Vai trò của đội ngũ trợ mổ trong ca phẫu thuật robot u phổi Phẫu thuật robot đang ngày càng khẳng định vị thế trong việc điều tr...
Vai trò của đội ngũ trợ mổ trong ca phẫu thuật robot u phổi
Phẫu thuật robot đang ngày càng khẳng định vị thế trong việc điều trị các bệnh lý lồng ngực, đặc biệt là u phổi. Phương pháp ít xâm lấn này mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh như giảm đau sau mổ, hạn chế mất máu và rút ngắn thời gian hồi phục. Tuy nhiên, sự thành công của một ca mổ không chỉ phụ thuộc vào bác sĩ ngồi ở bàn điều khiển trung tâm (console) mà còn có đóng góp rất lớn từ đội ngũ trợ mổ đứng trực tiếp tại bàn bệnh nhân (bedside assistant).
Sự phối hợp nhịp nhàng giữa bác sĩ phẫu thuật chính và đội ngũ trợ mổ được ví như một ca phối hợp đồng đội khăng khít, chứ không đơn thuần là mối quan hệ giữa người mổ chính và người phụ. Bài viết dưới đây sẽ phân tích sâu về vai trò, tầm quan trọng cũng như quy trình đào tạo của đội ngũ trợ mổ trong phẫu thuật robot u phổi.
Tầm quan trọng của đội ngũ trợ mổ tại bàn bệnh nhân
Trong phẫu thuật robot, bác sĩ mổ chính sẽ ngồi ở một bàn điều khiển cách biệt để thao tác các cánh tay robot qua màn hình 3D phóng đại. Lúc này, toàn bộ việc tiếp cận trực tiếp trên cơ thể bệnh nhân ở phòng mổ đều phụ thuộc vào đội ngũ trợ mổ.
- Hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp: Đội ngũ trợ mổ chịu trách nhiệm đưa các dụng cụ nội soi, gạc, hoặc chỉ khâu vào khoang ngực qua các cổng nhỏ (port). Họ cũng là người trực tiếp vén phổi, hút máu và dịch để đảm bảo trường mổ luôn sạch sẽ, giúp bác sĩ mổ chính có tầm nhìn tốt nhất.
- Thực hiện các thao tác then chốt: Ở các hệ thống robot đời cũ hoặc tùy thuộc vào kỹ thuật lựa chọn, một số bước như bấm clip mạch máu (Hem-o-Lok) hoặc sử dụng máy cắt nối tự động (stapler) để chia thùy phổi và mạch máu lớn sẽ do trợ mổ thực hiện qua một đường rạch nhỏ hỗ trợ (utility incision).
- Đảm bảo an toàn tối đa: Nếu có sự cố bất ngờ xảy ra như tổn thương mạch máu lớn gây chảy máu ồ ạt, trợ mổ là người ngay lập tức dùng dụng cụ chèn ép cầm máu tạm thời, phối hợp cùng ekip để chuyển đổi sang mổ mở nhanh chóng nếu cần thiết.
Các nghiên cứu y khoa về vai trò và đường cong học tập của trợ mổ
Vai trò của đội ngũ trợ mổ đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu khoa học trên thế giới về tính hiệu quả, mức độ an toàn cũng như thời gian cần thiết để một trợ mổ đạt thục luyện kỹ năng.
- Nghiên cứu của tác giả Mahmoud Ismail và các cộng sự được công bố vào năm 2023 (PMID: 37035651) khi xây dựng bộ video hướng dẫn về phẫu thuật robot một cổng (uniportal robotic assisted thoracic surgery) đã nhấn mạnh: cắt thùy phổi bằng robot qua một lối vào duy nhất là một quy trình kết hợp chặt chẽ giữa hai phẫu thuật viên, chứ không phải là ca mổ một người. Do đó, việc bác sĩ mổ chính và trợ mổ cùng xem, thảo luận video trước ca mổ là cực kỳ cần thiết để hình dung rõ ràng từng bước phối hợp.
- Nghiên cứu của tác giả Guisong Song và cộng sự thực hiện trên 208 bệnh nhân ung thư phổi (PMID: 31372280) cho thấy đường cong học tập của phẫu thuật robot thùy phổi có sự khác biệt giữa các vị trí. Đối với bác sĩ mổ chính, cần khoảng 32 ca để thành thạo kỹ thuật. Trong khi đó, đối với một trợ mổ tại bàn bệnh nhân, cần tối thiểu 20 ca để đạt đến mức độ thuần thục trong việc kết nối hệ thống cánh tay robot vào cơ thể người bệnh (docking time). Khi đạt qua cột mốc này, thời gian kết nối robot, thời gian điều khiển và tổng thời gian phẫu thuật đều giảm đi đáng kể, lượng máu mất cũng ít hơn (giảm từ khoảng 90,63 mL xuống còn 60,29 mL).
