Tác động của mổ robot u phổi đến chức năng hô hấp về lâu dài Phát hiện u phổi thường mang lại áp lực tâm lý rất lớn cho người bệ...

Tác động của mổ robot u phổi đến chức năng hô hấp về lâu dài

Phát hiện u phổi thường mang lại áp lực tâm lý rất lớn cho người bệnh. Bên cạnh nỗi lo về bản chất của khối u, nhiều người còn lo lắng về việc cắt bỏ một phần phổi sẽ làm suy giảm chức năng hô hấp, gây khó thở và ảnh hưởng nặng nề đến các hoạt động sinh hoạt, làm việc hay giao tiếp xã hội hằng ngày. Sự ra đời của phẫu thuật robot điều trị u phổi mở ra một hướng đi mới, giúp giải quyết khối u hiệu quả đồng thời bảo tồn tối đa chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Lựa chọn điều trị không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật

Khi đối mặt với u phổi, bác sĩ sẽ cân nhắc giữa các phương pháp điều trị dựa trên tình trạng cụ thể của bệnh nhân.

Điều trị không phẫu thuật

• Áp dụng cho các trường hợp u lành tính không gây triệu chứng, hoặc khối u ác tính ở giai đoạn muộn không còn khả năng can thiệp tận gốc.
• Phương pháp bao gồm theo dõi định kỳ, hóa trị, xạ trị hoặc liệu pháp trúng đích.
• Ưu điểm: không phải chịu cuộc mổ, tránh được các rủi ro liên quan đến gây mê và dao kéo.
• Nhược điểm: không thể loại bỏ hoàn toàn khối u đối với thể bệnh ác tính giai đoạn sớm, khiến bệnh tiếp tục tiến triển.

Điều trị phẫu thuật

• Là phương pháp tối ưu giúp loại bỏ triệt để khối u, đặc biệt là u phổi giai đoạn sớm.
• Phương pháp bao gồm mổ mở truyền thống hoặc các kỹ thuật ít xâm lấn như phẫu thuật nội soi qua lồng ngực (VATS) và phẫu thuật robot (RPL).
• Ưu điểm: loại bỏ tận gốc tổn thương, cho phép nạo vét hạch chính xác để xác định giai đoạn bệnh. Phẫu thuật robot với camera phóng đại 3D và cánh tay linh hoạt giúp hạn chế tổn thương mô lành xung quanh.
• Nhược điểm: người bệnh phải trải qua quá trình gây mê và chấp nhận một số rủi ro tai biến trong và sau mổ.

Các nghiên cứu y khoa về phẫu thuật robot u phổi

Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh tính an toàn và hiệu quả vượt trội của phẫu thuật robot trong việc bảo tồn chức năng hô hấp lâu dài, ngay cả trên những nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao.

Một nghiên cứu của tác giả Valerie Lacroix và các đồng nghiệp thực hiện trên các bệnh nhân trải qua phẫu thuật cắt thùy phổi bằng robot (PMID: 27575276) chỉ ra rằng: ở thời điểm theo dõi trung hạn (trung bình 7 tháng sau mổ), không có sự khác biệt đáng kể giữa chức năng hô hấp trước mổ và sau mổ. Hầu hết bệnh nhân đều có chất lượng cuộc sống rất khả quan, tình trạng đau sau mổ ở mức độ nhẹ và ít gây trở ngại cho các hoạt động thường nhật.

Đối với nhóm bệnh nhân có chức năng phổi suy giảm nghiêm trọng trước mổ, phẫu thuật robot càng thể hiện rõ ưu thế. Nghiên cứu của Peter J Kneuertz cùng các cộng sự (PMID: 29871643) so sánh giữa mổ robot và mổ mở trên 599 bệnh nhân (trong đó có 189 bệnh nhân nguy cơ cao) cho thấy: nhóm mổ robot có tỷ lệ biến chứng hô hấp nói chung thấp hơn rõ rệt (28% so với 45%). Cụ thể, mổ robot giúp giảm tỷ lệ rò khí kéo dài (6% so với 10%), giảm tình trạng xẹp phổi cần nội soi phế quản hút đờm (6% so với 16%) và giảm tỷ lệ viêm phổi (3% so với 8%).

