Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và robot phẫu thuật trong điều trị u phổi U phổi, đặc biệt là ung thư phổi không tế bào nhỏ, ảnh hưởng...

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và robot phẫu thuật trong điều trị u phổi

U phổi, đặc biệt là ung thư phổi không tế bào nhỏ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng hô hấp và làm suy giảm sâu sắc chất lượng sống của người bệnh. Về mặt sinh lý, khối u phát triển gây chèn ép nhu mô phổi, dẫn đến ho dai dẳng, khó thở và đau ngực dữ dội. Về mặt tâm lý và xã hội, áp lực từ việc điều trị kéo dài cùng nỗi lo sợ tiến triển bệnh khiến nhiều người rơi vào trạng thái lo âu, cô lập và giảm khả năng lao động. Việc lựa chọn giải pháp can thiệp phù hợp và chuẩn xác đóng vai trò quyết định đến tương lai của người bệnh.

So sánh điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Đối với u phổi giai đoạn sớm, người bệnh thường cân nhắc giữa các phương pháp điều trị không phẫu thuật và phẫu thuật.

• Điều trị không phẫu thuật: bao gồm các phương pháp như đốt điện cao tần, xạ trị định vị thân, hoặc đốt u bằng vi sóng. Ưu điểm của nhóm này là ít xâm lấn, không cần gây mê toàn thân và phù hợp cho bệnh nhân có nhiều bệnh nền nặng. Tuy nhiên, nhược điểm lớn là tỷ lệ tái phát tại chỗ cao hơn và bác sĩ không thể lấy bỏ hoàn toàn các hạch bạch huyết xung quanh để làm sinh thiết chuẩn xác.
• Điều trị phẫu thuật: như phẫu thuật cắt thùy phổi hoặc cắt phân thùy phổi. Phương pháp này giúp loại bỏ triệt để khối u cùng hệ thống hạch vùng, mang lại hiệu quả kiểm soát bệnh lâu dài. Sự ra đời của robot phẫu thuật kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) giúp tối ưu hóa độ chính xác, giảm thiểu chấn thương mô lành so với mổ mở truyền thống.

Các nghiên cứu y khoa về hiệu quả của AI và robot phẫu thuật

Các công nghệ thông minh đang thay đổi cục diện ngành phẫu thuật lồng ngực thông qua nhiều dữ liệu lâm sàng có giá trị:

• Nâng cao độ chính xác khi định vị u: nghiên cứu của tác giả Chunxia Qin và cộng sự phát triển hệ thống robot phẫu thuật điều hướng điện từ tích hợp AI (ENSRS) cho thấy độ chính xác vượt trội (PMID: 41056176). Hệ thống này giúp tự động phân tách khối u, giảm sai số đâm kim xuống còn 0,33 $\pm$ 0,74 mm ở thực nghiệm động vật so với 1,86 $\pm$ 0,99 mm của kỹ thuật chụp CT truyền thống, đồng thời giảm số lần chụp quét và rút ngắn thời gian can thiệp.
• Tối ưu hóa kết quả điều trị và sống còn: phân tích dữ liệu từ 347 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn I của tác giả Xingchi Liu và các đồng nghiệp chỉ ra rằng phẫu thuật nội soi lồng ngực hỗ trợ bằng robot (RATS) giúp giảm mất máu rõ rệt (49 $\pm$ 39 mL so với 202 $\pm$ 239 mL ở nhóm mổ nội soi video - VATS) (PMID: 30454547). Nhóm phẫu thuật robot cũng nạo vét được nhiều hạch hơn và đạt tỷ lệ sống sót không bệnh (DFS) sau 5 năm cao hơn đáng kể (87,7% so với 52,5%).
• Cải tiến công nghệ và giảm chấn thương: hệ thống robot thế hệ mới như da Vinci 5 tích hợp công nghệ cảm ứng lực giúp giảm đến 43% tổn thương mô lành (PMID: 41459844). Việc ứng dụng mô hình AI và học máy còn hỗ trợ bác sĩ phân tích dữ liệu đa phương thức, dự đoán di căn hạch và lập kế hoạch cá thể hóa cho từng ca mổ (PMID: 39451768, PMID: 41923228).
• Cân nhắc về chi phí và tính ứng dụng: nghiên cứu dựa trên học máy của Michael P Rogers chỉ ra rằng mô hình AI có thể phân loại và tối ưu chi phí điều trị, giúp xác định đúng nhóm bệnh nhân đạt hiệu quả kinh tế tốt nhất khi mổ robot (PMID: 37833152). Dù vậy, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hiện nay vẫn cần sự giám sát chặt chẽ của chuyên gia y tế do nguy cơ sai lệch thông tin khi giải đáp thắc mắc lâm sàng (PMID: 41661201).

