khi điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích nhằm giải quyết khối u còn sót lại hoặc u kháng thuốc khu trú (PMID: 41886160).

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

Trước khi bước vào phòng mổ, người bệnh cần được chuẩn bị toàn diện cả về thể chất lẫn tâm lý. Bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá chức năng hô hấp thông qua đo hô hấp ký, kiểm tra tim mạch nghiêm ngặt để đảm bảo khả năng chịu đựng cuộc gây mê nội khí quản. Bệnh nhân bắt buộc phải thực hiện các chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu như chụp FDG-PET/CT hoặc cộng hưởng từ (MRI) não trong vòng 42 ngày trước mổ để rà soát chính xác giai đoạn bệnh, tránh bỏ sót các tổn thương di căn vi thể (PMID: 42054822). Bệnh nhân cũng cần được tư vấn rõ về kế hoạch phẫu thuật, các nguy cơ có thể xảy ra và hướng dẫn tập thở bằng dụng cụ chuyên dụng trước mổ để phòng ngừa xẹp phổi sau phẫu thuật.

Thời gian nằm viện

Thời gian nằm viện của bệnh nhân phẫu thuật u phổi phụ thuộc vào phương pháp mổ. Đối với phẫu thuật nội soi lồng ngực ít xâm lấn, thời gian nằm viện thường dao động từ 3 đến 5 đêm. Bệnh nhân cần lưu lại viện ít nhất 1 đêm tại phòng hồi sức tích cực để theo dõi sát các chỉ số sinh tồn, kiểm soát đau và theo dõi lượng dịch, khí thoát ra qua ống dẫn lưu ngực trước khi chuyển về phòng bệnh thông thường.

Các biến chứng có thể gặp phải

Quy trình phẫu thuật lồng ngực luôn tiềm ẩn những rủi ro nhất định từ nhẹ đến nặng:

• Rò khí kéo dài qua ống dẫn lưu: xử trí bằng cách theo dõi sát hệ thống bình hút áp lực âm, hướng dẫn người bệnh tập thở sâu để phổi nở tốt áp sát vào thành ngực, hoặc bơm máu tự thân, can thiệp lại nếu lỗ rò lớn.
• Xẹp phổi hoặc viêm phổi hậu phẫu: xử trí bằng cách cho người bệnh vận động sớm ngay sau mổ, thực hiện vật lý trị liệu hô hấp tích cực, long đờm, hỗ trợ vỗ rung giãn phế quản và dùng kháng sinh điều trị nếu có nhiễm trùng.
• Chảy máu trong lồng ngực: xử trí bằng cách theo dõi lượng máu qua ống dẫn lưu ngực; nếu máu chảy liên tục với số lượng lớn, bác sĩ sẽ chỉ định truyền máu khẩn cấp hoặc tiến hành mổ lại để cầm máu kịp thời.
• Biến chứng tim mạch hoặc thuyên tắc mạch: xử trí bằng cách kiểm soát tần số tim, sử dụng thuốc kháng đông dự phòng phù hợp theo phác đồ y khoa (PMID: 17940477).

Kết luận

Điều trị u phổi là một quá trình toàn diện đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chuyên khoa nhằm tìm ra giải pháp tối ưu cho từng cá thể. Việc kết hợp đúng lúc giữa phẫu thuật triệt căn ở giai đoạn sớm và các liệu pháp bổ trợ hiện đại như thuốc nhắm trúng đích giúp nâng cao tỷ lệ sống còn cũng như chất lượng sống cho bệnh nhân. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý điều trị mà cần đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám và nhận tư vấn phác đồ điều trị an toàn, chính xác.

Để có hướng dẫn điều trị chuẩn xác nhất cho tình trạng u phổi, người bệnh cần được đánh giá trực tiếp bởi chuyên gia chuyên khoa sâu. Bệnh nhân và gia đình có thể đăng ký lịch khám và tư vấn trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài tại Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu để xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa an toàn và đạt hiệu quả tối ưu.

Tài liệu tham khảo

1. Semwal J, Juyal R, Vyas S, et al. A Scoping Review to Evaluate Different Treatments Used in Advanced Nonsmall-cell Lung Cancer in India. Indian RCT Review. PMID: 42085074.
2. Tang X, Chen Y, Zhu Y, et al. Osimertinib for Patients With EGFR-Mutated Non-Small Cell Lung Cancer: Current Evidence. Meta-analysis. PMID: 41907704.
3. Pham VH, Duong DC, Nguyen VB, et al. Real-world trends in diagnosis, treatment, and survival of non-small cell lung cancer in Vietnam. Observational Study. PMID: 41981524.
4. Huang X, Zhang S, Wang L, et al. MET Exon 14 Skipping Mutation in NSCLC: From Genomic Discovery to Biomarker-Guided Therapeutic Innovation. Review. PMID: 41588951.
5. Elter T, Marschall U, Maier PM, et al. Real-world evidence of the impact of guideline concordance on survival in non-small cell lung cancer. Cohort Study. PMID: 42054822.
6. Zhao Q, Wang J, Fu YL, et al. Radiofrequency ablation for stage <IIB non-small cell lung cancer: Opportunities, challenges, and the road ahead. Review. PMID: 37740563.
7. Et Tesselaar M, Osanto S. Risk of venous thromboembolism in lung cancer. Review. PMID: 17940477.