- Sự phát triển của công nghệ cũng làm thay đổi vai trò của trợ mổ. Nghiên cứu của Min P Kim và Edward Y Chan (PMID: 29312746) chỉ ra rằng: với hệ thống robot thế hệ cũ, việc thiếu máy cắt nối mạch máu tự động do robot điều khiển đòi hỏi phải có một trợ mổ rất lành nghề để luồn và bấm stapler quanh các mạch máu lớn vùng rốn phổi. Tuy nhiên, với hệ thống da Vinci Xi hiện đại tích hợp máy cắt nối mạch máu trực tiếp vào cánh tay robot, bác sĩ ngồi bàn điều khiển có thể tự chủ động thực hiện bước này thông qua cách đặt cổng "năm chấm trên con xúc xắc" (five on a dice), giúp giảm bớt áp lực và sự phụ thuộc vào người trợ mổ mà vẫn đảm bảo tính an toàn, công thái học cao.
- Về tính an toàn trong phẫu thuật cắt phân thùy phổi bằng robot (robotic anatomic segmentectomy), nghiên cứu của Alessandro Pardolesi và cộng sự (PMID: 22748642) trên các bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn sớm hoặc di căn cho thấy: việc trợ mổ sử dụng các dụng cụ hỗ trợ hoặc stapler nội soi qua đường rạch nhỏ 3 cm là hoàn toàn khả thi và an toàn. Nghiên cứu ghi nhận thời gian mổ trung bình là 189 phút, không có ca nào phải chuyển mổ mở nằm ngoài dự kiến, tỷ lệ tai biến thấp và không có tử vong trong vòng 30 ngày sau mổ.
So sánh phẫu thuật ngoại khoa và điều trị không phẫu thuật
Đối với u phổi, việc lựa chọn phương án điều trị phụ thuộc rất lớn vào bản chất khối u (lành tính hay ác tính), giai đoạn bệnh và tổng trạng của bệnh nhân.
Điều trị không phẫu thuật
- Áp dụng: Thường dùng cho các trường hợp u phổi ác tính giai đoạn muộn đã di căn xa, hoặc bệnh nhân có quá nhiều bệnh nền nặng không thể chịu đựng được cuộc phẫu thuật. Các phương pháp bao gồm hóa trị, xạ trị, liệu pháp trúng đích, liệu pháp miễn dịch hoặc chăm sóc giảm nhẹ.
- Ưu điểm: Không phải trải qua cuộc mê và cuộc mổ xâm lấn, tránh được các rủi ro liên quan đến phẫu thuật lồng ngực.
- Nhược điểm: Không thể loại bỏ triệt để khối u tận gốc. Đối với ung thư phổi giai đoạn sớm, nếu bỏ lỡ cơ hội phẫu thuật thì tỷ lệ sống sót dài hạn sẽ thấp hơn nhiều.
Điều trị phẫu thuật
- Áp dụng: Là tiêu chuẩn vàng cho các khối u phổi lành tính có triệu chứng, phát triển nhanh và đặc biệt là ung thư phổi giai đoạn sớm (giai đoạn I, II và một số trường hợp giai đoạn III).
- Ưu điểm: Khả năng loại bỏ hoàn toàn khối u cùng với hệ thống hạch bạch huyết vùng, mang lại cơ hội khỏi bệnh lâu dài hoặc chữa khỏi hoàn toàn. Nhờ có sự hỗ trợ của robot và đội ngũ trợ mổ tinh nhuệ, cuộc mổ diễn ra rất chính xác, ít tổn thương mô lành xung quanh.
- Nhược điểm: Bệnh nhân phải chịu một cuộc gây mê nội khí quản và có các nguy cơ tai biến trong và sau mổ như bất kỳ cuộc đại phẫu nào khác.
Khi nào nên phẫu thuật và những điều cần biết trước khi phẫu thuật
Khi nào nên phẫu thuật
Bệnh nhân được tư vấn phẫu thuật robot u phổi khi có khối u khu trú ở một thùy hoặc phân thùy phổi, chưa có dấu hiệu di căn xa sang các cơ quan khác. Bệnh nhân cần có chức năng hô hấp và chức năng tim mạch đủ tốt để có thể chịu đựng được việc thông khí một bên phổi trong suốt quá trình mổ.
Bình luận