Quy trình phẫu thuật u phổi hỗ trợ bởi robot và AI

Khi nào nên phẫu thuật

Phẫu thuật cắt u phổi được chỉ định cho các trường hợp u phổi lành tính có kích thước lớn gây chèn ép, u có nguy cơ ác tính, hoặc ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn sớm (giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn IIIa sau khi điều trị hóa chất) (PMID: 41132994). Bệnh nhân cần có chức năng hô hấp và tim mạch đủ điều kiện để dung nạp cuộc mổ.

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

• Người bệnh được thực hiện các xét nghiệm tổng quát: chụp CT ngực liều thấp, đo chức năng hô hấp, làm điện tim và các xét nghiệm máu chuyên sâu.
• Bác sĩ sẽ ứng dụng AI để dựng hình hình học cây phế quản và mạch máu phổi của bệnh nhân, giúp định phác đồ cắt phân thùy hoặc thùy phổi chính xác (PMID: 38999317).
• Nhân viên y tế hướng dẫn tập thở bằng dụng cụ khuyến khích hô hấp để tăng cường dung tích phổi trước mổ.
• Nhịn ăn uống hoàn toàn trước thời điểm phẫu thuật tối thiểu 6 giờ theo đúng quy định gây mê.

Thời gian nằm viện

Nhờ kỹ thuật mổ ít xâm lấn bằng robot qua các lỗ trocar nhỏ (port-only) dưới áp lực khí nhân tạo, thời gian phục hồi của bệnh nhân được rút ngắn đáng kể (PMID: 36419393). Thời gian nằm viện thường kéo dài ít nhất 1 đêm để theo dõi sát và có thể xuất viện sau 3 đến 5 ngày khi ống dẫn lưu lồng ngực được rút an toàn.

Các biến chứng có thể gặp phải và nguyên tắc xử trí

Dù phẫu thuật robot có độ chính xác cao, cuộc mổ vẫn tiềm ẩn một số nguy cơ từ nhẹ đến nặng:

• Đau sau mổ: tình trạng đau nhẹ tại vị trí đặt trocar. Nguyên tắc xử trí là sử dụng các loại thuốc giảm đau đa mô thức theo bậc thang và hướng dẫn người bệnh vận động sớm.
• Rò khí kéo dài: khí thoát ra từ diện cắt nhu mô phổi qua ống dẫn lưu trên 5 ngày. Nguyên tắc xử trí là tiếp tục hút áp lực âm nhẹ hoặc theo dõi hệ thống bình dẫn lưu kín, nếu không tự bít sẽ cân nhắc bơm máu tự thân hoặc can thiệp lại.
• Xẹp phổi hoặc viêm phổi: do ứ đọng đờm giải sau mổ gây tắc nghẽn phế quản. Nguyên tắc xử trí là chỉ định lý liệu pháp hô hấp, khuyến khích người bệnh ho khạc tích cực, sử dụng thuốc long đờm và kháng sinh khi có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Chảy máu sau mổ: biến chứng nặng do tuột clip hoặc tổn thương mạch máu lớn. Nguyên tắc xử trí là theo dõi sát lượng máu qua ống dẫn lưu, truyền máu kịp thời và tiến hành phẫu thuật nội soi lại để cầm máu khẩn cấp nếu lượng máu chảy ra quá nhiều.

---

Kết luận

Sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và robot phẫu thuật mang lại bước tiến lớn trong điều trị u phổi, giúp tối ưu hóa độ chính xác và đẩy nhanh tốc độ phục hồi cho người bệnh. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên tình trạng lâm sàng cụ thể của từng cá nhân. Bệnh nhân nên đến khám trực tiếp tại cơ sở y tế chuyên khoa để được các chuyên gia hội chẩn và đưa ra phác đồ điều trị an toàn, hiệu quả nhất.