Đồng quan điểm đó, nghiên cứu của Carmelina Cristina Zirafa và các cộng sự (PMID: 38248094) thực hiện trên 100 bệnh nhân có chức năng hô hấp kém cho thấy: phẫu thuật cắt thùy phổi bằng robot có tỷ lệ biến chứng sau mổ thấp hơn hẳn so với mổ mở (22% so với 33.9%), đồng thời giúp rút ngắn thời gian nằm viện của người bệnh. Một báo cáo khác của cùng nhóm tác giả trên các bệnh nhân có điểm nguy cơ ASA III-IV (PMID: 34640432) khẳng định phẫu thuật robot là một lựa chọn an toàn, hiệu quả cho cả những trường hợp có bệnh lý nền nặng nẽ như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) mức độ trung bình đến nặng.

Về mặt hiệu quả dài hạn, nghiên cứu của Robert E Merritt (PMID: 35032309) khi so sánh phẫu thuật robot với phẫu thuật nội soi VATS thông thường đã kết luận: hai phương pháp có kết quả sống còn và tỷ lệ không tái phát lâu dài tương đương nhau, tuy nhiên phẫu thuật robot có ưu thế hơn trong việc nạo vét được số lượng hạch bạch huyết nhiều hơn, hỗ trợ chẩn đoán giai đoạn bệnh chính xác hơn.

Khi nào nên phẫu thuật và quy trình điều trị

Khi nào nên phẫu thuật

Phẫu thuật robot u phổi được chỉ định cụ thể cho các trường hợp u phổi giai đoạn sớm (giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn III được chọn lọc), khối u có khả năng cắt bỏ hoàn toàn và tổng trạng bệnh nhân cho phép chịu đựng được cuộc mổ. Bác sĩ sẽ đánh giá kỹ lưỡng chức năng hô hấp thông qua các chỉ số đo chức năng thông khí (FEV1) và khả năng khuếch tán khí (DLCO) để tiên lượng nguy cơ trước khi ra quyết định (PMID: 31332434).

Những điều cần biết trước khi phẫu thuật

• Khám và thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cận lâm sàng bao gồm: chụp cắt lớp vi tính (CT scan) lồng ngực ngực, đo chức năng hô hấp, làm điện tim và các xét nghiệm máu cơ bản.
• Tập thở bằng dụng cụ (incentive spirometry) và tập các bài tập vận động cơ hô hấp trước mổ để tăng cường trao đổi khí.
• Nhịn ăn uống hoàn toàn trước phẫu thuật theo đúng khung giờ hướng dẫn của nhân viên y tế để đảm bảo an toàn gây mê.
• Bác sĩ và điều dưỡng sẽ giải thích rõ ràng về quy trình phẫu thuật, các nguy cơ có thể gặp phải và hướng dẫn cách phối hợp giảm đau, vận động sớm sau mổ.

Thời gian nằm viện

Nhờ đặc tính ít xâm lấn, thời gian nằm viện sau mổ robot u phổi thường khá ngắn. Xu hướng hiện nay tại các trung tâm áp dụng chương trình phục hồi sớm sau phẫu thuật (ERAS) cho thấy, phần lớn bệnh nhân có thể được xuất viện rất sớm, thường chỉ sau tối thiểu 1 đêm nằm viện nếu đáp ứng tốt các tiêu chuẩn như vận động sớm trong vòng vài giờ đầu sau mổ và rút ống dẫn lưu ngực sớm (PMID: 39754313). Thời gian nằm viện trung bình dao động trong khoảng từ 4 đến 6 ngày tùy thuộc vào tốc độ hồi phục và tình trạng bệnh lý nền của từng người (PMID: 29871643).

Các biến chứng có thể gặp phải

Mặc dù là phương pháp tiên tiến với độ an toàn cao, phẫu thuật robot u phổi vẫn tiềm ẩn một số biến chứng từ nhẹ đến nặng:

• Rò khí kéo dài: rò rỉ khí từ bề mặt phổi cắt qua ống dẫn lưu kéo dài trên 5 ngày. Nguyên tắc xử trí cơ bản: tiếp tục lưu ống dẫn lưu ngực áp lực âm thấp hoặc áp lực hút tự nhiên, theo dõi sát lượng khí thoát ra, hầu hết sẽ tự bít dính theo thời gian.
• Xẹp phổi do ứ đọng đờm nhớt: đường thở bị tắc nghẽn sau mổ khiến một phần phổi không nở ra được. Nguyên tắc xử trí cơ bản: khuyến khích bệnh nhân ho khạc, thực hiện lý liệu pháp hô hấp tích cực, nếu không cải thiện sẽ tiến hành nội soi phế quản để hút sạch đờm bít tắc.
• Viêm phổi sau mổ: nhiễm trùng nhu mô phổi sau phẫu thuật. Nguyên tắc xử trí cơ bản: sử dụng kháng sinh phù hợp theo phác đồ, hỗ trợ thở oxy nếu cần và tăng cường dinh dưỡng nâng cao thể trạng.
• Chảy máu trong lồng ngực: biến chứng cấp tính có thể xảy ra do tổn thương mạch máu. Nguyên tắc xử trí cơ bản: theo dõi sát lượng máu qua ống dẫn lưu và các dấu hiệu sinh tồn, truyền máu khi có chỉ định, trường hợp chảy máu diễn tiến nặng cần phải phẫu thuật lại ngay để cầm máu khẩn cấp.