Để có hướng điều trị u phổi chính xác bằng các công nghệ tiên tiến, người bệnh nên đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài tại Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu. Việc thăm khám trực tiếp giúp đánh giá toàn diện chức năng hô hấp và đặc điểm khối u, từ đó cá thể hóa phác đồ điều trị tốt nhất. Bác sĩ và ê-kíp y tế sẽ đồng hành, hỗ trợ toàn diện cho người bệnh trong suốt quá trình điều trị và phục hồi.

Cảnh báo hình thức mạo danh và lừa đảo:

• Bác sĩ Trần Quốc Hoài không tư vấn phẫu thuật qua điện thoại hoặc tin nhắn cá nhân, không yêu cầu chuyển khoản trước, không hứa "cam kết khỏi 100%", và sẽ chỉ tư vấn phẫu thuật sau khi đã khám và hội chẩn đầy đủ tại bệnh viện với bằng chứng y khoa rõ ràng.
• Bệnh nhân cần cảnh giác với các tài khoản mạo danh, và chỉ nên liên hệ qua số tổng đài chính thức của bệnh viện hoặc đến khám trực tiếp để được tư vấn chính xác và an toàn.
• Bác sĩ Hoài không làm việc một mình mà luôn có sự hỗ trợ của một đội ngũ chuyên gia y tế và nhân viên bệnh viện, mọi quyết định về điều trị đều dựa trên bằng chứng y khoa và lợi ích tốt nhất cho bệnh nhân.

---

Tài liệu tham khảo

1. Chaudhuri V, Brunelli A, Tcherveniakov P, Chaudhuri N. Benchmarking Large Language Models Using a Best Evidence Topic Report in a Patient With Early Non-Small Cell Lung Cancer. Interact Cardiovasc Thorac Surg. 2026. PMID: 41661201.
2. Qin C, Zhang H, Tang L, et al. An Electromagnetic Navigation Surgical Robotic System (ENSRS) for Transthoracic Puncture of Small Pulmonary Nodules. Int J Med Robotics Comput Assist Surg. 2026. PMID: 41056176.
3. Aleem MU, Khan JA, Younes A, et al. Enhancing Thoracic Surgery with AI: A Review of Current Practices and Emerging Trends. J Clin Med. 2024. PMID: 39451768.
4. Abdollahyan M, Gadaleta E, James LGE, et al. Multimodal AI-driven analysis in breast and lung cancer: insights from the OPTIMA prototyping workshop. Bioinformatics. 2026. PMID: 41923228.
5. Mellatdoust P, Jain SM, Rashidian P, et al. Robotic-assisted cardiothoracic surgery: a comprehensive bibliometric analysis of trends, innovations, and future directions. J Cardiothorac Surg. 2026. PMID: 41821107.
6. Negahi A, Khosravi-Mashizi M, Najdsepas H, et al. Precision Medicine and Artificial Intelligence in Next-Generation Cancer Surgery: A Comprehensive Analysis of Clinical Applications, Therapeutic Outcomes, and Implementation Strategies. Surg Oncol. 2025. PMID: 41459844.
7. Ceccarelli I, Durand M, Seguin-Givelet A. The evolving role of wedge resection in early-stage non-small cell lung cancer: a literature review. J Thorac Dis. 2024. PMID: 41132994.
8. Cusumano G, D'Arrigo S, Terminella A, Lococo F. Artificial Intelligence Applications for Thoracic Surgeons: "The Phenomenal Cosmic Powers of the Magic Lamp". Thorac Surg Clin. 2024. PMID: 38999317.
9. Chen Y, Chen H, Xu F, Sun B, You J. [Port-only 4-Arms Robotic Segmentectomy Under Artificial Pneumothorax]. Chitong Waike Zazhi. 2022. PMID: 36419393.
10. Etienne H, Hamdi S, Le Roux M, et al. Artificial intelligence in thoracic surgery: past, present, perspective and limits. Eur J Cardiothorac Surg. 2020. PMID: 32817112.
11. Liu X, Xu S, Liu B, et al. [Survival Analysis of Stage I Non-small Cell Lung Cancer Patients Treated with Da Vinci Robot-assisted Thoracic Surgery]. Zhongguo Fei Ai Zazhi. 2018. PMID: 30454547.
12. Rogers MP, Janjua H, Read M, Pietrobon R, Kuo PC. Interpretable machine learning accurately reclassifies lobectomy surgical approaches by cost. J Thorac Cardiovasc Surg. 2023. PMID: 37833152.