Kết luận

Phẫu thuật robot u phổi là giải pháp can thiệp ngoại khoa tiên tiến, giúp loại bỏ khối u triệt để đồng thời bảo tồn tối đa chức năng hô hấp về lâu dài cho người bệnh. Phương pháp này đặc biệt mang lại lợi ích lớn cho nhóm bệnh nhân có chức năng phổi hạn chế hoặc lớn tuổi nhờ giảm thiểu tối đa tổn thương mô và đẩy nhanh quá trình phục hồi. Để có hướng điều trị an toàn và phù hợp nhất, người bệnh cần đến thăm khám trực tiếp tại cơ sở y tế chuyên khoa nhằm nhận được sự tư vấn kỹ lưỡng từ đội ngũ bác sĩ.

Nếu có các triệu chứng nghi ngờ hoặc phát hiện bất thường ở phổi, quý khách nên đến khám trực tiếp với Bác sĩ Trần Quốc Hoài - Trung tâm Lồng ngực - Mạch máu để được chẩn đoán kịp thời. Việc thăm khám trực tiếp giúp bác sĩ đánh giá toàn diện tổng trạng và chức năng hô hấp của từng bệnh nhân. Từ đó, đội ngũ chuyên gia sẽ hội chẩn và đưa ra phương án điều trị tối ưu nhất cho quý khách.

Cảnh báo mạo danh và lừa đảo:

• Bác sĩ Trần Quốc Hoài sẽ không tư vấn phẫu thuật qua điện thoại hoặc tin nhắn cá nhân, không yêu cầu chuyển khoản trước, không hứa "cam kết khỏi 100%", và sẽ chỉ tư vấn phẫu thuật sau khi đã khám và hội chẩn đầy đủ tại bệnh viện với bằng chứng y khoa rõ ràng.
• Bệnh nhân cần cảnh giác với các tài khoản mạo danh, và chỉ nên liên hệ qua số tổng đài chính thức của bệnh viện hoặc đến khám trực tiếp để được tư vấn chính xác và an toàn.
• Bác sĩ Hoài không làm việc một mình mà luôn có sự hỗ trợ của một đội ngũ chuyên gia y tế và nhân viên bệnh viện, và mọi quyết định về điều trị đều dựa trên bằng chứng y khoa và lợi ích tốt nhất cho bệnh nhân.

Tài liệu tham khảo

1. Zirafa CC, Romano G, Sicolo E, et al. Robotic Surgery for Non-Small Cell Lung Cancer Treatment in High-Risk Patients. Surg Innov. 2021. PMID: 34640432.
2. Stiles E, Harika R, Kuppusamy M, et al. Early ambulation and chest tube removal are associated with postoperative day one discharge in majority of robotic pulmonary lobectomy patients at an ERAS center. J Robot Surg. 2024. PMID: 39754313.
3. Zirafa CC, Manfredini B, Romano G, et al. Comparison of Robotic and Open Lobectomy for Lung Cancer in Marginal Pulmonary Function Patients: A Single-Centre Retrospective Study. J Clin Med. 2024. PMID: 38248094.
4. Merritt RE, Abdel-Rasoul M, D'Souza DM, Kneuertz PJ. Comparison of the long-term oncologic outcomes of robotic-assisted and video-assisted thoracoscopic lobectomy for resectable non-small cell lung carcinoma. J Cardiothorac Surg. 2022. PMID: 35032309.
5. Cao C, Louie BE, Melfi F, et al. Impact of pulmonary function on pulmonary complications after robotic-assisted thoracoscopic lobectomy. Eur J Cardiothorac Surg. 2019. PMID: 31332434.
6. Kneuertz PJ, D'Souza DM, Moffatt-Bruce SD, Merritt RE. Robotic lobectomy has the greatest benefit in patients with marginal pulmonary function. J Thorac Cardiovasc Surg. 2018. PMID: 29871643.
7. Lacroix V, Mosala Nezhad Z, Kahn D, et al. Pain, Quality of Life, and Clinical Outcomes after Robotic Lobectomy. Thorac Cardiovasc Surg. 2017. PMID: 27575276.